ਸ ਏਵ ਨਿਤ੍ਯਕਾਲਂ ਚ ਪृਚ੍ਛਤਿ ਸ੍ਮ ਤਦੁਤ੍ਤਰਮ੍
ਉਹੀ ਸਦਾ ਸਮਾਂ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਤੇ ਉੱਤਰ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਨਿਸ਼੍ਚਯਾਰ੍ਥਂ ਪੁਨਃ ਸੋऽਥ ਗੋਕਰ੍ਣਸ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ 172.
ਫਿਰ, ਪੱਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਗੋਕਰਣ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਯਦਿ ਗੋਪ੍ਯਂ ਮਮਾਰ੍ਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵੈਰੂਪ੍ਯਂ ਕਥਯਿष੍ਯਥ
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਬੇਰੂਪੀਤਾ ਨੂੰ ਜਾਹਿਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ—
ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤਦਾ ਤਾਸਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਏਕਾऽਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ:
ਸ਼ृਣੁ ਵਤ੍ਸ ਵਦਿष੍ਯੇऽਹਂ ਵਿਰੂਪਕਰਣਂ ਯਥਾ
ਸੁਣੋ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਇਹ ਬੇਰੂਪੀਤਾ ਕਿਵੇਂ ਆਈ।
ਆਸ੍ਤੇ ਮਧੁਪੁਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਨृਣਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀ
ਮਧੁਪੁਰੀ ਇੱਕ ਸੁਹਾਵਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਚਾਤੁਰ੍ਮਾਸ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਸੇਵੀ ਸ ਗਤੋ ਭਕ੍ਤਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਉਹ ਉੱਥੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰੀਤ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਭਾਵ ਨਾਲ ਗਿਆ।
ਆਰਾਮਵਾਟਿਕਾਃ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਾਕਾਰਵਰਵੇष੍ਟਿਤਾਃ
ਉੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ ਸਨ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਫਲਵਨ੍ਤੋ ਦ੍ਰੁਮਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤੁਸੁਮਨੋਹਰਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਆਕਰਸ਼ਕ ਫਲਦਾਰ ਦਰੱਖਤ ਸਨ।
ਸੇਵਕੈਰ੍ਨਾਸ਼ਿਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਆਰਾਮਃ ਸਫਲਦ੍ਰੁਮਃ
ਸਾਰੇ ਫਲਦਾਰ ਬਾਗ ਸੇਵਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਬਹੁਧਾ ਵਾਰ੍ਯਮਾਣੈਸ੍ਤੁ ਪਾਪਬੁਦ੍ਧਿਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤੈਃ
ਕਈ ਵਾਰੀ ਰੋਕਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੰਦ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਪਞ੍ਜਰਸ੍ਥੋ ਯਥਾ ਸਿਂਹਃ ਕੋऽਸ੍ਮਾਂਸ੍ਤ੍ਰਾਤਾ ਭਵੇਦਿਤਿ 172.
ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਸਿੰਘ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, 'ਕੌਣ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ?'
ਰੁਰੋਦੋਚ੍ਚੈਃ ਸ੍ਵਰਂ ਦੀਨਾ ਹਾ ਕष੍ਟਮਿਤਿ ਜਲ੍ਪਤੀ
ਉਹ ਉੱਚੀ ਤੇ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਈ, 'ਹਾਏ, ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਹੈ!'
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਬਹੁਧਾਕਾਰੋ ਗੋਕਰ੍ਣੋऽਪ੍ਯਤਿਦੁਃਖਿਤਃ
ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੋਕਰਨ ਵੀ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ।
ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਦੀਨਯਾ ਵਾਚਾ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਾਮਾਸ ਤਾਃ ਸ਼ਨੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਰਮ ਤੇ ਦੁਖੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਥੋੜਾ-ਥੋੜਾ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ।
ਭਵਿਤਾ ਯਦਿ ਤਤ੍ਰਾਹਂ ਰਾਜਾਨਂ ਤਂ ਨਿਵਾਰਯਮ੍
ਜੇ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਹੋਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਵਾਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇ ਵਚਨੇ ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਲਬ੍ਧਚੇਤਸਃ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਥਯ ਕਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ਯਤ੍ਤ੍ਵਮਿਹਾਗਤਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹੀ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹੋਸ਼ ਪਾ ਲਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਦੱਸੋ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ?'
ਗੋਕਰ੍ਣ ਉਵਾਚ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦृष੍ਟਾ ਭਵਤ੍ਯੋ ਵੈ ਚਾਰ੍ਵਂਗ੍ਯਸ਼੍ਚਾਰੁਲੋਚਨਾਃ
ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸੀ।
ਇਦਾਨੀਂ ਮਲਿਨਾ ਜਾਤਾ ਮਮ ਸ਼ੋਕਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮਲਿਨ ਹੋ ਗਏ ਹੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਦੁਖ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਸੋਵਾਚ ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਪੁष੍ਪਜਾਤ੍ਯਾ ਸ੍ਵਲਂਕृਤਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨੇ ਗੁਲਾਬੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਕਹਿਆ।
ਹृਦ੍ਯਵੇषਾਃ ਸੁਚਾਰ੍ਵਂਗ੍ਯਃ ਪੁष੍ਪਵृਦ੍ਧਿਰਤਾਃ ਤਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਰਤਾਂ ਸੁਹਣੀਆਂ, ਅੰਗ ਸੋਹਣੇ, ਤੇ ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੇ।
ਰਾਜਲੋਕੈਃ ਪੀਡਿਤਾਸ਼੍ਚ ਚ੍ਛੇਦਨੋਨ੍ਮੂਲਨੇਨ ਚ 172.
ਪਰ ਰਾਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਕੱਟਣ ਤੇ ਉਖਾੜਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ।
ਪੁष੍ਪਮਾਲਾਵਿਹੀਨਾਸ਼੍ਚ ਮੂਲਸ੍ਕਨ੍ਧਾਵਸ਼ੇषਿਤਾਃ
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਜੜਾਂ ਤੇ ਤਣੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ।
ਯੋ ਦੇਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਾषਾਣੋ ਮृਤ੍ਪਿਣ੍ਡੇष੍ਟਕਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ
ਉਥੇ ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੱਥਰ ਦਾ ਹੈ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਇੱਟ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਪੁਣ੍ਯਂ ਸੋਦਕਪੂਰ੍ਣੋऽਯਂ ਤਸ੍ਯਾਰਾਮਸ੍ਯ ਸੇਚਕਮ੍
ਇਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਉਹ ਬਾਗ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਚ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਫਲੋਪੇਤਾਸ੍ਤੇ ਸੌਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਤਮ ਤਸ੍ਯਾ ਨਾਸ਼ਾਦ੍ਯਥਾ ਨੋऽਤ੍ਰ ਜਾਤੇਯਂ ਚ ਵਿਰੂਪਤਾ
ਜੋ ਦਰੱਖਤ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੇ ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਐਸਾ ਵਿਗਾੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਗੋਕਰ੍ਣ ਉਵਾਚ ਕਰਣਾਤ੍ਕੂਪਦੇਵਾਨਾਂ ਤਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਫਲਂ ਵਦ
ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਥੇ ਕੂਏਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਦੱਸੋ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠੋਵਾਚ ਇष੍ਟੇਨ ਲਭਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਪੂਰ੍ਤ੍ਤੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਵਿਨ੍ਦਤਿ
ਜੈਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਪੂਰਨ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਵਾਪੀਕੂਪਤਡਾਗਾਨਿ ਦੇਵਤਾਯਤਨਾਨਿ ਚ
ਜੋ ਵਾਪੀਆਂ, ਕੂਏਂ, ਤਲਾਬ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਹਨ—
ਭੂਮਿਦਾਨੇਨ ਯੇ ਲੋਕਾ ਗੋਦਾਨੇਨ ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।