ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਪਿ ਸ਼ਬ੍ਦਪ੍ਰਭਵਂ ਕਿਮੇਤਦਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍
ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਮੂਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ—'ਇਹ ਕੀ ਹੈ?'
ਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਭੋ ਇਹਾਗਚ੍ਛ ਆਤਿਥ੍ਯਂ ਕਰਵਾਣਿ ਤੇ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇੱਥੇ ਆ, ਮਹਿਮਾਨ ਜੀ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਿਹਮਾਨਦਾਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਫਲਾਨੀਮਾਨਿ ਸ੍ਵਾਦੂਨਿ ਮਧੁਮਾਂਸੋਦਕਾਨਿ ਚ 170.
ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਫਲ, ਸ਼ਹਦ, ਮਾਸ ਤੇ ਪਾਣੀ ਹਨ।
ਆਗਤ੍ਯ ਪਿਤਰੌ ਮਹ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ੇषਂ ਤੌ ਕਰਿष੍ਯਤਃ
ਜਦ ਮੇਰੇ ਮਾਪੇ ਆਉਣਗੇ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਆਦਰ ਦੇਣਗੇ।
ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਿਤਰੋ ਵਸਨ੍ਤਿ ਨਰਕੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ—
ਅਤਿਥਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਭਗ੍ਨਾਸ਼ੋ ਗृਹਾਤ੍ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਤੇ ਯਦਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਹਿਮਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਸ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇ—
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪੂਜ੍ਯੋ ਵੈ ਗृਹਮੇਧਿਨਾ
ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂਵਿਧਾਃ ਸ਼ੁਭਾ ਵਾਚੋ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਧਰ੍ਮੋਪਦੇਸ਼ਕਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉਹ ਵਪਾਰੀ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ऋषਿਃ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਃ ਕਿਂ ਵਾ ਦੇਵੋऽਥ ਗੁਹ੍ਯਕਃ
ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ ਜਾਂ ਕੋਈ ਗੁਪਤ ਜੀਵ?
ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਥਯ ਮੇ ਸਤ੍ਯਮੁਤ੍ਸਾਹਸ਼੍ਚਾਤਿਥਿਪ੍ਰਿਯਃ
ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸ। ਤੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਸ਼ੁਕਃ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਸ਼ਂਸਾਤ੍ਮਪੁਰਾਕृਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਤੋਤੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸਾਰਾ ਕੀਤਾ-ਕਰਾਇਆ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ੁਕਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਯਾਦृਙ੍ ਮਹਰ੍षੇਸ੍ਤੁ ਤਪਸ੍ਯਤਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਵੱਡੇ ਤਪੱਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਤਪਸ਼੍ਚਚਾਰ ਵਿਪੁਲਂ ਸ਼ੁਕੋ ਵ੍ਯਾਸਸੁਤੋ ਮਹਾਨ੍ 170.
ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੋਤਾ, ਵਿਆਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ऋषਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਾਜਗ੍ਮੁਰਸਿਤੋ ਦੇਵਲਸ੍ਤਦਾ
ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਏ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਸੀਤ ਤੇ ਦੇਵਲ ਵੀ ਆ ਗਏ।
ਅਙ੍ਗਿਰਾਸ੍ਤੈਤ੍ਤਿਰੀ ਰੈਭ੍ਯਃ ਕਾਣ੍ਵੋ ਮੇਧਾਤਿਥਿਃ ਕृਤਃ
ਅੰਗਿਰਾਸ, ਤੈਤਿਰੀ, ਰੈਭਿਆ, ਕਾਣਵਾ, ਮੇਧਾਤਿਥਿ ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਾ—
ਵਾਮਦੇਵਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਵਸ਼ਿਰਾਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰ੍षੋ ਗੌਤਮੋਦਰਃ
ਵਾਮਦੇਵ, ਆਸ਼ਵਸ਼ਿਰਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰਸ਼ਾ, ਗੌਤਮ ਤੇ ਉਦਰਾ—
ਸ਼ੁਕਂ ਸਮ੍ਮੁਖਯਾਮਾਸੁਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰ੍ਦ੍ਧਰ੍ਮਸਂਹਿਤਾਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਸ਼ੁਕਾ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ।
ਭ੍ਰष੍ਟਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਨ੍ਵਿਤੋ ਬਾਲ੍ਯਾਤ੍ਸੁਨੀਤ੍ਯਾਮਗ੍ਰਤਸ਼੍ਚਰਨ੍
ਮੈਂ ਭਾਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਭਟਕ ਗਿਆ।
ਅਨ੍ਯਾਯਵਾਦਿਨਂ ਮਾਂ ਚ ਗੁਰੁਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿषੇਧਤਿ
ਮੇਰਾ ਅਧਿਆਪਕ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੋਕਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਗਲਤ ਬੋਲਦਾ ਸੀ।
ਪੂਰ੍ਵਪਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਜਿਗੀषਵਃ
ਪਹਿਲੇ ਪੱਖ ਤੇ ਸਥਿਰ ਨਤੀਜੇ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ—
ਏਵਂ ਨਿषੇਧਿਤਸ਼੍ਚਾਹਂ ਗੁਰੁਣਾ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਸ਼ੁਕੇਨ ਕੋਪਾਚ੍ਛਾਪੋ ਮੇ ਦਤ੍ਤੋऽਯਂ ਜਲ੍ਪਕੋ ਬਟੁਃ
ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: 'ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਕਬਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇ ਵਚਨੇ ਤਤ੍ਰੈਵਾਹਂ ਸ਼ੁਕੋਦਰਃ 170.
ਇਹ ਬਾਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹੀ, ਉਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਸ਼ੁਕ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਮੁਨਯਸ੍ਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ੁਕਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਵਿਤ੍ਤਮਮ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਅਰਥ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ।
ਆਗਾਮਿਕਾਲੇ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਵਰਮਸ੍ਮੈ ਸ਼ੁਕਾਯ ਭੋ
ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਭਲੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਆਂਗਾ।
ਅਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸਦਾ ਸਦ੍ਭਾਵਹਿਤਭਾਵਨਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹੇਗਾ।
ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਮृਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ
ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇਗਾ।
ਮਥੁਰਾਮਥੁਰੋਚ੍ਚਾਰਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਦੇ, 'ਮਥੁਰਾ' ਤੇ 'ਮਥੁਰ' ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਾ ਰਹੇਗਾ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਹਂ ਸ਼ਬਰੇਣੈਵ ਯੇਨਾਹਂ ਪਞ੍ਜਰੇ ਧृਤਃ
ਮੈਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਰਾ ਵਲੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਮੁਨੇਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਮੇ ਜ੍ਞਾਨਂ ਨ ਜਹਾਤਿ ਕਦਾਚਨ
ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਨਹੀਂ।