ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਤਥਾਪ੍ਯੇਵਂ ਸਾਪਰਾਧਃ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਮਥੁਰਾ ਵਿਚ, ਜੇ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਵੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਜਨ੍ਮਸੁ ਕृਤਾਨਪਰਾਧਾਞ੍ਜਹਾਤਿ ਸਃ
ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਜਨਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਵਣਾਨ੍ਮਨਨਾਚ੍ਚੈਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ਯਾਤਿ ਪਾਤਕਮ੍ ਮਥੁਰਾ ਸੂਕਰਂ ਚੈਵ ਦ੍ਵਾਵੇਤੌ ਤਵ ਵਲ੍ਲਭੌ
ਸੁਣਨ, ਸੋਚਣ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮਥੁਰਾ ਤੇ ਸੂਕਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਮਨਯੋਃ ਕਿਂ ਚ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਆਸਮੁਦ੍ਰਸਰਾਂਸਿ ਚ
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸਰੋਵਰ ਹਨ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਹਨ?
ਕੁਬ੍ਜਾਮ੍ਰਕਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਸਦਾ ਮਦ੍ਭਾਵਭਾਵਿਤਾਃ
ਜੋ ਮੇਰੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੁਬਜਾਮਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਕਾਹਂ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍ष੍ਯਾਂ ਚ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸਿਤਵੈष੍ਣਵਮ੍ 179.
ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਤਿੱਥ ਤੇ—
ਗੁਹ੍ਯਾਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਮਾਥੁਰਂ ਮਮ ਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਮੇਰਾ ਮਾਥੁਰਾ ਖੇਤਰ ਉਹ ਪੁੰਨ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਪੁੰਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ ਹੈ।
ਅਟਿਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਕੁਬ੍ਜਾਮ੍ਰਾਦੀਨਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਕੁਬਜਾਮਰ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਵਿਸ਼੍ਰਮਣਾਚ੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ੍ਤੇਨ ਸਂਜ੍ਞਾ ਵਰਾ ਮਮ
ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸਲ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੇਰਾ ਨਾਮ 'ਵਰਾ' ਪਿਆ।
ਗਤਿਰਨ੍ਵੇषਣੀਯਾਨਾਂ ਮਥੁਰਾ ਪਰਮਾ ਗਤਿਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਲੱਭਣੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਥੁਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਵਿਨਾ ਸਾਂਖ੍ਯੇਨ ਯੋਗੇਨ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਨਾ ਸਾਂਖਿਆ ਤੇ ਨਾ ਜੋਗ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸਾ ਗਤਿਸ੍ਤ੍ਯਜਤਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਨ ਤੀਰ੍ਥਂ ਮਥੁਰਾਯਾ ਹਿ ਨ ਦੇਵਃ ਕੇਸ਼ਵਾਤ੍ਪਰਃ
ਮਥੁਰਾ ਵਿਚ ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਮਥੁਰਾ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਮਥੁਰਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਅਪਰਾਧਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਨਾਮ ਊਨਾਸ਼ੀਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਥੁਰਾ ਮਹਾਤਮਿਆ ਵਿਚ ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਉੱਨਾਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਧ੍ਰੁਵਤੀਰ੍ਥੇ ਪੁਰਾਵृਤ੍ਤਂ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਧਰਤੀ, ਧ੍ਰੁਵ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਘਟਨਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਅਸ੍ਯਾਂ ਪੁਰ੍ਯਾਂ ਤੁ ਰਾਜਾਸੀਦ੍ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ ਸਤ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮਃ
ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਤੇ ਸੱਚੇ ਵਚਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਨਾਰ੍ਯਃ ਸ਼ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਤੁ ਕੁਲਸ਼ੀਲਵਯੋਯੁਤੇ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸੌ ਰਾਣੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਕੁਲ, ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਉਮਰ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ।
ਨਾਮ੍ਨਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਭਾ ਚੈਵ ਵੀਰਸੂਰ੍ਵੀਰਪੁਤ੍ਰਕਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਚੰਦ੍ਰਪ੍ਰਭਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਵੀਰਵਾਨ ਤੇ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਰਿਗ੍ਰਹਾਸ੍ਤ੍ਵੇਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਾਚਾਰਵਿਹੀਨਕਾਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਥਣੀਆਂ, however, ਪਤਨੀ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ।
ਸ੍ਵਦੋषੈਃ ਪਤਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਰਕਂ ਪ੍ਰਤਿ ਭਾਮਿਨਿ
ਸੋਹਣੀਏ, ਆਪਣੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਨਰਕ ਵੱਲ ਡਿੱਗ ਪਏ ਹਨ।
ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਤਸ੍ਯਾਥੋ ਭ੍ਰष੍ਟਃ ਪ੍ਰਾਣਿਜਨੋ ਮਹਾਨ੍
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਉਥੋਂ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਰੂਪਾਸ਼੍ਚਂਕ੍ਰਮਨ੍ਤੋ ਮਸ਼ਕਾਕਾਰਸਨ੍ਨਿਭਾਃ
ਕਾਲੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੱਛਰ ਵਰਗੇ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਸ਼ਣੇ ਨ ਚ ਕृਤਂ ਵ੍ਰਤਂ ਜਪ੍ਯਂ ਵਿਮੋਹਨਾਤ੍ 180.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਟਕਾਵੇ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਵਰਤ ਜਾਂ ਜਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਚਤੁਰ੍ਥਾਂਸ਼ਾਵਸ਼ੇषਸ਼੍ਚ ਦਿਵਸਃ ਪਰ੍ਯਵਰ੍ਤ੍ਤਤ
ਦਿਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਬਚਿਆ ਸੀ।
ਅਨ੍ਯੇ ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰਾਦ੍ਦੇਸ਼ਾਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਤ੍ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਤ੍ਤਥਾ
ਹੋਰ ਲੋਕ ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਆਏ।
ਹृष੍ਟਾਸ੍ਤੁष੍ਟਾ ਸੁਪੁष੍ਟਾਂਗਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਦਿਵਿ ਸਙ੍ਘਸ਼ਃ
ਖੁਸ਼, ਤ੍ਰਿਪਤ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਙ੍ਕਾਰਪੁष੍ਟਾਂਗਾ ਹृष੍ਟਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸਂਘਸ਼ਃ
ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰੀਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੇ ਯਥਾਗਤਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਪੁਨਰੇਵ ਹਿ
ਹੋਰ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਰਯਨ੍ਤਸ਼੍ਚਾਸ਼ਿषੋ ਮੁਦਾ
ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ, ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਦुआਵਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਗਤੋਦਰਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸੁਵਿਮਾਨਿਤਾਃ
ਪਤਲੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਅੰਦਰ ਵੱਜੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਡੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹੋਤ੍ਸਵਮਿਵਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਿਤੋ ਮੁਨਿਰੁਤ੍ਥਿਤਃ
ਉਸਨੂੰ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।