ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਰਾਖਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।

ਪृਥਿਵ੍ਯੁਵਾਚ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਪृष੍ਟਵਾਨ੍ਵਿਪ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਂ ਕਥਯ ਮੇ ਪ੍ਰਭੋ

ਪृथਵੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ? ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਨ ਸ ਪੂਜਯਤੇ ਦੇਵਾਨ੍ਨ ਸ ਸਾਧੂਨ੍ਨਮਸ੍ਯਤਿ

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਚੰਗਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪੁਣ੍ਯਤੀਰ੍ਥਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਨ ਚ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕਰੋਤਿ ਸਃ

ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਵੀ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।

ਸਨ੍ਧ੍ਯੇ ਦ੍ਵੇ ਸ਼ਯਨੇ ਚੈਵ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮੂਢਃ ਸ ਤਿष੍ਠਤਿ

ਦੋਵੇਂ ਸੰਧਿਆਂ ਤੇ ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਵੀ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਐਸਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪਾਪਾਚਾਰਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਾਪਸਙ੍ਗਃ ਸੁਦੁਰ੍ਮਤਿਃ

ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਮੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮੱਤ ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੈ।

ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ

ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਅਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਸਵੈੰਭੂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।

ਯਥਾ ਮਾਤਰਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਜਨ੍ਤਵਃ

ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ,

ਤਤਃ ਸ ਚੌਰ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਵਾਣਃ ਪਾਪੈਃ ਸਹ ਨਰਾਧਮਃ

ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਮਨੁੱਖ ਚੋਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਲਾਯਮਾਨਃ ਸ ਪਰਮਨ੍ਧਕੂਪੇऽਪਤਤ੍ਤਦਾ 167.

ਉਹ ਜਦੋਂ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਹਨੇਰੀ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।

ਅਨ੍ਧਕੂਪੇ ਸ ਪਤਿਤੋ ਘੋਰਰੂਪੋऽਵਸਤ੍ਤਦਾ

ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ, ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਉਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਗਿਆ।

ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਦ੍ਵਿਜਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ

ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਮੰਤਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।

ਤਤ੍ਰਾਗਤ੍ਯ ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਅਹਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਯਤ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ

ਉਸ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਦੈਤ ਆਇਆ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵਾਂਗਾ ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।"

ਬਹੁਕਾਲੇਨ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਭੋਜਨਂ ਚ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍

"ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹਨਾ ਭੋਜਨ ਵੀ।"

ਯੇਨਾਹਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇ ਸਾਰ੍ਥਂ ਯਾਵਤ੍ਤृਪ੍ਤਿਰ੍ਭਵੇਨ੍ਮਮ

"ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਾਫ਼ਲਾ ਖਾ ਲਵਾਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੇਰਾ ਪੇਟ ਨੀ ਭਰ ਜਾਂਦਾ।"

ਏਕਃ ਸਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਯਾਤੋऽਹਂ ਨੋਤ੍ਸृਜਾਮਿ ਕਥਂਚਨ

"ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ਲੇ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡਾਂਗਾ ਨਹੀਂ।"

ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤੋऽਸਿ ਮਮ ਮਨ੍ਤ੍ਰਬਲੇਨ ਹਿ ਮਮ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਹਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਦੋषਸ੍ਤਵ ਭਵਿष੍ਯਤਿ

"ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਮੰਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜੇ ਮੇਰਾ ਭੋਜਨ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੋਸ਼ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਵੇਗਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।"

ਦਯਾਂ ਕੁਰੁ ਤ੍ਵਂ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਭੋਜਨਂ ਮਮ ਦੀਯਤਾਮ੍

"ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ, ਮੈਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।"

ਕੇਨ ਤ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮਦੋषੇਣ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਤ੍ਵਮੁਪਾਗਤਃ

"ਤੂੰ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਦੈਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ?"

ਅਨਾਚਾਰਾਦਿ ਹੇਤੋਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਤ੍ਵਮੁਪਾਗਤਃ 167.

"ਮੈਂ ਗਲਤ ਆਚਰਨ ਆਦਿ ਕਰਕੇ ਦੈਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ।"

ਤਸ੍ਯ ਦੁਃਖੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋऽਸੌ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਮਿਤ੍ਰਤ੍ਵੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਸੇ ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਵ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਕਿਂ ਵਦ

ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਤਾਂ ਮਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈਂ, ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦੇਵਾਂ?"

ਆਤ੍ਮਨਾ ਚੋਪਕਾਰੇਣ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕਿਂ ਕਰਵਾਣਿ ਤੇ ਦਦਾਸਿ ਯਦਿ ਤਦ੍ਵਿਪ੍ਰ ਯਨ੍ਮੇ ਮਨਸਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ

"ਆਪਣੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਪਿਆਰੀ ਚੀਜ਼ ਕਰਾਂ? ਜੇ ਤੂੰ ਦੇਵੇਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ—"

ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਚ ਯਤ੍ਸ੍ਨਾਤਂ ਕृਤਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸਂਜ੍ਞਕੇ

"ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਰਾਂਤੀ ਨਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕੀਤਾ ਸੀ—"

ਤੇਨ ਦੁਃਖੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਵਾਕ੍ਯਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਕਥਂ ਜਾਨਾਸਿ ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸਂਜ੍ਞਕਮ੍

ਉਸ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੈਤ, ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਂਤੀ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥ ਬਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ?"

ਕਥਂ ਚ ਸਂਜ੍ਞਾ ਤਸ੍ਯਾਭੂਤ੍ਕਥਯ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ ਪੁਰੀ ਉਜ੍ਜਯਿਨੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਾਸੋ ਹਿ ਮੇ ਸਦਾ

"ਇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ? ਦੱਸ, ਹੇ ਦੈਤ। ਉੱਜੈਨੀ ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਉਥੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।"

ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦਥ ਕਾਲੇਨ ਗਤੋऽਹਂ ਵਿष੍ਣੁਮਨ੍ਦਿਰਮ੍

"ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਗਿਆ ਸੀ।"

ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯਨ੍ਸ ਦਿਨੇਦਿਨੇ

"ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਿਸ਼ਰਾਂਤੀ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਦਾ ਸੀ।"

ਸਾ ਸਂਜ੍ਞਾ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਤਤ੍ਰ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੇਸ਼੍ਚ ਮਯਾऽਨਘ

ਉਥੇ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਂਤੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਾਮ ਮੈਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।

ਵਿਸ਼੍ਰਾਮਂ ਕੁਰੁਤੇ ਤਤ੍ਰ ਤੇਨ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸਂਜ੍ਞਿਤਾ

ਉਥੇ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਾਂਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।