ਗਰ੍ਤ੍ਤੇਸ਼੍ਵਰੋऽਥ ਭੂਤੇਸ਼ੋ ਦ੍ਵੇ ਕੋਟੀ ਤੁ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਧਰਤੀ ਮਾਂ, ਗਰਟੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਭੂਤੇਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਦੋ ਕਰੋੜ ਹਨ।
ਮਾਥੁਰਾਣਾਂ ਚ ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਮੇ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ 169.
ਧਰਤੀ ਮਾਂ, ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੂਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵਿ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਗਰੁਡਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਦੇਵਂ ਭਿਨ੍ਨਰੂਪਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਸੁਣੋ ਦੇਵੀ, ਮਹਾਨ ਗਰੁੜ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜੋ ਹੋਇਆ: ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ।
ਤਦਾ ਗਤੋऽਸੌ ਵਸੁਧੇ ਦੇਵਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਵਿਹਂਗਮਃ
ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਮਾਂ, ਉਹ ਪੰਛੀ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਗਿਆ।
ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ ਜਯ ਕੇਸ਼ਵ ਈਸ਼ਾਨ ਜਯ ਕृष੍ਣ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਗਰੁੜ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੈ ਹੋ ਕੇਸ਼ਵ, ਜੈ ਹੋ ਪ੍ਰਭੂ! ਜੈ ਹੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ!
ਜਯ ਮੂਰ੍ਤ ਜਯਾਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਜਯ ਲੋਕਵਿਭੂषਣ
ਜੈ ਹੋ, ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ! ਜੈ ਹੋ, ਅਕਲਪਨੀਯ! ਜੈ ਹੋ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ!
ਗਰੁਡਸ੍ਯ ਪੁਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤੋ ਦੇਵਃ ਸ਼ਰੀਰਵਾਨ੍
ਉਥੇ, ਗਰੁੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਦੇਵਤਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮੇਤਨ੍ਮੇ ਕਿਂ ਵਾ ਤਵ ਚਿਕੀਰ੍षਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਕਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ?'
ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ ਆਗਤੇ ਤੁ ਮਯਾ ਦੇਵ ਨ ਦृष੍ਟਂ ਤਵ ਰੂਪਕਮ੍
ਗਰੁੜ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ ਪਰ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
ਮਾਥੁਰੈਰੇਵ ਲੋਕੈਸ੍ਤੁ ਸਮਂ ਦृष੍ਟਂ ਹਿ ਰੂਪਕਮ੍
ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੀ, ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਤੁਤਿਸ੍ਤੁ ਦੇਵੇਸ਼ ਕृਤਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਵਾਚਾ ਗਰੁਡਂ ਪ੍ਰਤਿ ਭਾਵਿਨਿ ਮਾਥੁਰਾਣਾਂ ਚ ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਮੇ ਵਿਹਂਗਮ ।।169.
ਉਸ ਨੇ ਗਰੁੜ ਨਾਲ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, 'ਪੰਛੀਏ, ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਹੈ।'
ਯੇ ਪਾਪਾਸ੍ਤੇ ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਦ੍ਰੂਪਾ ਮਾਥੁਰਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹੇ ਦੁਜਾਤੀਓ, ਜੋ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਉਹ ਮੱਥੁਰਾ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।
ਗਰੁਡੋऽਪਿ ਤਤਃ ਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ਗਤੋ ਦੇਵਿ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਫਿਰ ਗਰੁੜ ਵੀ ਉਥੋਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਯੇषਾਂ ਪੂਜਿਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤੁष੍ਟੋऽਹਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਸਿਰਫ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਅਪਿ ਕੀਟਃ ਪਤਂਗੋ ਵਾ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿਗਤੋऽਪਿ ਵਾ
ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕੀੜਾ ਹੋਵੇ, ਪਤੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਜੋਨ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ ਹੋਵੇ,
ਯਃ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਪਦ੍ਮਨਾਭਂ ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਮਾਸ਼੍ਵਿਨਸ੍ਯ ਤੁ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਦਮਨਾਭ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚੋਪਵਾਸੀ ਕृਤਸ਼ੌਚਃ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜਾਂ ਕੋਈ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ,
ਚੈਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਮੁਪੋष੍ਯ ਸ੍ਨਾਨਮਾਚਰੇਤ੍
ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੁਕਲ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਸ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਜੋ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਮਹਾਵਿਦ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰੀਂ ਦੇਵਿ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਯਾ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮਹਾਵਿਦਯੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਕਰੋਤਿ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਗ੍ਰਹਦਾषੈਰ੍ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ 169.
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਰੀਆਂ ਅਸਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਪੇਟਦਾ।
ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸਂਜ੍ਞਕਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੀਰ੍ਘਵਿष੍ਣੁਂ ਚ ਕੇਸ਼ਵਮ੍
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼੍ਰਾਂਤੀ ਨਾਮ ਵਾਲੇ, ਲੰਮੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਇਤਿ ਜਪਵਿਧਿਹੋਮਧ੍ਯਾਨਕਾਲੇ ਸ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਤਤਮਭਿਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਯਤ੍ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਪ, ਹਵਨ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਹਾਰ ਕੇ,
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਾਗਿਤਿਹਾਸੇ ਮਥੁਰਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਨਾਮੈਕੋਨਸਪ੍ਤਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ, ਮੱਥੁਰਾ ਮਹਾਤਮ ਦਾ ਉਨੱਤਰਾਂਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਪੁਰਾ ਵृਤ੍ਤਂ ਗੋਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੱਥੁਰਾ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਗੋਕਰਨ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਇਕ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਤੁ ਨਾਮ੍ਨਾ ਗੁਣਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਵਿਲਲਾਪ ਚ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਚੈਕਾਨ੍ਤੇ ਦੀਨਮਾਨਸਾ
ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕੁਲ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਔਰਤ ਇਕੱਲੀ ਬੈਠੀ ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਮੂਲੇ ਤੁ ਤਤ੍ਰੈਵ ਮੁਨਿਰੇਕਃ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਥੇ ਹੀ ਇਕ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਰਿਸ਼ੀ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਜਾਤ ਹਾਰ੍ਦਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਚੇष੍ਟਂ ਸ਼ਨੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਦਿਲੋਂ ਦਇਆ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਮਝਾਇਆ।