ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਹਿ ਮਾਥੁਰਂ ਮਮ ਮਣ੍ਡਲਮ੍ 168.
ਮੇਰਾ ਮਾਥੁਰਾ ਖੇਤਰ ਵੀਹ ਜੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨ ਮਯਾ ਕਥਿਤਂ ਦੇਵਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ।
ਮਯਾ ਸੁਗੋਪਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਗੁਹ੍ਯਾਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਰਂ ਪਰਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਪਤ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਚ੍ਛृਣੁ
ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਤੀਰਥ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਤੀਰ੍ਥਸਂਖ੍ਯਾ ਚ ਵਸੁਧੇ ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਮਯੋਦਿਤਾ
ਹੇ ਵਸੁਧਾ, ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ੍ਕਨ੍ਦਨਂ ਚ ਭਾਣ੍ਡੀਰਂ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸਮਾਨਿ षਟ੍
ਪਰਸਕੰਦਨ ਤੇ ਭਾਂਡੀਰ, ਅਤੇ ਛੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਰਗੇ ਹਨ।
ਅਸਿਕੁਣ੍ਡਂ ਸਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਕੋਟਿਤੀਰ੍ਥੋਤ੍ਤਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਅਸਿਕੁੰਡ ਅਤੇ ਵੈਕੁੰਠ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚਕ੍ਰਤੀਰ੍ਥਂ ਤਥਾਕ੍ਰੂਰਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਚਕਰ ਤੀਰਥ, ਆਕਰੂਰ ਅਤੇ ਦਵਾਦਸ਼ ਆਦਿਤਯ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਵੀ ਉਲੇਖਣਯੋਗ ਹਨ।
ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਚ੍ਛਤਗੁਣਂ ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਫਲ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਮਥੁਰਾਯਾਸ੍ਤੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤਨ੍ਮਰਣਕਾਲੇ ਤੁ ਯਃ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਪ੍ਰਯਤੋ ਨਰਃ 168.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਦੇ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਇਹ ਯਾਦ ਕਰੇ—
ਏਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਦੇਵਿ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਮਥੁਰਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਅष੍ਟषष੍ਟ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਥੁਰਾ ਮਹਾਤਮਯ ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਕ ਸੌ ਅਠਾਹਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਸਾਮ੍ਯਹਂ ਦੇਵਿ ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਮਥੁਰਾ ਚ ਪਰਂ ਮਹਤ੍
ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਥੁਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ।
ਚਕ੍ਰਸ੍ਥਿਤਂ ਹਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯੈਵ ਪਦੇਨ ਤੁ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚਕਰ ਵਿੱਚ, ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਾਸਿਨੋ ਲੋਕਾ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਦੇਵ ਆਕਾਰਾਤ੍ਸੋਮਚਕ੍ਰਤਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੇਵਤਾ ਸੋਮ ਚਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧਿ ਮਰਣਂ ਚਾਤ੍ਰ ਦ੍ਵੇ ਕੋਟੀ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਹੋਈ ਮੌਤ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਰੋੜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੇਨ ਵੈ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਾ ਲੋਕਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤ੍ਰਾਯਨ੍ਤੇ ਚ ਕੁਲਂ ਬਹੁ
ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਅਟੱਲ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ; ਸਿਰਫ ਜਨੇਊ ਪਹਿਨਣ ਨਾਲ ਵੀ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪृਥਿਵ੍ਯੁਵਾਚ
ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਂ ਸਮਾਰਭ੍ਯ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਯਾਂ ਸਮਾਪਯੇਤ੍ 169.
ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁਜਾ ਯੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਗृਹਾਨ੍ਨਿਃਸृਤ੍ਯ ਮੌਨੇਨ ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਜਿਸ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੂਜਾਂ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਵੈ ਤਤੋ ਬ੍ਰੂਯਾਦ੍ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਖਂ ਸ੍ਨਾਨਾਦੀਨਿ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਯਗ ਕਰਕੇ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਜਿਵੇਂ ਕਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਭੋਜਯੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਧਿਰੇष ਉਦਾਹृਤਃ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਏ; ਇਹੀ ਢੰਗ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨ ਤਸ੍ਯ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਮਮ ਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਉਹ ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ—ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਇੱਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤੁ ਮृਤਾ ਯੇ ਚ ਅਰ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਕृਤਕ੍ਰਿਯਾਃ
ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਮਾਂ ਅਰਧ ਚੰਦ ਦੀ ਆਕਾਰ 'ਚ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ,
ਯਾਵਦਸ੍ਥੀਨ੍ਯਰ੍ਦ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਯਸ੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਦੇਹਿਨਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਰਧ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ,
ਅਰ੍ਦ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਵਿਸ਼ੇषੋऽਸ੍ਤਿ ਤੀਰ੍ਥੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸਂਜ੍ਞਕੇ
ਅਰਧ ਚੰਦ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਰਾਂਤੀ ਨਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ 'ਤੇ, ਖਾਸ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।