ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਵਣਿਗ੍ਭਾਵਂ ਹृਦਿ ਸ੍ਥਿਰਮ੍
ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਪਾਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਰੀਤ੍ਵਾ ਸੁਪਣ੍ਯਾਨਿ ਉਤ੍ਤਰਾਪਥਗਾਨਿ ਚ
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵਧੀਆ ਸਮਾਨ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਆਏ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ ਖਰੀਦੀਆਂ।
ਕ੍ਰੀਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੇਯਾਨਿ ਵਸ੍ਤੂਨਿ ਲਾਭਾਲਾਭਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਚ 170.
ਉਸ ਨੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਨਫੇ-ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਵੀ ਖਿਆਲ ਕੀਤਾ।
ਮਣਿਰਤ੍ਨਂ ਹ੍ਯਸ਼੍ਵਰਤ੍ਨਂ ਪਟ੍ਟਰਤ੍ਨਂ ਸਮਰ੍ਥਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਕੀਮਤੀ ਮੋਤੀ, ਚੰਗੇ ਘੋੜੇ, ਮਹਿੰਗਾ ਕਪੜਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਵਸਤੂਆਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ।
ਏਕਦਾ ਸਾਰ੍ਥਸਮ੍ਭਾਰੋ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸਾਰਾ ਵਪਾਰੀ ਜਥਾ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਨਦ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰੇ ਸੁਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇ ਆਵਾਸਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਿਰੇ
ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਸੋਹਣੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਢੇਰੇ ਲਾ ਲਏ।
ਸਮਾਦਿਸ਼੍ਯੇਤਿਕृਤ੍ਯਂ ਚ ਭृਤ੍ਯੈਃ ਕਤਿਪਯੈਰ੍ਵृਤਃ
ਉਹ ਕੁਝ ਨੌਕਰਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਕ੍ਰੀਡਾਰ੍ਥਂ ਵਿਹਰਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸੋऽਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਸ੍ਥਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਉਥੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਥਾਂ ਵੇਖੀ।
ਫਲਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਸੁਰਭੀਣਿ ਚ
ਉਥੇ ਫਲ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲ ਸਨ।
ਤਤ੍ਰਾਰੁਹ੍ਯ ਦਰੀਦ੍ਵਾਰਂ ਯਾਵਦ੍ਦृष੍ਟਿਰ੍ਨਿਪਾਤ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਉਥੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਅੱਖ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਗੁਫਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਪਿ ਸ਼ਬ੍ਦਪ੍ਰਭਵਂ ਕਿਮੇਤਦਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍
ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਮੂਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ—'ਇਹ ਕੀ ਹੈ?'
ਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਭੋ ਇਹਾਗਚ੍ਛ ਆਤਿਥ੍ਯਂ ਕਰਵਾਣਿ ਤੇ
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇੱਥੇ ਆ, ਮਹਿਮਾਨ ਜੀ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਿਹਮਾਨਦਾਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਫਲਾਨੀਮਾਨਿ ਸ੍ਵਾਦੂਨਿ ਮਧੁਮਾਂਸੋਦਕਾਨਿ ਚ 170.
ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਫਲ, ਸ਼ਹਦ, ਮਾਸ ਤੇ ਪਾਣੀ ਹਨ।
ਆਗਤ੍ਯ ਪਿਤਰੌ ਮਹ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ੇषਂ ਤੌ ਕਰਿष੍ਯਤਃ
ਜਦ ਮੇਰੇ ਮਾਪੇ ਆਉਣਗੇ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਆਦਰ ਦੇਣਗੇ।
ਗृਹਸ੍ਥਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਿਤਰੋ ਵਸਨ੍ਤਿ ਨਰਕੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਾਪੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ—
ਅਤਿਥਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਭਗ੍ਨਾਸ਼ੋ ਗृਹਾਤ੍ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਤੇ ਯਦਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਹਿਮਾਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਸ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇ—
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਪੂਜ੍ਯੋ ਵੈ ਗृਹਮੇਧਿਨਾ
ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂਵਿਧਾਃ ਸ਼ੁਭਾ ਵਾਚੋ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਧਰ੍ਮੋਪਦੇਸ਼ਕਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉਹ ਵਪਾਰੀ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।
ऋषਿਃ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਃ ਕਿਂ ਵਾ ਦੇਵੋऽਥ ਗੁਹ੍ਯਕਃ
ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ ਜਾਂ ਕੋਈ ਗੁਪਤ ਜੀਵ?
ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਥਯ ਮੇ ਸਤ੍ਯਮੁਤ੍ਸਾਹਸ਼੍ਚਾਤਿਥਿਪ੍ਰਿਯਃ
ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸ। ਤੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਸ਼ੁਕਃ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਸ਼ਂਸਾਤ੍ਮਪੁਰਾਕृਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਤੋਤੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸਾਰਾ ਕੀਤਾ-ਕਰਾਇਆ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ੁਕਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਯਾਦृਙ੍ ਮਹਰ੍षੇਸ੍ਤੁ ਤਪਸ੍ਯਤਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਵੱਡੇ ਤਪੱਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਤਪਸ਼੍ਚਚਾਰ ਵਿਪੁਲਂ ਸ਼ੁਕੋ ਵ੍ਯਾਸਸੁਤੋ ਮਹਾਨ੍ 170.
ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੋਤਾ, ਵਿਆਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ऋषਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਾਜਗ੍ਮੁਰਸਿਤੋ ਦੇਵਲਸ੍ਤਦਾ
ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਏ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਸੀਤ ਤੇ ਦੇਵਲ ਵੀ ਆ ਗਏ।
ਅਙ੍ਗਿਰਾਸ੍ਤੈਤ੍ਤਿਰੀ ਰੈਭ੍ਯਃ ਕਾਣ੍ਵੋ ਮੇਧਾਤਿਥਿਃ ਕृਤਃ
ਅੰਗਿਰਾਸ, ਤੈਤਿਰੀ, ਰੈਭਿਆ, ਕਾਣਵਾ, ਮੇਧਾਤਿਥਿ ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਾ—
ਵਾਮਦੇਵਸ਼੍ਚਾਸ਼੍ਵਸ਼ਿਰਾਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰ੍षੋ ਗੌਤਮੋਦਰਃ
ਵਾਮਦੇਵ, ਆਸ਼ਵਸ਼ਿਰਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰਸ਼ਾ, ਗੌਤਮ ਤੇ ਉਦਰਾ—
ਸ਼ੁਕਂ ਸਮ੍ਮੁਖਯਾਮਾਸੁਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰ੍ਦ੍ਧਰ੍ਮਸਂਹਿਤਾਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਸ਼ੁਕਾ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ।
ਭ੍ਰष੍ਟਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਨ੍ਵਿਤੋ ਬਾਲ੍ਯਾਤ੍ਸੁਨੀਤ੍ਯਾਮਗ੍ਰਤਸ਼੍ਚਰਨ੍
ਮੈਂ ਭਾਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਭਟਕ ਗਿਆ।
ਅਨ੍ਯਾਯਵਾਦਿਨਂ ਮਾਂ ਚ ਗੁਰੁਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿषੇਧਤਿ
ਮੇਰਾ ਅਧਿਆਪਕ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੋਕਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਗਲਤ ਬੋਲਦਾ ਸੀ।
ਪੂਰ੍ਵਪਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਜਿਗੀषਵਃ
ਪਹਿਲੇ ਪੱਖ ਤੇ ਸਥਿਰ ਨਤੀਜੇ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ—