ਕੁਟੁਮ੍ਬਭਰਣਾਰ੍ਥਾਯ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦੁਰ੍ਗਮਾਟਵੀਮ੍ 165.
ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੋਟੀ-ਰੋਜ਼ੀ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਔਖੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਮਯਿ ਸਮ੍ਭਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਰਕ੍ਸ਼ਃ ਕੁਟੁਮ੍ਬਂ ਹਿ ਮਰਿष੍ਯਤਿ
ਜੇਕਰ ਇਹ ਰਾਖਸ ਮੈਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ।
ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ਸਮਾਯਾਤਃ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਹਾਮਤੇ
ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ!
ਵਿਭੁਰੁਵਾਚ ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਪੁਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਮਥੁਰਾ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ
ਵਿਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੁੰਦਰ ਮਥੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਸਾਮ੍ਯਹਂ ਪ੍ਰੇਤ ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹੇ ਗृਹੇ
ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਕਰੈਰ੍ਨੀਤਂ ਕ੍ਸ਼ੀਣਵਿਤ੍ਤੋऽਭਵਂ ਤਦਾ
ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚੋਰ ਲੈ ਗਏ, ਤੇ ਮੈਂ ਗਰੀਬ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਵ ਦृष੍ਟਿਪਥਂ ਯਾਤੋ ਯਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਤ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਮੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰ।
ਪ੍ਰੇਤ ਉਵਾਚ ਸਮਯੇਨ ਹਿ ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕੁਰੁष੍ਵ ਵਚਨਂ ਮਮ
ਪ੍ਰੇਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ।
ਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਯ ਗਚ੍ਛ ਮਥੁਰਾਂ ਮਮ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਸਾਧਕਃ
ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਮਥੁਰਾ ਚਲਾ ਜਾ ਮੇਰੇ ਲਈ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਿਧਿਵਤ੍ਕੂਪੇ ਚਾਤੁਃਸਾਮੁਦ੍ਰਿਕੇ
ਚਾਰ ਚੰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਲੈ।
ਸ੍ਨਾਨਸ੍ਯ ਚ ਫਲਂ ਦੇਹਿ ਤਤੋ ਗਚ੍ਛ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ।। ਪ੍ਰੇਤਵਾਕ੍ਯਂ ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਭੁਰ੍ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍।165.
ਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਉਥੇ ਚਲਾ ਜਾ। ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ:
ਨਾਹਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਮਥੁਰਾਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਭਾਵੇ ਕਥਂਚਨ
ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਦੌਲਤ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਮਥੁਰਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਪ੍ਰੇਤ ਉਵਾਚ ਆਸ੍ਤੇ ਧਨਮਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਵਿਲਮ੍ਬਯ
ਪ੍ਰੇਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਥੇ ਕਾਫੀ ਦੌਲਤ ਪਈ ਹੈ, ਤੂੰ ਜਾ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ।
ਵਿਭੁਰੁਵਾਚ ਗृਹਸ਼ੇषਂ ਮਮ ਧਨਂ ਨ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਵਿਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਘਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੌਲਤ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹੀ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਰਵਿਕ੍ਰੇਯਾ ਹਿ ਸਾ ਮਯਾ
ਆਪਣੇ ਪਿਉ-ਦਾਦਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਚਾਂਗਾ।
ਅਸ੍ਤਿ ਚੈਵ ਧਨਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯਨ੍ਮਯਾ ਤ੍ਵਦ੍ਗृਹੇ ਵਿਭੋ
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੌਲਤ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਭੂ।
ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤ ਗਚ੍ਛ ਸਂਤੁष੍ਟਃ ਸੁਹृਦਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਵਰ੍ਦ੍ਧਨਃ
ਹੁਣ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਮਾਮਵਸ੍ਥਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਥਂ ਜ੍ਞਾਨਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ?
ਤਤਃ ਸ ਕਥਯਾਮਾਸ ਯਦ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਹਿ ਪੁਰਾਤਨਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪ੍ਰਭਾਤਸਮਯੇ ਤਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣੋਰਾਯਤਨੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਸਵੇਰੇ, ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ,
ਵਾਚਕਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਠਤਿ ਕਥਾਂ ਪੌਰਾਣਿਕੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ 165.
ਉਥੇ ਕਥਾਵਾਚਕ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣਕ ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਤੁ ਮਿਤ੍ਰੇਣ ਨੀਤੋऽਹਂ ਵਿष੍ਣੁਮਨ੍ਦਿਰਮ੍। ਅਤ੍ਯਾਦਰੇਣ ਮਹਤਾ ਸਨ੍ਤੋष੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੰਦਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਬਾਰ-ਬਾਰ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ।
ਮਿਤ੍ਰੇਣ ਸਹ ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਹੀ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਿਹਾ।
ਸਮੁਦ੍ਰਾਃ ਕਿਲ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਚਤ੍ਵਾਰੋऽਤ੍ਰ ਸਮਾਗਤਾਃ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਥੇ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਹਨ।
ਵਾਚਕਾਯ ਤਤੋ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਮਹਾਜਨੈਃ
ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਥਾਵਾਚਕ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਮਿਤ੍ਰੇਣ ਚ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਦੀਯਤਾਮ੍
ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਮੁੜ ਆਖਿਆ, 'ਜਿੰਨੀ ਤੇਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਵੇ, ਦਾਨ ਦੇ।'
ਤਤਃ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਗਤੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਨਾਸ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਂ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦੁਸ੍ਤਰਂ ਦੁਰ੍ਗਮਂ ਮਹਤ੍
ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਤ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤੇ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਸੀ।
ਨ ਤਰ੍ਪਿਤਾਸ੍ਤੁ ਪਿਤਰਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਹਂ ਪ੍ਰੇਤਤਾਂ ਤਤਃ
ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਗਿਆ।
ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਸਮ੍ਮੁਖਸ੍ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਸਾ ਮਥੁਰਾ ਪੁਰੀ
ਤੂੰ ਉਥੇ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਮਥੁਰਾ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ।