ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਰਕ੍ਸ਼ੋਘ੍ਨਮਨ੍ਤ੍ਰਪਠਨਂ ਭੂਮੇਰਾਸ੍ਤਰਣਂ ਤਿਲੈਃ । ਕृਤ੍ਵਾऽਧ੍ਯੇਯਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਸ੍ਤ ਏਵ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੧੪.

ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਤਿਲ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ । ਮਮ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਹੋਮਾਪ੍ਯਾਯਿਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ ।। ੧੪.

ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਪਿਤਾਮਾ ਤੇ ਪਰਪਿਤਾਮਾ, ਜੋ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅੱਜ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ।

ਪਿਤਾਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ । ਮਮ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਦੇਹੇषੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੧੪.

ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਪਿਤਾਮਾ ਤੇ ਪਰਪਿਤਾਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਅੱਜ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ।

ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ । ਤृਪ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤੁ ਪਿਣ੍ਡੇषੁ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤੇषੁ ਭੂਤਲੇ ।। ੧੪.

ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਪਿਤਾਮਾ ਤੇ ਪਰਪਿਤਾਮਾ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ।

ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ । ਤृਪ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤੁ ਮੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਨ੍ਮਯੈਤਦੁਦਾਹृਤਮ੍ ।। ੧੪.

ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਪਿਤਾਮਾ ਤੇ ਪਰਪਿਤਾਮਾ, ਜੋ ਮੈਂ ਭਾਵ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ।

ਮਾਤਾਮਹਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਮੁਪੈਤੁ ਤਸ੍ਯ ਤਥਾ ਪਿਤਾ ਤਸ੍ਯ ਪਿਤਾ ਤਤੋऽਨ੍ਯਃ । ਵਿਸ਼੍ਵੇऽਥ ਦੇਵਾਃ ਪਰਮਾਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤੁ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਚ ਯਾਤੁਧਾਨਾਃ ।। ੧੪.

ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਇਹ ਸਭ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪਰਮ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪਾਵਣ ਤੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ।

ਯਜ੍ਞੇਸ਼੍ਵਰੋ ਹਵ੍ਯਸਮਸ੍ਤਕਵ੍ਯ- ਭੋਕ੍ਤਾऽਵ੍ਯਯਾਤ੍ਮਾ ਹਰਿਰੀਸ਼੍ਵਰੋऽਤ੍ਰ । ਤਤ੍ਸਨ੍ਨਿਧਾਨਾਦਪਯਾਨ੍ਤੁ ਸਦ੍ਯੋ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਯਸ਼ੇषਾਣ੍ਯਸੁਰਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ।। ੧੪.

ਹਰੀ, ਜੋ ਯਜਨ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਾਰੇ ਹਵਨ ਤੇ ਕਵਿਆ ਦਾ ਭੋਗੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ ਤੇ ਅਸੁਰ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣ।

ਤृਪ੍ਤੇष੍ਵੇਤੇषੁ ਵਿਪ੍ਰੇषੁ ਕਿਰੇਦਨ੍ਨਂ ਮਹੀਤਲੇ । ਦਦ੍ਯਾਦਾਚਮਨਾਰ੍ਥਾਯ ਤੇਭ੍ਯੋ ਵਾਰਿ ਸਕृਤ੍ਸਕृਤ੍ ।। ੧੪.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਤੇ ਆਚਮਨ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਜਾਂ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸੁਤृਪ੍ਤੈਸ੍ਤੈਰਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਸਰ੍ਵੇਣਾਨ੍ਨੇਨ ਭੂਤਲੇ । ਸਲਿਲੇਨ ਤਤਃ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ ਸਮਾਗृਹ੍ਯ ਸਮਾਹਿਤਃ ।। ੧੪.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਏ ਪਿੰਡ ਤੇ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਿਤृਤੀਰ੍ਥੇਨ ਸਲਿਲਂ ਤਥੈਵ ਸਲਿਲਾਞ੍ਜਲਿਮ੍ । ਮਾਤਾਮਹੇਭ੍ਯਸ੍ਤੇਨੈਵ ਪਿਣ੍ਡਾਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇਨ ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍। ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਗ੍ਰੇषੁ ਦਰ੍ਭੇषੁ ਪੁष੍ਪਧੂਪਾਦਿਪੂਜਿਤਾਮ੍ ।। ੧੪.

ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਹਥ ਭਰ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵੀ ਉਸੇ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਦਿਓ; ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਦਰਭਾ ਘਾਸ 'ਤੇ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ।

ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਦਦ੍ਯਾਦੁਚ੍ਛਿष੍ਟਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਪਿਤਾਮਹਾਯ ਚੈਵਾਨ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪਿਤ੍ਰੇ ਚ ਤਥਾऽਪਰਮ੍ ।। ੧੪.

ਪਹਿਲਾ ਪਿੰਡ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਓ; ਦੂਜਾ ਪਿਤਾਮਾ ਨੂੰ ਤੇ ਤੀਜਾ ਪਰਪਿਤਾਮਾ ਨੂੰ।

ਦਰ੍ਭਮੂਲੇ ਲੇਪਭੁਜਃ ਪ੍ਰੀਣਯੇਲ੍ਲੇਪਘਰ੍षਣਾਤ੍ । ਪਿਣ੍ਡੇ ਮਾਤਾਮਹੇ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯਾਦਿਸਂਯੁਤੈਃ ।। ੧੪.

ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਹਥਾਂ ਨੂੰ ਲੇਪ ਲਗਾ ਕੇ ਰਗੜ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਤ ਵਸਤਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਗ੍ਰ੍ਯਾਣਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦਾਚਮਨਂ ਬੁਧਃ । ਪੈਤ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਨ੍ਮਨਸ੍ਕੋ ਦ੍ਵਿਜੇਸ਼੍ਵਰ ।। ੧੪.

ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ!

ਸੁਸ੍ਵਧੇਤ੍ਯਾਸ਼ਿषਾ ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਤੇਭ੍ਯੋ ਵਾਚਯੇਦ੍ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਿਕਾਨ੍ । ਪ੍ਰੀਯਨ੍ਤਾਮਿਤਿ ਯੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਦੇਵਾਸ੍ਤੇਨ ਇਤੀਰਯੇਤ੍ ।। ੧੪.

‘ਸੁਖ ਹੋਵੇ’ ਦੀ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਦੀ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: ‘ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ’, ਇੰਝ ਕਹਿ ਕੇ ਉਚਾਰਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਥੇਤਿ ਚੋਕ੍ਤੇ ਤੈਰ੍ਵਿਪ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨੀਯਾਸ੍ਤਥਾਸ਼ਿषਃ । ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਦ੍ ਦੇਵਾਨ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੈਤ੍ਰਾਨ੍ਮਹਾਮਤੇ ।। ੧੪.

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ‘ਤੱਥਾ’ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮਾਤਾਮਹਾਨਾਮਪ੍ਯੇਵਂ ਸਹ ਦੇਵੈਃ ਕ੍ਰਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਭੋਜਨੇ ਚ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਦਾਨੇ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਵਿਸਰ੍ਜ੍ਜਨੇ । ਆਪਾਦਸ਼ੌਚਨਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦੇਵ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਸੁ ।। ੧੪.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਭੋਜਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਵਿਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ। ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜਾਨਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਤਥਾ ਮਾਤਾਮਹੇषੁ ਚ । ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍ ਪ੍ਰੀਤਿਵਚਃ ਸਂਮਾਨ੍ਯਾਭ੍ਯਰ੍ਥਿਤਾਂਸ੍ਤਤਃ । ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤੇਤਾਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤ ਆਦ੍ਵਾਰਾਨ੍ਤਮਨੁਵ੍ਰਜੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਵੀ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਗਿਆ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਦਰਵਾਜੇ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਕੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਤਸ੍ਤੁ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਾਖ੍ਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਕ੍ਰਿਯਾਂ ਤਤਃ । ਭੁਞ੍ਜੀਯਾਚ੍ਚ ਸਮਂ ਪੂਜ੍ਯ ਭृਤ੍ਯਬਨ੍ਧੁਭਿਰਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੧੪.

ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਦੀ ਨਿੱਤ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਆਪ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਲੋਕਾਂ, ਨੌਕਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਬੁਧਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਮਾਤਾਮਹਂ ਤਥਾ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੈਰਾਪ੍ਯਾਯਿਤਾ ਦਦ੍ਯੁਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਕਾਮਾਨ੍ ਪਿਤਾਮਹਾਃ ।। ੧੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰਾਧ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪਿਤਾਮਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤ੍ਰੀਣਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਦੌਹਿਤ੍ਰਃ ਕੁਤਪਸ੍ਤਿਲਾਃ । ਰਜਤਸ੍ਯ ਤਥਾ ਦਾਨਂ ਤਥਾ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਿਕਮ੍ ।। ੧੪.

ਸ੍ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ: ਦੋਹਿਤਾ (ਪੋਤਰਾ), ਕੁਟਪ (ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਸ), ਅਤੇ ਤਿਲ (ਤਿਲ ਦੇ ਦਾਣੇ)। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਦਾਨ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਦੀਆਂ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ।

ਵਰ੍ਜ੍ਯਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਤਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕ੍ਰੋਧੋऽਧ੍ਵਗਮਮਂ ਤ੍ਵਰਾ । ਭੋਕ੍ਤੁਰਪ੍ਯਤ੍ਰ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤ੍ਰਯਮੇਤਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੧੪.

ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕ੍ਰੋਧ, ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਕਰਨਾ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹਨ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਃ ਸਪਿਤਰਸ੍ਤਥਾ ਮਾਤਾਮਹਾ ਦ੍ਵਿਜ । ਕੁਲਂ ਚਾਪ੍ਯਾਯਤੇ ਪੁਂਸਾਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤਾਮ੍ ।। ੧੪.

ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ, ਪੂਰਵਜ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰਵਜ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੰਸ਼, ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸ੍ਰਾਧ ਦੀ ਰੀਤ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸੋਮਾਧਾਰਃ ਪਿਤृਗਣੋ ਯੋਗਾਧਾਰਸ਼੍ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਯੋਗਿਨਿਯੁਕ੍ਤਂ ਤੁ ਤਸ੍ਮਦ੍ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ।। ੧੪.

ਪੂਰਵਜਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸੋਮਾ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਯੋਗ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੋ ਸ੍ਰਾਧ ਯੋਗ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯਾਪਿ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਯੋਗੀ ਚੇਤ੍ ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਭੋਕ੍ਤॄਂਸ੍ਤਾਰਯਤਿ ਯਜਮਾਨਂ ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਜ ।। ੧੪.

ਜੇਕਰ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਹੋਣ, ਪਰ ਇੱਕ ਯੋਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।

ਮਹ੍ਯਂ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰੇਣ ਪੂਰ੍ਵਕਲ੍ਪੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਕਥਿਤਂ ਵਾਯੁਨਾ ਚਾਪਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਸ਼ਂਭੁਨਾ ਤਥਾ ।। ੧੪.

ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਨੇ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਵੀ।

ऋषੀਣਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਪੁਤ੍ਰੇਣ ਤਥਾ ਮੈਤ੍ਰੇਯਸਂਜ੍ਞਿਤੇ । ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਕ੍ਰਮਾਦ੍ ਯਾਵਨ੍ ਮਯਾ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਦ੍ਵਿਜ ।। ੧੪.

ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਹੈ, ਨੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।

) ਇਯਂ ਸਰ੍ਵਪੁਰਾਣੇषੁ ਸਾਮਾਨ੍ਯਾ ਪੈਤृਕੀ ਕ੍ਰਿਯਾ । ਏਤਤ੍ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਕਰ੍ਮਕਾਣ੍ਡਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ ।। ੧੪.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਆਮ ਰੀਤ ਹੈ। ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਜਾਣ ਕੇ, ਵਿਅਕਤੀ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਤਦਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਨਿਰ੍ਵਾਣਂ ऋषਯਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਾਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਗੌਰਮੁਖੇਦਾਨੀਂ ਤ੍ਵਮਪ੍ਯੇਵਂ ਪਰੋ ਭਵ ।। ੧੪.

ਇਸ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਪੱਕੀ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਗਾਈ ਦੀ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਦੁਆਰਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾ।

ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪृਚ੍ਛਤੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ । ਪਿਤॄਨ੍ ਯष੍ਟ੍ਵਾ ਹਰਿਂ ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਿਮਤਃ ਪਰਮ੍ । ਨ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਰਤਃ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਮਸ੍ਤੀਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ।। ੧੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੀ ਹੈ? ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਰੀਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ।