ਏਤਨ੍ਮਰਣਕਾਲੇ ਤੁ ਯਃ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਪ੍ਰਯਤੋ ਨਰਃ 168.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਦੇ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਇਹ ਯਾਦ ਕਰੇ—
ਏਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਦੇਵਿ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਮਥੁਰਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਅष੍ਟषष੍ਟ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਥੁਰਾ ਮਹਾਤਮਯ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਸੌ ਅਠਾਹਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਸਾਮ੍ਯਹਂ ਦੇਵਿ ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਮਥੁਰਾ ਚ ਪਰਂ ਮਹਤ੍
ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਥੁਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ।
ਚਕ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਹਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯੈਵ ਪਦੇਨ ਤੁ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚਕਰ ਵਿੱਚ, ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਾਸਿਨੋ ਲੋਕਾ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਦੇਵ ਆਕਾਰਾਤ੍ਸੋਮਚਕ੍ਰਤਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੇਵਤਾ ਸੋਮ ਚਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਿ ਮਰਣਂ ਚਾਤ੍ਰ ਦ੍ਵੇ ਕੋਟੀ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਹੋਈ ਮੌਤ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਰੋੜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇਨ ਵੈ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਾ ਲੋਕਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੇ ਚ ਕੁਲਂ ਬਹੁ
ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਅਟੱਲ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਸਿਰਫ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਵੀ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪृਥਿਵ੍ਯੁਵਾਚ
ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਂ ਸਮਾਰਭ੍ਯ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਯਾਂ ਸਮਾਪਯੇਤ੍ 169.
ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁਜਾ ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਗृਹਾਨ੍ਨਿਃਸृਤ੍ਯ ਮੌਨੇਨ ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਜਿਸ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੂਜਾਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਵੈ ਤਤੋ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਖਂ ਸ੍ਨਾਨਾਦੀਨਿ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਯਗ ਕਰਕੇ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਜਿਵੇਂ ਕਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੋਜਯੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਧਿਰੇष ਉਦਾਹृਤਃ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਏ; ਇਹੀ ਢੰਗ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨ ਤਸ੍ਯ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਮਮ ਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਉਹ ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ—ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਇੱਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤੁ ਮृਤਾ ਯੇ ਚ ਅਰ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਕृਤਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਮਾਂ ਅਰਧ ਚੰਦ ਦੀ ਆਕਾਰ 'ਚ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ,
ਯਾਵਦਸ੍ਥੀਨ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਯਸ੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਦੇਹਿਨਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਰਧ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ,
ਅਰ੍ਦ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਵਿਸ਼ੇषੋऽਸ੍ਤਿ ਤੀਰ੍ਥੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸਂਜ੍ਞਕੇ
ਅਰਧ ਚੰਦ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਰਾਂਤੀ ਨਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ 'ਤੇ, ਖਾਸ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।
ਗਰ੍ਤ੍ਤੇਸ਼੍ਵਰੋऽਥ ਭੂਤੇਸ਼ੋ ਦ੍ਵੇ ਕੋਟੀ ਤੁ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਧਰਤੀ ਮਾਂ, ਗਰਟੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਭੂਤੇਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਦੋ ਕਰੋੜ ਹਨ।
ਮਾਥੁਰਾਣਾਂ ਚ ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਮੇ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ 169.
ਧਰਤੀ ਮਾਂ, ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੂਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵਿ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਗਰੁਡਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਦੇਵਂ ਭਿਨ੍ਨਰੂਪਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਸੁਣੋ ਦੇਵੀ, ਮਹਾਨ ਗਰੁੜ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜੋ ਹੋਇਆ: ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ।
ਤਦਾ ਗਤੋऽਸੌ ਵਸੁਧੇ ਦੇਵਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਵਿਹਂਗਮਃ
ਫਿਰ, ਧਰਤੀ ਮਾਂ, ਉਹ ਪੰਛੀ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਗਿਆ।
ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ ਜਯ ਕੇਸ਼ਵ ਈਸ਼ਾਨ ਜਯ ਕृष੍ਣ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਗਰੁੜ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੈ ਹੋ ਕੇਸ਼ਵ, ਜੈ ਹੋ ਪ੍ਰਭੂ! ਜੈ ਹੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ!
ਜਯ ਮੂਰ੍ਤ ਜਯਾਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਜਯ ਲੋਕਵਿਭੂषਣ
ਜੈ ਹੋ, ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ! ਜੈ ਹੋ, ਅਕਲਪਨੀਯ! ਜੈ ਹੋ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ!
ਗਰੁਡਸ੍ਯ ਪੁਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤੋ ਦੇਵਃ ਸ਼ਰੀਰਵਾਨ੍
ਉਥੇ, ਗਰੁੜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਦੇਵਤਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।
ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਮੇਤਨ੍ਮੇ ਕਿਂ ਵਾ ਤਵ ਚਿਕੀਰ੍षਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਕਰਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ?'
ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ ਆਗਤੇ ਤੁ ਮਯਾ ਦੇਵ ਨ ਦृष੍ਟਂ ਤਵ ਰੂਪਕਮ੍
ਗਰੁੜ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ ਪਰ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
ਮਾਥੁਰੈਰੇਵ ਲੋਕੈਸ੍ਤੁ ਸਮਂ ਦृष੍ਟਂ ਹਿ ਰੂਪਕਮ੍
ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੀ, ਸੰਸਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵੇਖਿਆ ਹੈ।