ਸ਼ੁਕਸ੍ਯ ਚਰਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਚ ਮਹਾਮਤਿਃ
ਤੋਤਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਦੱਸ ਕੇ, ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ—
ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਤਂ ਚਾਪਿ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇ ਚ ਪੂਜਨੇ
ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ, ਵਪਾਰ ਵਿਚ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੇ ਆਦਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ—
ਪੁਨਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਗਮਨੇ ਵਣਿਗ੍ਭਾਵੇ ਮਤਿਰ੍ਗਤਾ
ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਮਨ ਉਥੇ ਜਾਣ ਵੱਲ, ਵਪਾਰੀ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਗਿਆ।
ਆਨਯਿष੍ਯੇ ਬਹੂਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸਾਰ੍ਧਂ ਰਤ੍ਨਪਰੀਕ੍ਸ਼ਕੈਃ ਸਮੁਦ੍ਰਯਾਯਿਭਿਰ੍ਲੋਕੈਃ ਸਂਵਿਦਂ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯ ਨਿਰ੍ਗਤਃ
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, ਰਤਨ ਪਰਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ—ਇਹ ਨੀਅਤ ਦੱਸ ਕੇ, ਉਹ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪੇਯਾਹਾਰ ਸਮਾਹਾਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਯਵਿਦਾਰ੍ਥਕਮ੍
ਪਾਣੀ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਸੂਧੀ ਜੁਗਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰੀ ਕਰਕੇ—
ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਃ ਸ਼ੁਭਾ ਵਾਚੋ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਦੇਵਤਾਗृਹੇ
ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ—
ਪਿਤੁਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਂ ਚੋਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਂ ਯੂਯਂ ਕਰਿष੍ਯਥ
ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰੋਗੇ'—
ਭਵਤੀਭਿਸ਼੍ਚ ਕृਤ੍ਯਂ ਮੇ ਕਰਣੀਯਂ ਯਥਾ ਤਥਾ
'ਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਮਹਿਲਾਵੋ, ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਜਿਵੇਂ ਬਣੇ, ਕਰਨਾ ਹੈ'—
ਭਾਰ੍ਯਾਭਿਃ ਸਮਨੁਜ੍ਞਾਤੋ ਯਾਨਪਾਤ੍ਰਂ ਗਤਸ੍ਤਦਾ 171.
ਪਤਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਯਾਤਰਾ ਵਾਲੀ ਨੌਕ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਪੋਤਾਰੂਢਾਸ੍ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪੋਤਵਾਹੈਰੁਪੋਹਿਤਾਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਨੌਕ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਨੌਕ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ।
ਅਥ ਦੈਵਵਸ਼ਾਦ੍ਵਾਯੁਰ੍ਵਿਲੋਮਃ ਸਮਜਾਯਤ ਪੋਤਵਾਹਾਸ੍ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਸਂਜ੍ਞਾ ਮੋਹਿਤਾਃ ਕृਸ਼ਾਃ
ਫਿਰ, ਭਾਗ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ, ਉਲਟ ਹਵਾ ਚੱਲੀ; ਸਾਰੇ ਨੌਕ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੇਹੋਸ਼, ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ।
ਹਾ ਕष੍ਟਂ ਹਿ ਕਥਂ ਕਿਞ੍ਚ ਕੁਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਾਮਹੇ ਵਯਮ੍ ਆਕ੍ਸ਼ਿਪਦ੍ਵਾਗ੍ਭਿਰੁਗ੍ਰਾਭਿਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਸ਼ਙ੍ਕ੍ਯ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾਃ
'ਹੈ ਦੁੱਖ! ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ?'—ਉਹ ਕਠੋਰ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਚੀਖ ਪਏ, ਇਕ-ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ, ਮੂੜ੍ਹ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼।
ਜਲ੍ਪਨ੍ਤਿ ਕੋऽਤ੍ਰ ਪਾਪਿष੍ਠਃ ਸਮਾਰੂਢੋ ਨਿਰਾਕृਤਃ
ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਇਥੇ ਕੌਣ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਹੈ ਜੋ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਇਹ ਬੇੜਾ ਡੁਬਾ ਦਿੱਤਾ?'
ਏਵਂ ਵਿਲਪਤਾਂ ਤੇषਾਂ ਚਤ੍ਵਾਰੋऽਪਿ ਸਮਭ੍ਯਯੁਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਕਰਦੇ, ਚਾਰ ਜਣੇ ਇਕੱਠੇ ਆ ਗਏ।
ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸਨਂ ਤਤਸ੍ਤੇषਾਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਭਿਜਲ੍ਪਨਮ੍
ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਆਪਸੀ ਦੋਸ਼ ਤੇ ਉਲਾਹਣੇ ਹੋਏ।
ਅਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਗਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
'ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਮੰਜਿਲ ਨਹੀਂ'—ਇਹ ਸਭ ਦੀ ਪੱਕੀ ਸੋਚ ਸੀ।
ਯਦਤ੍ਰ ਯੁਕ੍ਤਂ ਕਾਲੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿषਮੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ
'ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਹੈ?'
ਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ ਅਹਂ ਕਰਿष੍ਯੇ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮਾ ਵਿषਾਦੇ ਮਨਃ ਕृਥਾਃ
ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਦਿਓ।'
ਏਵਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਪਿਤਰਂ ਸਮੁਡ੍ਡੀਯ ਤਤੋ ਦ੍ਰੁਤਮ੍ 171.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਨੀਚਗਤ੍ਯਾ ਰਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਵੈ ਸੁਤਰਂ ਦੁਸ੍ਤਰਂ ਜਲਮ੍
ਹੇਠਾਂ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਤੇ ਪਾਰ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੈ ਗਿਆ।
ਰੋਮਾਂਚਿਤਤਨੁਰ੍ਜਾਤਃ ਸ਼ੁਕੋ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਹਾਗਿਰਿਮ੍
ਤੋਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਦृष੍ਟਂ ਚ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਯਤਨਂ ਤੇਜਸਾ ਚੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਮੰਦਰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਵਤ੍ਸਾऽਯਂ ਕੋऽਤ੍ਰ ਸਂਚਾਰੀ ਕਦਾ ਕਿਂ ਤੁ ਪਿਤਾ ਮਮ
ਇਹ ਕੌਣ ਵੱਛਾ ਇੱਥੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕਦੋਂ ਤੇ ਕਿਉਂ? ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਮੇਕਂ ਤਥਾ ਚੈਨਂ ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਾਨ੍ਵਿਤਸ੍ਯ ਹਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ, ਉਹ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਿਹਾ।
ਨਮੋ ਨਾਰਾਯਣਾਯੋਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿषਸਾਦ ਵਰਾਸਨੇ ਅਸਂਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸਮਾਯਾਤਾ ਯਥਾ ਦੇਵੀ ਤਥੈਵ ਤਾਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ; ਗਣਨਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇਵੀਆਂ ਉੱਥੇ ਆ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਈ ਸੀ।
ਗੀਤਂ ਵਾਦ੍ਯਂ ਚ ਨृਤ੍ਯਂ ਚ ਯਥਾਸੌਖ੍ਯਂ ਵਿਹृਤ੍ਯ ਚ
ਉਥੇ ਗੀਤ, ਵਾਦਨ ਤੇ ਨ੍ਰਿਤਯ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਅਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੇ ਸਨ।
ਦੇਵਤਾਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਭਾਗੇ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਚ ਜਟਾਯੁषਾਮ੍
ਦੇਵੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗਿੱਧ ਪੰਛੀ ਸਨ।
ਸ਼ੁਕੋ ਲੇਖ੍ਯਸਮਸ੍ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਸਂਵਿਦਮ੍
ਤੋਤਾ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਵਿਚਲਾ ਇਰਾਦਾ ਦੱਸ ਕੇ, ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਤੇ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਤਂ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਕਥਮਸ੍ਮਿਨ੍ਭਵਾਨ੍ਗਤਃ 171.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ?'
ਸ਼ੁਕਸ੍ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਪਿਤਾ ਮੇ ਪੋਤਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਤੋਤੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਪੋਤ 'ਤੇ ਹੈ।'