ਅਨਾਚਾਰਾਦਿ ਹੇਤੋਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਤ੍ਵਮੁਪਾਗਤਃ 167.
"ਮੈਂ ਗਲਤ ਆਚਰਨ ਆਦਿ ਕਰਕੇ ਦੈਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ।"
ਤਸ੍ਯ ਦੁਃਖੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋऽਸੌ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਮਿਤ੍ਰਤ੍ਵੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਸੇ ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਵ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਕਿਂ ਵਦ
ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਤਾਂ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈਂ, ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦੇਵਾਂ?"
ਆਤ੍ਮਨਾ ਚੋਪਕਾਰੇਣ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕਿਂ ਕਰਵਾਣਿ ਤੇ ਦਦਾਸਿ ਯਦਿ ਤਦ੍ਵਿਪ੍ਰ ਯਨ੍ਮੇ ਮਨਸਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
"ਆਪਣੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਪਿਆਰੀ ਚੀਜ਼ ਕਰਾਂ? ਜੇ ਤੂੰ ਦੇਵੇਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ—"
ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਚ ਯਤ੍ਸ੍ਨਾਤਂ ਕृਤਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸਂਜ੍ਞਕੇ
"ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਰਾਂਤੀ ਨਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕੀਤਾ ਸੀ—"
ਤੇਨ ਦੁਃਖੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਵਾਕ੍ਯਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਕਥਂ ਜਾਨਾਸਿ ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸਂਜ੍ਞਕਮ੍
ਉਸ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੈਤ, ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਂਤੀ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥ ਬਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ?"
ਕਥਂ ਚ ਸਂਜ੍ਞਾ ਤਸ੍ਯਾਭੂਤ੍ਕਥਯ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਪੁਰੀ ਉਜ੍ਜਯਿਨੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਾਸੋ ਹਿ ਮੇ ਸਦਾ
"ਇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ? ਦੱਸ, ਹੇ ਦੈਤ। ਉੱਜੈਨੀ ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਉਥੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।"
ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦਥ ਕਾਲੇਨ ਗਤੋऽਹਂ ਵਿष੍ਣੁਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
"ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਗਿਆ ਸੀ।"
ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯਨ੍ਸ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
"ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਿਸ਼ਰਾਂਤੀ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਸੀ।"
ਸਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਤਤ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੇਸ਼੍ਚ ਮਯਾऽਨਘ
ਉਥੇ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਂਤੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਾਮ ਮੈਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਰਾਮਂ ਕੁਰੁਤੇ ਤਤ੍ਰ ਤੇਨ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸਂਜ੍ਞਿਤਾ
ਉਥੇ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਂਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਸ੍ਨਾਨਸ੍ਯ ਹਿ ਫਲਂ ਤਵ ਦਤ੍ਤਂ ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ 167.
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਖਸ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਮਥੁਰਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤषष੍ਟ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ, ਮਥੁਰਾ ਮਹਾਤਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸੌ ਸਤਾਹਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ ਤੇਨ ਦृष੍ਟੇਨ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਕਥਯਸ੍ਵਾਖਿਲਂ ਪ੍ਰਭੋ
ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਫਲਂ ਭਵੇਤ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਥੁਰਾ ਵਰਗਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਵਰਂ ਵਰਯ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਯਸ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਸਰ੍ਵਗਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਮਯਾ ਜ੍ਞਾਤਂ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਕੋਈ ਵੀ ਵਰ ਮੰਗ ਲਵੋ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲਈ ਹੈ।
ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਚ ਮੇ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸਦਾ ਦੇਵ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣਾ ਥਾਂ ਮਿਲਿਆ ਰਹੇ।
ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਚ ਦੇਵ ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਪਾਲੋ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਮਥੁਰਾ ਵਿਚ ਖੇਤਰ ਦਾ ਰਾਖਾ ਹੋਵੇਂਗਾ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਨਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਿਮੇਵਮੇਤਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਇਹ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਭਜਤੇ ਮਨੁਜਃ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਤ੍ਮਭਾਵੇਨ ਤਾਦृਸ਼ੀਮ੍
ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਐਸੀ ਹੀ ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਹਿ ਮਾਥੁਰਂ ਮਮ ਮਣ੍ਡਲਮ੍ 168.
ਮੇਰਾ ਮਾਥੁਰਾ ਖੇਤਰ ਵੀਹ ਜੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨ ਮਯਾ ਕਥਿਤਂ ਦੇਵਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ।
ਮਯਾ ਸੁਗੋਪਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਗੁਹ੍ਯਾਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਰਂ ਪਰਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਪਤ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਉੱਚੀ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਤਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਚ੍ਛृਣੁ
ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਤੀਰਥ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਤੀਰ੍ਥਸਂਖ੍ਯਾ ਚ ਵਸੁਧੇ ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਮਯੋਦਿਤਾ
ਹੇ ਵਸੁਧਾ, ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ੍ਕਨ੍ਦਨਂ ਚ ਭਾਣ੍ਡੀਰਂ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸਮਾਨਿ षਟ੍
ਪਰਸਕੰਦਨ ਤੇ ਭਾਂਡੀਰ, ਅਤੇ ਛੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਰਗੇ ਹਨ।
ਅਸਿਕੁਣ੍ਡਂ ਸਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਕੋਟਿਤੀਰ੍ਥੋਤ੍ਤਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਅਸਿਕੁੰਡ ਅਤੇ ਵੈਕੁੰਠ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚਕ੍ਰਤੀਰ੍ਥਂ ਤਥਾਕ੍ਰੂਰਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍
ਚਕਰ ਤੀਰਥ, ਆਕਰੂਰ ਅਤੇ ਦਵਾਦਸ਼ ਆਦਿਤਯ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਵੀ ਉਲੇਖਣਯੋਗ ਹਨ।
ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਚ੍ਛਤਗੁਣਂ ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਫਲ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਮਥੁਰਾਯਾਸ੍ਤੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਜੋ ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।