ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਰ੍ਜ੍ਯਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਤਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕ੍ਰੋਧੋऽਧ੍ਵਗਮਮਂ ਤ੍ਵਰਾ । ਭੋਕ੍ਤੁਰਪ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤ੍ਰਯਮੇਤਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੧੪.

ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕ੍ਰੋਧ, ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਕਰਨਾ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹਨ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਃ ਸਪਿਤਰਸ੍ਤਥਾ ਮਾਤਾਮਹਾ ਦ੍ਵਿਜ । ਕੁਲਂ ਚਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਪੁਂਸਾਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤਾਮ੍ ।। ੧੪.

ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ, ਪੂਰਵਜ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰਵਜ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੰਸ਼, ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸ੍ਰਾਧ ਦੀ ਰੀਤ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸੋਮਾਧਾਰਃ ਪਿਤृਗਣੋ ਯੋਗਾਧਾਰਸ਼੍ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਯੋਗਿਨਿਯੁਕ੍ਤਂ ਤੁ ਤਸ੍ਮਦ੍ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ।। ੧੪.

ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸੋਮਾ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਯੋਗ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੋ ਸ੍ਰਾਧ ਯੋਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯਾਪਿ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਯੋਗੀ ਚੇਤ੍ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਭੋਕ੍ਤॄਂਸ੍ਤਾਰਯਤਿ ਯਜਮਾਨਂ ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਜ ।। ੧੪.

ਜੇਕਰ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਹੋਣ, ਪਰ ਇੱਕ ਯੋਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।

ਮਹ੍ਯਂ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰੇਣ ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਕਥਿਤਂ ਵਾਯੁਨਾ ਚਾਪਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਸ਼ਂਭੁਨਾ ਤਥਾ ।। ੧੪.

ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਨੇ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਵੀ।

ऋषੀਣਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਪੁਤ੍ਰੇਣ ਤਥਾ ਮੈਤ੍ਰੇਯਸਂਜ੍ਞਿਤੇ । ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ ਯਾਵਨ੍ ਮਯਾ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਦ੍ਵਿਜ ।। ੧੪.

ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਹੈ, ਨੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।

) ਇਯਂ ਸਰ੍ਵਪੁਰਾਣੇषੁ ਸਾਮਾਨ੍ਯਾ ਪੈਤृਕੀ ਕ੍ਰਿਯਾ । ਏਤਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਕਰ੍ਮਕਾਣ੍ਡਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ ।। ੧੪.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਆਮ ਰੀਤ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਜਾਣ ਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਤਦਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ऋषਯਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਾਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਗੌਰਮੁਖੇਦਾਨੀਂ ਤ੍ਵਮਪ੍ਯੇਵਂ ਪਰੋ ਭਵ ।। ੧੪.

ਇਸ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਪੱਕੀ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਗਾਈ ਦੀ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਦੁਆਰਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾ।

ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪृਚ੍ਛਤੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ । ਪਿਤॄਨ੍ ਯष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰਿਂ ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਿਮਤਃ ਪਰਮ੍ । ਨ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਰਤਃ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਮਸ੍ਤੀਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ।। ੧੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੀ ਹੈ? ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਰੀਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਧਾਤ੍ਰਿ ਪਿਤृਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਸਂਸ੍ਮਾਰਿਤੋ ਜਨ੍ਮਸ਼ਤਂ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੇਨ ਧੀਮਤਾ ।। ੧੫.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਤੀਏ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਅਤੇ ਸੌ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਈ।

ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ । ਭਗਵਨ੍ ਗੌਰਮੁਖਃ ਕੋऽਸੌ ਅਨ੍ਯਜਨ੍ਮਨਿ ਕਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਕਥਂ ਚ ਸ੍ਮृਤਵਾਨ੍ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਚਕਾਰ ਚ ਸਤ੍ਤਮਃ ।। ੧੫.

ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਭਗਵਾਨ, ਇਹ ਗੌਰਮੁਖ ਕੌਣ ਹੈ? ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਿਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਯਾਦ ਕਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਯਾਦ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਭृਗੁਰਾਸੀਤ੍ ਸ੍ਵਯਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਜਨ੍ਮਨਿ । ਤਦਨ੍ਵਯਾਤ੍ਮਜਸ੍ਤ੍ਵੇष ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ ।। ੧੫.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭ੍ਰਿਗੂ ਆਪ ਹੀ ਸੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ; ਤੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਸੰਤਾਨ ਹੈ।

ਪੁਤ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਬੋਧਿਤਾ ਯੂਯਂ ਸੁਗਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਥੇਤਿ ਯਤ੍ । ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੇਨ ਬੋਧਿਤਃ ।। ੧੫.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਵੋਗੇ ਤੇ ਚੰਗੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾਵੋਗੇ; ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੂੰ ਇਹ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ ਗਿਆ।

ਸਸ੍ਮਾਰ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਮਾਨਿ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਤੁ ਯਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਰਾਰੋਹੇ ਕਥਯਾਮਿ ਸਮਾਸਤਃ ।। ੧੫.

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਕਰ ਲਏ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

ਏਵਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਵਿਧਾਨੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਂ ਤਤਃ ਪਿਤॄਨ੍ । ਇष੍ਟ੍ਵਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਧਰੇਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਸ ਮੁਨਿਸ੍ਤੂਪਚਕ੍ਰਮੇ ।। ੧੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।

ਪ੍ਰਭਾਸਂ ਨਾਮ ਯਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ਤਕਂ ਦੇਵਂ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਗੌਰਮੁਖਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੧੫.

ਪ੍ਰਭਾਸਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਉਥੇ ਗੌਰਮੁਖਾ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

ਗੌਰਮੁਖ ਉਵਾਚ । ਸ੍ਤੋष੍ਯੇ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਰਿਪੁਦਰ੍ਪਹਂ ਸ਼ਿਵਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ । ਆਦਿਤ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵਿਯੁਗਸ੍ਥਮਾਦ੍ਯਂ ਪੁਰਾਤਨਂ ਦੈਤ੍ਯਹਰਂ ਸਦਾ ਹਰਿਮ੍ ।। ੧੫.

ਗੌਰਮੁਖਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਮਹਿੰਦਰ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਵ, ਨਾਰਾਇਣ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਾਂਗਾ।

ਚਕਾਰ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਂ ਵਪੁਰਾਤ੍ਮਨੋ ਯਃ ਪੁਰਾਕृਤਂ ਵੇਦਵਿਨਾਸ਼ਕਾਲੇ । ਮਹਾਮਹੀਧृਗ੍ਵਪੁਰਗ੍ਰਪੁਚ੍ਛ - ਛਟਾਹਵਾਰ੍ਚ੍ਚਿਃ ਸੁਰਸ਼ਤ੍ਰੁਹਾਦ੍ਯਃ ।। ੧੫.

ਉਹ ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਸਮੇਂ ਮੱਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਤੇ ਉਠਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਸਕ ਹੈ—

ਤਥਾਬ੍ਧਿਮਨ੍ਥਾਨਕृਤੇ ਗਿਰੀਨ੍ਦ੍ਰਂ ਦਧਾਰ ਯਃ ਕੌਰ੍ਮ੍ਮਵਪੁਃ ਪੁਰਾਣਮ੍ । ਹਿਤੇਚ੍ਛਯਾ ਯਃ ਪੁਰੁषਃ ਪੁਰਾਣਃ ਪ੍ਰਪਾਤੁ ਮਾਂ ਦੈਤ੍ਯਹਰਃ ਸੁਰੇਸ਼ਃ ।। ੧੫.

ਉਹ ਜਿਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਣ ਲਈ ਪੁਰਾਣਾ ਕਛੂਆ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਚੁਕਿਆ; ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਪੁਰਖ, ਚੰਗੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸਕ—ਉਹ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

ਮਹਾਵਰਾਹਃ ਸਤਤਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਸ੍ ਤਲਾਤ੍ਤਲਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ ਯੋ ਮਹਾਤ੍ਮਾ । ਯਜ੍ਞਾਙ੍ਗਸਂਜ੍ਞਃ ਸੁਰਸਿਦ੍ਧਵਨ੍ਦ੍ਯਃ ਸ ਪਾਤੁ ਮਾਂ ਦੈਤ੍ਯਹਰਃ ਪੁਰਾਣਃ ।। ੧੫.

ਉਹ ਵੱਡਾ ਵਰਾਹ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਤਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਵੱਡਾ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਯਜਨ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ—ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦੈਤੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

ਨृਸਿਂਹਰੂਪੀ ਚ ਭਵਤ੍ਯਜਸ੍ਤ੍ਰਂ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ਯੋਗਿਵਰੋਗ੍ਰਭੀਮਃ । ਕਰਾਲਵਕ੍ਤ੍ਰਃ ਕਨਕਾਗ੍ਰਵਰ੍ਚਾ ਰਤ੍ਨਾਸ਼ਯੋऽਸ੍ਮਾਨਸੁਰਾਨ੍ਤਕੋऽਵ੍ਯਾਤ੍ ।। ੧੫.

ਉਹ ਜੋ ਨਰਸਿੰਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ, ਯੁਗਾਂ-ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਅਟੱਲ, ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ, ਡਰਾਉਣੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਦੈਤੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸਕ—ਉਹ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

ਬਲੇਰ੍ਮਖਧ੍ਵਂਸਕृਤੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸ੍ਵਾਂ ਗੂਢਤਾਂ ਯੋਗਵਪੁਃਸ੍ਵਰੂਪਃ । ਸ ਦਣ੍ਡਕਾष੍ਠਾऽਜਿਨਲਕ੍ਸ਼ਣਃ ਪੁਨਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਚ ਪਦਾ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਵਾਨ੍ ਯਃ ਸ ਪਾਤੁ ।। ੧੫.

ਉਹ ਵੱਡਾ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਲੀ ਦੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਗੁਪਤ ਯੋਗ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਲਾਠੀ, ਡੰਡਾ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਚੰਬਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕੀਤਾ—ਉਹ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

ਤ੍ਰਿਃਸਪ੍ਤਕृਤ੍ਵੋ ਜਗਤੀਂ ਜਿਗਾਯ ਜਿਤ੍ਵਾ ਦਦੌ ਕਸ਼੍ਯਪਾਯ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡਃ । ਸ ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯੋऽਭਿਜਨਸ੍ਯ ਗੋਪ੍ਤਾ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭੋऽਸੁਰਹਾ ਪ੍ਰਪਾਤੁ ।। ੧੫.

ਉਹ ਜਿਸ ਨੇ ਇਕੀ ਵਾਰੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਤੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਦੈਤੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸਕ—ਉਹ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

ਚਤੁਃਪ੍ਰਕਾਰਂ ਚ ਵਪੁਰ੍ਯ ਆਦ੍ਯਂ ਹੈਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਪ੍ਰਤਿਮਾਨਲਕ੍ਸ਼੍ਯਮ੍ । ਰਾਮਾਦਿਰੂਪੈਰ੍ਬਹੁਰੂਪਭੇਦ- ਸ਼੍ਚਕਾਰ ਸੋऽਸ੍ਮਾਨਸੁਰਾਨ੍ਤਕੋऽਵ੍ਯਾਤ੍ ।। ੧੫.

ਉਹ ਜਿਸ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਦੀ ਮੂਰਤ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ, ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰੇ—ਦੈਤੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸਕ—ਉਹ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

ਚਾਣੂਰਕਂਸਾਸੁਰਦਰ੍ਪਭੀਤੇ- ਰ੍ਭੀਤਾਮਰਾਣਾਮਭਯਾਯ ਦੇਵਃ । ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਬਭੂਵ ਕਲ੍ਪੇ ਭਵਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਰੂਪਕਾਰੀ । ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ਕਲ੍ਕਿਨਾਮ੍ਨਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਵਰ੍ਣਸ੍ਥਿਤਿਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਮਨੇਕਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਃ ।। ੧੫.

ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਚਾਣੂਰ, ਕੰਸ ਤੇ ਹੋਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਹਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਅਜੋਕੇ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ; ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕਲਕੀ ਨਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਡਾ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ, ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਫੇਰ ਦੇਵੇਗਾ।

ਸਨਾਤਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯਃ ਪੁਰਾਣੋ ਨ ਯਸ੍ਯ ਰੂਪਂ ਸੁਰਸਿਦ੍ਧਦੈਤ੍ਯਾਃ । ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਨਗਤਿਂ ਵਿਹਾਯ ਅਥੋਪ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਸਮਰ੍ਚ੍ਵਯਨ੍ਤਿ । ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿਰੂਪਾਣਿ ਚਰਾਣਿ ਸੋऽਵ੍ਯਾਤ੍ ।। ੧੫.

ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪੁਰਾਣਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਨਾ ਦੇਵਤਾ, ਨਾ ਸਿੱਧ, ਨਾ ਦੈਤੀਆਂ ਵੇਖਦੇ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਮੱਛੀ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲਾ—ਉਹ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤੇ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਾਯ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਭੂਯੋऽਪਿ ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤੇ । ਨਮਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦਥ ਪृष੍ਠਤਸ੍ਤੇ ਨਯਸ੍ਵ ਮਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਪਦਂ ਨਮਸ੍ਤੇ ।। ੧੫.

ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਨੂੰ! ਫਿਰ-ਫਿਰ ਨਮਸਕਾਰ ਤੈਨੂੰ! ਅੱਗੇ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਨਮਸਕਾਰ; ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਪਦ ਤੇ ਲੈ ਜਾ—ਨਮਸਕਾਰ!

ਏਵਂ ਨਮਸ੍ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਰ੍षੇਰ੍ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਾਂ ਗਤੋ ਦੇਵਃ ਸ੍ਵਯਂ ਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਃ ।। ੧੫.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪ ਹੀ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਨਿਸ੍ਤਰਙ੍ਗਂ ਸ੍ਵਦੇਹਤਃ । ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਸੋऽਪਿ ਤਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੇ । ਲਯਂ ਜਗਾਮ ਦੇਵਾਤ੍ਮਾ ਤ੍ਵਪੁਨਰ੍ਭਵਸਂਜ੍ਞਿਤੇ ।। ੧੫.

ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਅਤਮਾਵਾਨ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।