ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਮਥੁਰਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਗੋਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇऽਨ੍ਨਕੂਟਪਰਿਕ੍ਰਮਪ੍ਰਭਾਵੋ ਨਾਮ ਚਤੁਃषष੍ਟ੍ਯषਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਥੁਰਾ ਮਹਾਤਮ ਦੇ ਗੋਵਰਧਨ ਮਹਾਤਮ ਅੰਦਰ ਅੰਨਕੂਟ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਨਾਂ ਚੌਂਸਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਪਥਮਣ੍ਡਲੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਵੇਂ ਦੱਖਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਸੀ—
ਸੁਸ਼ੀਲੋ ਨਾਮ ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਸਤਿ ਪਤ੍ਤਨੇ
ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ੀਲ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵਪਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਕੁਟੁਮ੍ਬਭਰਣਾਸਕ੍ਤੋ ਨਿਤ੍ਯਕਾਲਂ ਹਿ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਰਵਿਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਕ੍ਰਯਵਿਕ੍ਰਯਸਕ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਲੋ ਦੀਰ੍ਘੋ ਗਤਸ੍ਤਦਾ
ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦਾ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਨ ਤੇਨ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਰਵਣਂ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀਆਂ।
ਆਤ੍ਮੋਦਰਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਹਿ ਪਾਪਂ ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਸਦਾ
ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਦੀ ਖਾਤਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਨ ਤਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਦਾਨਂ ਦਾਤੁਂ ਕਦਾਚਨ
ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਆਈ।
ਧਨਯੁਕ੍ਤੋऽਪਿ ਪਾਪੋऽਸੌ ਨ ਦਦਾਤਿ ਕਦਾਚਨ
ਉਹ ਪਾਪੀ ਬੰਦਾ ਧਨ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸ ਤੁ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਕੁਟੁਮ੍ਬਾਸਕ੍ਤਮਾਨਸਃ
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸਦਾ ਮਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਨਿਧਨਂ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਂ ਸਮੁਪਾਗਤਃ 165.
ਆਖ਼ਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਮਰ ਕੇ ਭੂਤ ਬਣ ਗਿਆ।
ਪਰਿਭ੍ਰਮਨ੍ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਵਿष੍ਟੋ ਮਰੁਦੇਸ਼ਂ ਗਤੋऽਪਿ ਸਃ
ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਭਟਕਦਾ-ਭਟਕਦਾ ਰੇਤਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ਦੈਵਯੋਗੇਨ ਤਤ੍ਰ ਸਾਰ੍ਥ ਉਪਾਗਤਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਇਕ ਕਾਰਵਾਂ ਆ ਗਿਆ।
ਗਤੇ ਸਾਰ੍ਥੇ ਤੁ ਸ ਵਣਿਕ੍ ਤਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਸਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਕਾਰਵਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ, ਉਹ ਵਪਾਰੀ ਇਕ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ ਆ ਟਿਕਿਆ।
ਦੀਰ੍ਘਦਂष੍ਟ੍ਰਃ ਸੁਵਿਕਟੋ ਹ੍ਰਸ੍ਵਬਾਹੁਰ੍ਵਿਭੀषਣਃ
ਉਹ ਲੰਮੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ, ਛੋਟੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ।
ਅਥ ਕਾਲੇਨ ਬਹੁਨਾ ਦੈਵਯੋਗੇਨ ਭਾਮਿਨਿ
ਫਿਰ, ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਗ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ,
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੂਰਤਃ ਪ੍ਰੇਤਸ਼੍ਚਾਤਿਹਰ੍षੇਣ ਸਂਯੁਤਃ
ਉਸਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਵੇਖ ਕੇ ਭੂਤ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੂਤੋ ਮਮਾਦ੍ਯਤ੍ਵਂ ਕ੍ਵ ਭਵਾਨ੍ਯਾਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, 'ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਖਾਣ ਬਣਿਆ ਹੈਂ, ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?'
ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਤਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਹ ਜਦੋਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਭੂਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ:
ਮਾਂਸਂ ਤੇ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪਿਬਾਮਿ ਤਵ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍
'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਾਸ ਖਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਖੂਨ ਪੀਵਾਂਗਾ।'
ਕੁਟੁਮ੍ਬਭਰਣਾਰ੍ਥਾਯ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦੁਰ੍ਗਮਾਟਵੀਮ੍ 165.
ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੋਟੀ-ਰੋਜ਼ੀ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਔਖੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਮਯਿ ਸਮ੍ਭਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਰਕ੍ਸ਼ਃ ਕੁਟੁਮ੍ਬਂ ਹਿ ਮਰਿष੍ਯਤਿ
ਜੇਕਰ ਇਹ ਰਾਖਸ ਮੈਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ।
ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ਸਮਾਯਾਤਃ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਹਾਮਤੇ
ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ!
ਵਿਭੁਰੁਵਾਚ ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਪੁਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਮਥੁਰਾ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ
ਵਿਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੁੰਦਰ ਮਥੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਸਾਮ੍ਯਹਂ ਪ੍ਰੇਤ ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹੇ ਗृਹੇ
ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਕਰੈਰ੍ਨੀਤਂ ਕ੍ਸ਼ੀਣਵਿਤ੍ਤੋऽਭਵਂ ਤਦਾ
ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਚੋਰ ਲੈ ਗਏ, ਤੇ ਮੈਂ ਗਰੀਬ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਵ ਦृष੍ਟਿਪਥਂ ਯਾਤੋ ਯਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਤ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਮੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਹੈ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰ।
ਪ੍ਰੇਤ ਉਵਾਚ ਸਮਯੇਨ ਹਿ ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕੁਰੁष੍ਵ ਵਚਨਂ ਮਮ
ਪ੍ਰੇਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ।
ਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਯ ਗਚ੍ਛ ਮਥੁਰਾਂ ਮਮ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਸਾਧਕਃ
ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਮਥੁਰਾ ਚਲਾ ਜਾ ਮੇਰੇ ਲਈ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਿਧਿਵਤ੍ਕੂਪੇ ਚਾਤੁਃਸਾਮੁਦ੍ਰਿਕੇ
ਚਾਰ ਚੰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਲੈ।