ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਸ਼ੁਕਃ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਸ਼ਂਸਾਤ੍ਮਪੁਰਾਕृਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਤੋਤੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸਾਰਾ ਕੀਤਾ-ਕਰਾਇਆ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ੁਕਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਯਾਦृਙ੍ ਮਹਰ੍षੇਸ੍ਤੁ ਤਪਸ੍ਯਤਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਵੱਡੇ ਤਪੱਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਤਪਸ਼੍ਚਚਾਰ ਵਿਪੁਲਂ ਸ਼ੁਕੋ ਵ੍ਯਾਸਸੁਤੋ ਮਹਾਨ੍ 170.
ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੋਤਾ, ਵਿਆਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ऋषਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਾਜਗ੍ਮੁਰਸਿਤੋ ਦੇਵਲਸ੍ਤਦਾ
ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਏ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਸੀਤ ਤੇ ਦੇਵਲ ਵੀ ਆ ਗਏ।
ਅਙ੍ਗਿਰਾਸ੍ਤੈਤ੍ਤਿਰੀ ਰੈਭ੍ਯਃ ਕਾਣ੍ਵੋ ਮੇਧਾਤਿਥਿਃ ਕृਤਃ
ਅੰਗਿਰਾਸ, ਤੈਤਿਰੀ, ਰੈਭਿਆ, ਕਾਣਵਾ, ਮੇਧਾਤਿਥਿ ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਾ—
ਵਾਮਦੇਵਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਵਸ਼ਿਰਾਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰ੍षੋ ਗੌਤਮੋਦਰਃ
ਵਾਮਦੇਵ, ਆਸ਼ਵਸ਼ਿਰਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰਸ਼ਾ, ਗੌਤਮ ਤੇ ਉਦਰਾ—
ਸ਼ੁਕਂ ਸਮ੍ਮੁਖਯਾਮਾਸੁਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰ੍ਦ੍ਧਰ੍ਮਸਂਹਿਤਾਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਸ਼ੁਕਾ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ।
ਭ੍ਰष੍ਟਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਨ੍ਵਿਤੋ ਬਾਲ੍ਯਾਤ੍ਸੁਨੀਤ੍ਯਾਮਗ੍ਰਤਸ਼੍ਚਰਨ੍
ਮੈਂ ਭਾਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਭਟਕ ਗਿਆ।
ਅਨ੍ਯਾਯਵਾਦਿਨਂ ਮਾਂ ਚ ਗੁਰੁਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿषੇਧਤਿ
ਮੇਰਾ ਅਧਿਆਪਕ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੋਕਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਗਲਤ ਬੋਲਦਾ ਸੀ।
ਪੂਰ੍ਵਪਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਜਿਗੀषਵਃ
ਪਹਿਲੇ ਪੱਖ ਤੇ ਸਥਿਰ ਨਤੀਜੇ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ—
ਏਵਂ ਨਿषੇਧਿਤਸ਼੍ਚਾਹਂ ਗੁਰੁਣਾ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਸ਼ੁਕੇਨ ਕੋਪਾਚ੍ਛਾਪੋ ਮੇ ਦਤ੍ਤੋऽਯਂ ਜਲ੍ਪਕੋ ਬਟੁਃ
ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: 'ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਕਬਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇ ਵਚਨੇ ਤਤ੍ਰੈਵਾਹਂ ਸ਼ੁਕੋਦਰਃ 170.
ਇਹ ਬਾਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹੀ, ਉਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਸ਼ੁਕ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਮੁਨਯਸ੍ਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ੁਕਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਵਿਤ੍ਤਮਮ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਅਰਥ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ।
ਆਗਾਮਿਕਾਲੇ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਵਰਮਸ੍ਮੈ ਸ਼ੁਕਾਯ ਭੋ
ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਭਲੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਆਂਗਾ।
ਅਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸਦਾ ਸਦ੍ਭਾਵਹਿਤਭਾਵਨਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੇਗਾ।
ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਮृਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ
ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇਗਾ।
ਮਥੁਰਾਮਥੁਰੋਚ੍ਚਾਰਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਦੇ, 'ਮਥੁਰਾ' ਤੇ 'ਮਥੁਰ' ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਾ ਰਹੇਗਾ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਹਂ ਸ਼ਬਰੇਣੈਵ ਯੇਨਾਹਂ ਪਞ੍ਜਰੇ ਧृਤਃ
ਮੈਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਰਾ ਵਲੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਮੁਨੇਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਮੇ ਜ੍ਞਾਨਂ ਨ ਜਹਾਤਿ ਕਦਾਚਨ
ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਭਵ ਮਹਾਭਾਗ ਮਾ ਸ੍ਮ ਸ਼ੋਕੇ ਮਨਃ ਕृਥਾਃ
ਹੇ ਮਹਾਂਭਾਗ, ਮਨ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੋ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਹृਦ੍ਯਂ ਸ਼ੁਕਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਇਹ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਗਈਆਂ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਸਾਮ੍ਯਹਂ ਭਦ੍ਰ ਵਾਣਿਜ੍ਯਾਰ੍ਥਮਿਹਾਗਤਃ ।। ਪੁਨਰਿਚ੍ਛਾਮਹੇ ਤਤ੍ਰ ਭਾਣ੍ਡਂ ਗृਹ੍ਯ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ।170.
ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਵਪਾਰ ਲਈ ਆ ਕੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਭਦ੍ਰ। ਫਿਰ, ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਸਮਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਏ, ਉਥੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।
ਮਥੁਰਾਵਾਸਿਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗੋਕਰ੍ਣਂ ਸ ਸ਼ੁਕਸ੍ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਗੋਕਰਨ ਦੇ ਮਥੁਰਾ ਵਾਸੀ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੋਤਾ—
ਏਵਂ ਚ ਵਦਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਬਰੀ ਸ਼ਯਨੋਤ੍ਥਿਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਬਰੀ ਆਪਣੇ ਵਿਛੋਣੇ ਤੋਂ ਉਠੀ।
ਭृਤ੍ਯੈਃ ਪਰਿਵृਤਂ ਚਾਰੁਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਸ੍ਵਰੂਪਕਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸੀ।
ਪ੍ਰਿਯਾਤਿਥਿਂ ਚ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਾਤਃ ਪੂਜ੍ਯਤਮਂ ਸ਼ੁਚਿਮ੍
ਮਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰੇ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ।
ਸ਼ੁਕਸ੍ਯ ਵਚਨਾਦ੍ਯਾਵਤ੍ਪੂਜਾਰ੍ਥਮੁਪਕਲ੍ਪਿਤਮ੍
ਤੋਤੇ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਤੁ ਪੁਨਸ੍ਤੇਨ ਸ਼ੁਕੇਨਾਤਿਥਿਪੂਜਨਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਫਿਰ, ਉਸ ਤੋਤੇ ਨੇ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਫਲਾਨਿ ਮਾਂਸਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਮਧੂਨਿ ਸੁਰਭੀਣਿ ਚ
ਫਲ, ਮਾਸ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਸ਼ਹਦ ਵੀ—