ਪृਥਿਵ੍ਯੁਵਾਚ
ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਂ ਸਮਾਰਭ੍ਯ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਯਾਂ ਸਮਾਪਯੇਤ੍ 169.
ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁਜਾ ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਗृਹਾਨ੍ਨਿਃਸृਤ੍ਯ ਮੌਨੇਨ ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਜਿਸ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੂਜਾਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਵੈ ਤਤੋ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਖਂ ਸ੍ਨਾਨਾਦੀਨਿ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਯਗ ਕਰਕੇ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਜਿਵੇਂ ਕਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੋਜਯੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਧਿਰੇष ਉਦਾਹृਤਃ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਏ; ਇਹੀ ਢੰਗ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨ ਤਸ੍ਯ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਮਮ ਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਉਹ ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ—ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਇੱਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤੁ ਮृਤਾ ਯੇ ਚ ਅਰ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਕृਤਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਮਾਂ ਅਰਧ ਚੰਦ ਦੀ ਆਕਾਰ 'ਚ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ,
ਯਾਵਦਸ੍ਥੀਨ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਯਸ੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਦੇਹਿਨਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਰਧ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ,
ਅਰ੍ਦ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਵਿਸ਼ੇषੋऽਸ੍ਤਿ ਤੀਰ੍ਥੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸਂਜ੍ਞਕੇ
ਅਰਧ ਚੰਦ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਰਾਂਤੀ ਨਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ 'ਤੇ, ਖਾਸ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
ਗਰ੍ਤ੍ਤੇਸ਼੍ਵਰੋऽਥ ਭੂਤੇਸ਼ੋ ਦ੍ਵੇ ਕੋਟੀ ਤੁ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਧਰਤੀ ਮਾਂ, ਗਰਟੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਭੂਤੇਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਦੋ ਕਰੋੜ ਹਨ।
ਮਾਥੁਰਾਣਾਂ ਚ ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਮੇ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ 169.
ਧਰਤੀ ਮਾਂ, ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੂਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵਿ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਗਰੁਡਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਦੇਵਂ ਭਿਨ੍ਨਰੂਪਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਸੁਣੋ ਦੇਵੀ, ਮਹਾਨ ਗਰੁੜ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜੋ ਹੋਇਆ: ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ।
ਤਦਾ ਗਤੋऽਸੌ ਵਸੁਧੇ ਦੇਵਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਵਿਹਂਗਮਃ
ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਮਾਂ, ਉਹ ਪੰਛੀ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਗਿਆ।
ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ ਜਯ ਕੇਸ਼ਵ ਈਸ਼ਾਨ ਜਯ ਕृष੍ਣ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਗਰੁੜ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੈ ਹੋ ਕੇਸ਼ਵ, ਜੈ ਹੋ ਪ੍ਰਭੂ! ਜੈ ਹੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ!
ਜਯ ਮੂਰ੍ਤ ਜਯਾਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਜਯ ਲੋਕਵਿਭੂषਣ
ਜੈ ਹੋ, ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ! ਜੈ ਹੋ, ਅਕਲਪਨੀਯ! ਜੈ ਹੋ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ!
ਗਰੁਡਸ੍ਯ ਪੁਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤੋ ਦੇਵਃ ਸ਼ਰੀਰਵਾਨ੍
ਉਥੇ, ਗਰੁੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਦੇਵਤਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮੇਤਨ੍ਮੇ ਕਿਂ ਵਾ ਤਵ ਚਿਕੀਰ੍षਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਕਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ?'
ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ ਆਗਤੇ ਤੁ ਮਯਾ ਦੇਵ ਨ ਦृष੍ਟਂ ਤਵ ਰੂਪਕਮ੍
ਗਰੁੜ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ ਪਰ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
ਮਾਥੁਰੈਰੇਵ ਲੋਕੈਸ੍ਤੁ ਸਮਂ ਦृष੍ਟਂ ਹਿ ਰੂਪਕਮ੍
ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੀ, ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਤੁਤਿਸ੍ਤੁ ਦੇਵੇਸ਼ ਕृਤਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਵਾਚਾ ਗਰੁਡਂ ਪ੍ਰਤਿ ਭਾਵਿਨਿ ਮਾਥੁਰਾਣਾਂ ਚ ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਮੇ ਵਿਹਂਗਮ ।।169.
ਉਸ ਨੇ ਗਰੁੜ ਨਾਲ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, 'ਪੰਛੀਏ, ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਹੈ।'
ਯੇ ਪਾਪਾਸ੍ਤੇ ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਦ੍ਰੂਪਾ ਮਾਥੁਰਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹੇ ਦੁਜਾਤੀਓ, ਜੋ ਪਾਪੀ ਹਨ, ਉਹ ਮੱਥੁਰਾ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।
ਗਰੁਡੋऽਪਿ ਤਤਃ ਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ਗਤੋ ਦੇਵਿ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਫਿਰ ਗਰੁੜ ਵੀ ਉਥੋਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਯੇषਾਂ ਪੂਜਿਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤੁष੍ਟੋऽਹਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਸਿਰਫ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਅਪਿ ਕੀਟਃ ਪਤਂਗੋ ਵਾ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿਗਤੋऽਪਿ ਵਾ
ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕੀੜਾ ਹੋਵੇ, ਪਤੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਜੋਨ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ ਹੋਵੇ,
ਯਃ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਪਦ੍ਮਨਾਭਂ ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਮਾਸ਼੍ਵਿਨਸ੍ਯ ਤੁ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਦਮਨਾਭ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚੋਪਵਾਸੀ ਕृਤਸ਼ੌਚਃ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜਾਂ ਕੋਈ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ,
ਚੈਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਮੁਪੋष੍ਯ ਸ੍ਨਾਨਮਾਚਰੇਤ੍
ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੁਕਲ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਸ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ
ਜੋ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।