ਕृष੍ਣਰੂਪਾਸ਼੍ਚਂਕ੍ਰਮਨ੍ਤੋ ਮਸ਼ਕਾਕਾਰਸਨ੍ਨਿਭਾਃ
ਕਾਲੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੱਛਰ ਵਰਗੇ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਸ਼ਣੇ ਨ ਚ ਕृਤਂ ਵ੍ਰਤਂ ਜਪ੍ਯਂ ਵਿਮੋਹਨਾਤ੍ 180.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਟਕਾਵੇ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਵਰਤ ਜਾਂ ਜਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ਾਵਸ਼ੇषਸ਼੍ਚ ਦਿਵਸਃ ਪਰ੍ਯਵਰ੍ਤ੍ਤਤ
ਦਿਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਬਚਿਆ ਸੀ।
ਅਨ੍ਯੇ ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰਾਦ੍ਦੇਸ਼ਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਤ੍ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਤ੍ਤਥਾ
ਹੋਰ ਲੋਕ ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਆਏ।
ਹृष੍ਟਾਸ੍ਤੁष੍ਟਾ ਸੁਪੁष੍ਟਾਂਗਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਦਿਵਿ ਸਙ੍ਘਸ਼ਃ
ਖੁਸ਼, ਤ੍ਰਿਪਤ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਙ੍ਕਾਰਪੁष੍ਟਾਂਗਾ ਹृष੍ਟਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸਂਘਸ਼ਃ
ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰੀਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੇ ਯਥਾਗਤਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਪੁਨਰੇਵ ਹਿ
ਹੋਰ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਰਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚਾਸ਼ਿषੋ ਮੁਦਾ
ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ, ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਦुआਵਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਗਤੋਦਰਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸੁਵਿਮਾਨਿਤਾਃ
ਪਤਲੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਅੰਦਰ ਵੱਜੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਡੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹੋਤ੍ਸਵਮਿਵਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਿਤੋ ਮੁਨਿਰੁਤ੍ਥਿਤਃ
ਉਸਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਨਿਰ੍ਜਨਂ ਧ੍ਰੁਵਤੀਰ੍ਥਂ ਤੁ ਵृਤਵੇਲਮਿਵਾਭਵਤ੍
ਉਹ ਸੁੰਨ-ਸਾਂਝਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ, ਜਿਵੇਂ ਕੰਢੇ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵੇਪਥੁਃ ਕੋਟਰਾਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪृष੍ਠਲਗ੍ਨਲਘੂਦਰਃ 180.
ਉਹ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਗੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਵੱਜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਪੇਟ ਪਤਲਾ ਸੀ।
ਨ ਵਾਕ੍ਚ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਪਕ੍ਸ਼ਿਰਵੋ ਯਥਾ
ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਛੋਟੇ ਪੰਛੀ ਦੀ ਟਿੱਕੀ।
ਨ ਗਚ੍ਛਸਿ ਯਥਾਸ੍ਥਾਨਮਾਗਤਸ੍ਤੁ ਨਿਰੁਦ੍ਯਮਃ
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਵੀ ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਮਮਾਦ੍ਯ ਨੈਤ੍ਯਕਂ ਕਰ੍ਮ ਤੀਰ੍ਥੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਸ਼੍ਯਤੇऽਨਿਸ਼ਮ੍
ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਇਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤ੍ਵਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵੇਦृਕ੍ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਕ੍ਰਿਯਾ ਮੇ ਸਾ ਗਤਾ ਤ੍ਵਯਿ
ਤੈਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਕਰਮ ਕਾਂਡ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਈ।
ਜਨ੍ਤੁਰੁਵਾਚ ਧ੍ਰੁਵਤੀਰ੍ਥੇ ਚ ਯਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪੁਨਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਿਲੋਦਕਮ੍
ਜੀਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਤੀਰਥ ਥਾਂ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸੇਸਮ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਤਿਲਤृਪ੍ਤਾ ਦਿਵਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰਸ੍ਤੇਨ ਪੁਤ੍ਰਿਣਃ
ਉਸ ਕਰਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੇਸਮ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯੋਨਿਸਂਕਰਦੋषੇਣ ਨਰਕਂ ਸਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਵੰਸ਼ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਗਲਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਗਤਿਰ੍ਗਮਨੇ ਮੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੇ ਤ੍ਰਿਤਾਪੈਃ ਸਮਾਗਤਃ
ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਰਾਹ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਚੱਲਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ; ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ।
ਬਲਯੁਕ੍ਤਾ ਯਯੁਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨਿਰ੍ਬਲਸ੍ਯ ਕੁਤੋ ਗਤਿਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਸੀ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਚਲੇ ਗਏ; ਜੋ ਬੇਬਸ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਿੱਥੇ ਕੋਈ ਰਾਹ ਹੈ?
ਤੇ ਸ੍ਵਧਾਪੂਜਿਤੈਃ ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ 180.
ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸਵਧਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦृष੍ਟਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞ ਦਿਵ੍ਯਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਦਿਵਂ ਗਤਾਃ
ਤੂੰ, ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸੁਰਗ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤਿਲੋਮਾਨੁਲੋਮਾਨਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮਿਣਾਮ੍
ਜੋ ਸ਼ੂਦਰ ਸਿੱਧਾ ਜਾਂ ਉਲਟ ਵੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਜੇ ਉਹ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਏਵਂ ਪृष੍ਟਃ ਸ ਵਿਪ੍ਰੇਣ ਕਥਯਾਮਾਸ ਕਾਰਣਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਤਵਾਪਿ ਸਨ੍ਤਤਿਸ੍ਤਾਤ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦੈਵਾਦ੍ਯਥੋਚਿਤਾ
ਪਿਆਰੇ, ਤੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਵੀ ਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
ਵਦ ਸਰ੍ਵਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਯਦਿ ਸਤ੍ਯਂ ਵਚੋ ਮਮ
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ, ਜੇ ਮੇਰਾ ਕਹਿਆ ਸੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ।
ਇਮੇ ਯੇ ਮਮ ਦੇਹੇ ਤੁ ਭਵਨ੍ਤਿ ਮਸ਼ਕਾਃ ਕृਸ਼ਾਃ
ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਹ ਪਤਲੇ ਮੱਛਰ ਹਨ—
ਤਨ੍ਤੁਮਨ੍ਤ੍ਰਮਹਂ ਤੇषਾਂ ਮਮ ਤਨ੍ਤੁਮਯੀ ਸਕृਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਧਾਗੇ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਧਾਗੇ ਵਾਂਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਮਹਿष੍ਯਾਃ ਪ੍ਰੇषਣੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਾਸੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ
ਮਹਿਸੀ ਕੋਲ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਣ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਦਾਸੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ ਹੈ।