ਏषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਕृਤਂ ਯੈਸ਼੍ਚ ਏਕਂ ਚ ਸ਼ਤਮੋਜਸਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸੌ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ—
ਆਦੌ ਮਧੁਵਨਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਤਾਲਮੇਵ ਚ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਧੁਵਨ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਤਾਲ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਕਾਮ੍ਯਕਵਨਂ ਵਨਾਨਾਂ ਵਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਚੌਥਾ ਕਾਮ੍ਯਕਵਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸਪ੍ਤਮਂ ਤੁ ਵਨਂ ਭੂਮੇ ਖਾਦਿਰਂ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਸੱਤਵਾਂ ਜੰਗਲ, ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ, ਖਾਦਿਰ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਲੋਹਾਰ੍ਗਲਵਨਂ ਨਾਮ ਨਵਮਂ ਪਾਤਕਾਪਹਮ੍
ਨੌਵਾਂ ਲੋਹਾਰਗਲਵਨ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼ਂ ਤੁ ਭਾਣ੍ਡੀਰਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਂ ਵृਨ੍ਦਕਾ ਵਨਮ੍ 161.
ਗਿਆਰਵਾਂ ਭਾਂਡੀਰ ਹੈ, ਤੇ ਬਾਰਵਾਂ ਵ੍ਰਿੰਦਕਾ ਜੰਗਲ ਹੈ।
ਯਥਾਕ੍ਰਮੇਣ ਯੇ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਵਨਾਨਾਂ ਚ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਮਥੁਰਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਦੇਵਵਨਪ੍ਰਭਾਵੋ ਨਾਮੈਕषष੍ਟ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਥੁਰਾ ਮਾਹਾਤਮ ਵਿੱਚ 'ਦੇਵਵਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਇਕਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਚਕ੍ਰਤੀਰ੍ਥਪ੍ਰਭਾਵਃ ਪੁਨਰਨ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਹੁਣ ਚਕਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਮਹਾਗृਹੋਦਯਂ ਨਾਮ ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਭੂषਣਮ੍
ਮਹਾਗ੍ਰਿਹੋਦਯ ਨਾਮਕ, ਜੋ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੈ।
ਸ ਕਨ੍ਯਾਂ ਪੁਤ੍ਰਮਾਦਾਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵੇਦਪਾਰਗਃ
ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਤੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰਾਸੌ ਵਾਸਮਕਰੋਤ੍ਪੁਣ੍ਯਸੇਵੀ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਉਥੇ ਉਹ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵੱਸਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧੇਨ ਸਂਵਾਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯਾਭਵਤ੍ਤਦਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਿਧ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸ ਸਰ੍ਵਕਾਲਂ ਤੁ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮੇ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਉਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਧਰਤੀ।
ਕਲ੍ਪਗ੍ਰਾਮ ਵਿਭੂਤਿਂ ਚ ਨਿਤ੍ਯਕਾਲਮਵਰ੍ਣਯਤ੍
ਉਹ ਸਦਾ ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਗਮਨੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਤਤਃ ਸਿਦ੍ਧਮਯਾਚਤ
ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਚਲਿਆਂ ਦੀ ਸੋਚ ਆਈ, ਤੇ ਉਸਨੇ ਸਿਧ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਿਦ੍ਧੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜਦੋਂ ਸਿਧ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੋਲ ਪਿਆ।
ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਾ ਦੁਃਖਲਾਭਂ ਤੁ ਸ਼ृਣੁ ਵੈ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤ੍ਤਮ 162.
ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਬੇਚੈਨੀ ਵਾਲੀ ਅਰਜ਼ ਸੁਣ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਤੁ ਕਰੇ ਗृਹ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵੇਦਪਾਰਗਮ੍
ਸਿਧ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ।
ਉਤ੍ਪਪਾਤ ਤਦਾ ਸਿਦ੍ਧੋ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤ੍ਤਮੌ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਿਧ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉੱਡਾਣ ਭਰੀ।
ਤਤ੍ਰ ਤੌ ਵਸਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਲ੍ਪਗ੍ਰਾਮੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮੌ
ਉਥੇ, ਦੋਵੇਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਦਾ ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ।
ਰੁਜਾ ਤੁ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਃ ਸ ਦਸ਼ਮੀਂ ਚ ਦਸ਼ਾਂ ਗਤਃ
ਉਹ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਦਸਵੀਂ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਉਵਾਚ ਪੁਤ੍ਰਂ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਮਰਣੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਨੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਤੇਨ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਨੀਤੋऽਸੌ ਗਂਗਾਤੀਰੇ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਉਸਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਲਿਜਾਇਆ।
ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਸ਼ੀਲਃ ਸ ਪਿਤृਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ
ਉਹ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਚੱਲਦਾ ਸੀ।
ਕਲ੍ਪਗ੍ਰਾਮੇ ਤਦਾ ਸਿਦ੍ਧਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਨ੍ਯਾ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ, ਸਿਧ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਧੀ ਸੀ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ਦੇਵਯੋਗੇਨ ਕਾਨ੍ਯਕੁਬ੍ਜਨਿਵਾਸਿਨਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਦੈਵੀ ਇਛਾ ਨਾਲ, ਕਾਨਯਕੁਬਜ ਦਾ ਵਾਸੀ ਉਥੇ ਆਇਆ।
ਪृष੍ਟੋऽਸੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਦ੍ਰੇ ਕ੍ਵ ਭਵਾਂਸ੍ਤ੍ਵਮਿਹਾਗਤਃ 162.
ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਭਲੀ ਮਹਿਲਾ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿਥੋਂ ਆਏ ਹੋ?'
ਦਿਵ੍ਯਜ੍ਞਾਨੇਨ ਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸਦੀ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਸ੍ਯ ਗृਹੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭੋਜਨਂ ਕੁਰੁਤੇ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਸੱਸੁਰ ਦੇ ਘਰ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।