ਅਰਿष੍ਟਰਾਧਾਕੁਣ੍ਡਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਨਾਨਾਤ੍ਫਲਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਅਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਕੁੰਡਾਂ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗੋਨਰਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਯਾਃ ਪਾਪਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਗਾਂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਧ੍ਵਜਮਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਤੀਰ੍ਥ ਚੈਵਾਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍ 164.
ਉਹ ਤੀਰਥ ਇੰਦਰਧਵਜ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਹਰੋ ਨਿਵੇਦ੍ਯਾਸ਼ੁ ਯਾਤ੍ਰਾਫਲਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਫਿਰ ਹਰ ਨੇ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਸਮਾਪ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਂ ਚ ਰਾਤ੍ਰੌ ਜਾਗਰਣਂ ਤਥਾ
ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਣਾ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤਦਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਾਗਰਣਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਦਂ ਤੇषਾਂ ਯ ਏਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਭਦ੍ਰੇ ਅਨ੍ਨਕੂਟਪਰਿਕ੍ਰਮਮ੍
ਹੇ ਭਾਗਾਂਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਅੰਨਕੂਟ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਯ ਏਤਚ੍ਛृਣੁਯਾਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੀਰ੍ਥਾਨੁਕਮਣਂ ਹਰੇਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਮਥੁਰਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇ ਗੋਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇऽਨ੍ਨਕੂਟਪਰਿਕ੍ਰਮਪ੍ਰਭਾਵੋ ਨਾਮ ਚਤੁਃषष੍ਟ੍ਯषਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਥੁਰਾ ਮਹਾਤਮ ਦੇ ਗੋਵਰਧਨ ਮਹਾਤਮ ਅੰਦਰ ਅੰਨਕੂਟ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਨਾਂ ਚੌਂਸਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਪਥਮਣ੍ਡਲੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਵੇਂ ਦੱਖਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਸੀ—
ਸੁਸ਼ੀਲੋ ਨਾਮ ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਸਤਿ ਪਤ੍ਤਨੇ
ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ੀਲ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵਪਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਕੁਟੁਮ੍ਬਭਰਣਾਸਕ੍ਤੋ ਨਿਤ੍ਯਕਾਲਂ ਹਿ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਰਵਿਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਕ੍ਰਯਵਿਕ੍ਰਯਸਕ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਲੋ ਦੀਰ੍ਘੋ ਗਤਸ੍ਤਦਾ
ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦਾ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਨ ਤੇਨ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਰਵਣਂ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀਆਂ।
ਆਤ੍ਮੋਦਰਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਹਿ ਪਾਪਂ ਚ ਕੁਰੁਤੇ ਸਦਾ
ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਦੀ ਖਾਤਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਨ ਤਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਦਾਨਂ ਦਾਤੁਂ ਕਦਾਚਨ
ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਆਈ।
ਧਨਯੁਕ੍ਤੋऽਪਿ ਪਾਪੋऽਸੌ ਨ ਦਦਾਤਿ ਕਦਾਚਨ
ਉਹ ਪਾਪੀ ਬੰਦਾ ਧਨ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਸ ਤੁ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਕੁਟੁਮ੍ਬਾਸਕ੍ਤਮਾਨਸਃ
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸਦਾ ਮਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਨਿਧਨਂ ਪ੍ਰੇਤਤ੍ਵਂ ਸਮੁਪਾਗਤਃ 165.
ਆਖ਼ਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਮਰ ਕੇ ਭੂਤ ਬਣ ਗਿਆ।
ਪਰਿਭ੍ਰਮਨ੍ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਵਿष੍ਟੋ ਮਰੁਦੇਸ਼ਂ ਗਤੋऽਪਿ ਸਃ
ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਭਟਕਦਾ-ਭਟਕਦਾ ਰੇਤਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ਦੈਵਯੋਗੇਨ ਤਤ੍ਰ ਸਾਰ੍ਥ ਉਪਾਗਤਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਇਕ ਕਾਰਵਾਂ ਆ ਗਿਆ।
ਗਤੇ ਸਾਰ੍ਥੇ ਤੁ ਸ ਵਣਿਕ੍ ਤਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਸਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਕਾਰਵਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ, ਉਹ ਵਪਾਰੀ ਇਕ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ ਆ ਟਿਕਿਆ।
ਦੀਰ੍ਘਦਂष੍ਟ੍ਰਃ ਸੁਵਿਕਟੋ ਹ੍ਰਸ੍ਵਬਾਹੁਰ੍ਵਿਭੀषਣਃ
ਉਹ ਲੰਮੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ, ਛੋਟੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ।
ਅਥ ਕਾਲੇਨ ਬਹੁਨਾ ਦੈਵਯੋਗੇਨ ਭਾਮਿਨਿ
ਫਿਰ, ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਗ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ,
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੂਰਤਃ ਪ੍ਰੇਤਸ਼੍ਚਾਤਿਹਰ੍षੇਣ ਸਂਯੁਤਃ
ਉਸਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਵੇਖ ਕੇ ਭੂਤ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੂਤੋ ਮਮਾਦ੍ਯਤ੍ਵਂ ਕ੍ਵ ਭਵਾਨ੍ਯਾਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, 'ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਖਾਣ ਬਣਿਆ ਹੈਂ, ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?'
ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਤਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਹ ਜਦੋਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਭੂਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ:
ਮਾਂਸਂ ਤੇ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪਿਬਾਮਿ ਤਵ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍
'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਾਸ ਖਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਖੂਨ ਪੀਵਾਂਗਾ।'