ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ ਅਸਿਕੁਣ੍ਡੇਤਿ ਸਂਜ੍ਞੇਯਂ ਤਨ੍ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਕਥਯ ਪ੍ਰਭੋ
ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਅਸਿਕੁੰਡ ਨਾਮਕ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ, ਪ੍ਰਭੂ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਂ ਗਤਃ ਪੁਰਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾ੍ਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਗਿਆ ਸੀ।
ਗਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਤੁ ਨृਪਤੌ ਪੁਤ੍ਰੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚਕਾਰ ਹ
ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਸੁਰਗ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਕੁਰ੍ਵਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਆਗਤੋ ਨਾਰਦਸ੍ਤਦਾ
ਜਦ ਉਹ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਏ।
ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਮੁਵਾਚ ਸ ਨਾਰਦਃ
ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਾਰਦਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਕਿਮੁਕ੍ਤਮृषਿਣਾ ਨਾਰਦੇਨ ਪਿਤੁਃ ਕृਤੇ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕੀ ਆਖਿਆ ਸੀ?
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ਼੍ਚ ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪਿਤੁਰ੍ਮਰਣਮੇਵ ਚ
ਫਿਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਲਿਆ।
ਅਤਏਵੋਕ੍ਤਮਾਨृਣ੍ਯਂ ਨਾਰਦੇਨ ਪਿਤੁਸ੍ਤਵ
ਇਸੇ ਕਰਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਤੇਰੇ ਪਿਓਂ ਦੀ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਵਿਮਤੇਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਗਚ੍ਛਾਮੋ ਮਥੁਰਾਂ ਪੁਰੀਮ੍ 166.
ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਸੋਚ ਆਈ—ਆਓ ਅਸੀਂ ਮਥੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਚੱਲੀਏ।
ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਤਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਯੁਦ੍ਧਂ ਵਿਮਤਿਨਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸ੍ਵਯਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੁਮਃ
ਅਸੀਂ ਵਿਮਤੀ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਲੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਗਤਾਨਿ ਤਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਕਲ੍ਪਗ੍ਰਾਮਂ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਹੇ ਧਰਤੀ, ਤੀਰਥ ਉਥੇ ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।
ਯਾਵਨ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਯਾਮ੍ਯਗ੍ਰਂ ਤਾਵਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ਜਯ ਵਿष੍ਣੋ ਜਯਾਚਿਂਤ੍ਯ ਜਯ ਦੇਵ ਜਯਾਚ੍ਯੁਤ
ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ। ਜੈ ਹੋ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੈ ਹੋ ਅਚਿੰਤ, ਜੈ ਹੋ ਦੇਵ, ਜੈ ਹੋ ਅਚ੍ਯੁਤ!
ਜਯ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ ਕਰ੍ਤ੍ਤੇਸ਼ ਜਯ ਦੇਵ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਤੀਰ੍ਥੈਃ ਸ੍ਤੁਤੋऽਹਂ ਵਸੁਧੇ ਵਚਨਂ ਚੇਦਮਬ੍ਰੁਵਮ੍
ਜੈ ਹੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੈ ਹੋ ਰਚਨਾ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੈ ਹੋ ਦੇਵ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਧਰਤੀ, ਤੀਰਥਾਂ ਵਲੋਂ ਸਲਾਹੀ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ:
ਵਰਂ ਵृਣੁਤ ਭਦ੍ਰਂ ਵੋ ਯਦ੍ਵੋ ਮਨਸਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਵਰਾਹ ਯਦਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਅਭਯਂ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ—ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੈ। ਹੇ ਵਰਾਹ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੇ ਤੂੰ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਸਾਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਬਖ਼ਸ਼।
ਸੁਪਾਪਿਨਾ ਵਿਮਤਿਨਾ ਕृਤਸ੍ਤ੍ਰਾਸਃ ਸੁਦਾਰੁਣਃ
ਬਹੁਤ ਪਾਪੀ ਵਿਮਤੀ ਨੇ ਡਰਾਉਣਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਤਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥਨਿਯੋਗੇਨ ਆਗਤੋ ਮਥੁਰਾਂ ਪੁਰੀਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਮਥੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਆਇਆ।
ਤਤ੍ਰਾਗਤੇ ਤੁ ਵਸੁਧੇ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤੇਨ ਵੈ ਸੂਦਿਤੋ ਹਿ ਮਯਾ ਦੇਵਿ ਅਸ੍ਯਗ੍ਰਂ ਨਿਹਿਤਂ ਭੁਵਿ
ਜਦ ਮੈਂ ਉਥੇ ਆਇਆ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਅਸੇਰਗ੍ਰੇਣ ਤੂਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਮृਤ੍ਤਿਕਾਂ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ ਅਸਿਕੁਣ੍ਡੇਤਿ ਸਂਜ੍ਞਾ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਤੇਨ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ ।।166.
ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਨੋਕ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਉਹ ਥਾਂ ਅਸੀਕੁੰਡ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਗਈ, ਹੇ ਧਰਤੀ।
ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਨਃਕਰ੍ਣਸੁਖਾਵਹਮ੍
ਉਥੇ ਮੈਂ ਇਕ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਨ ਤੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲੱਗੇਗੀ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਃ
ਦੁਆਦਸ਼ੀ ਤੇ ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹਨ—
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਹ੍ਯਹਂ ਦੇਵਿ ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਸਮਾਗਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਹੈਰਣ੍ਯਾ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਃ
ਉਥੇ ਮੈਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਸੁਦृਢਾਃ ਸੁਦृਸ਼ਃ ਸੁਭ੍ਰੂ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸੋਹਣੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਭਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਮਨਸ੍ਯ ਤृਤੀਯਾ ਵੈ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਚ
ਤੀਜੀ ਮੂਰਤੀ ਵਾਮਨ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਰਾਘਵ ਦੀ।
ਚਤੁਃਸਾਗਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਤੇਨ ਧਰਾ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੱਕ ਘਿਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਅਸਿਕੁਣ੍ਡਂ ਮਹਤ੍ਤਰਮ੍
ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਸੀਕੁੰਡ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਅਸਿਕੁਣ੍ਡਂ ਸਮਾਰਭ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਾਨੁਕ੍ਰਮਣਿਕਾ ਵਰਾ
ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਸੀਕੁੰਡ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਦੱਸਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੂਰ੍ਤ੍ਤੀਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਯਸ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਯਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ 166.
ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ ਉਹ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਜੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।