ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਵਾਮ੍ਬੁਨਾ ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦਰ੍ਘ੍ਯਂ ਵਿਧਾਨਵਿਤ੍ । ਸੁਗਨ੍ਧਧੂਪਦੀਪਾਂਸ਼੍ਚ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇਭ੍ਯੋ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਪਿਤॄਣਾਮਪਸਕਵ੍ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਮੇਵੋਪਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਯਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਵੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ; ਸੁਗੰਧ ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ ਦੇਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਹੈ; ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਆਪਸਵਿਆ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕਰੇ।

ਅਨੁਜ੍ਞਾਂ ਚ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਰ੍ਭਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਧਾਕृਤਾਨ੍ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਰ੍ਵਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਵਾਹਨਂ ਬੁਧਃ । ਤਿਲਾਮ੍ਬੁਨਾ ਚਾਪਸਵ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਦਰ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕਂ ਬੁਧਃ ।। ੧੪.

ਫਿਰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਦੋ ਵੰਡੀਆਂ ਦਰਭਾ ਦੇ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਹਨ ਕਰੇ; ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਪਸਵਿਆ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਘ ਆਦਿ ਦੇਵੇ।

ਕਾਲੇ ਤਤ੍ਰਾਤਿਥਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਨ੍ਨਕਾਮਂ ਦ੍ਵਿਜਾਧ੍ਵਗਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਕਾਮਂ ਤਮਪਿ ਪੂਜਯੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਅਤਿਥੀ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯਾਤਰੀ ਆਵੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮਨ ਚਾਹੀਦਾ ਸਨਮਾਨ ਦੇਵੇ।

ਯੋਗਿਨੋ ਵਿਵਿਧੈ ਰੂਪੈਰ੍ਨਰਾਣਾਮੁਪਕਾਰਿਣਃ । ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਪृਥਿਵੀਮੇਤਾਮਵਿਜ੍ਞਾਤਸ੍ਵਰੂਪਿਣਃ ।। ੧੪.

ਯੋਗੀ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਪਹਚਾਣ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੁੰਦੀ।

ਤਸ੍ਮਾਦਭ੍ਯਰ੍ਚਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇऽਤਿਥਿਂ ਬੁਧਃ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕ੍ਰਿਯਾਫਲਂ ਹਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾਪੂਜਿਤੋऽਤਿਥਿਃ ।। ੧੪.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਏ ਹੋਏ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਮਹਿਮਾਨ, ਜੋ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਫਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜੁਹੁਯਾਦ੍ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕ੍ਸ਼ਾਰੈਰ੍ਵਰ੍ਜ੍ਯਮਨ੍ਨਂ ਤਤੋऽਨਲੇ । ਅਨੁਜ੍ਞਾਤੋ ਦ੍ਬਿਜੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ।। ੧੪.

ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਲੂਣ ਤੇ ਖਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਭੋਜਨ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਯੇ ਕਵ੍ਯਵਾਹਨਾਯ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਪ੍ਰਥਮਾਹੁਤਿਃ । ਸੋਮਾਯ ਵੈ ਪਿਤृਮਤੇ ਦਾਤਵ੍ਯਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ ।। ੧੪.

ਪਹਿਲੀ ਆਹੁਤੀ 'ਸਵਾਹਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਅੱਗ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਿੰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ ਸੋਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ।

ਵੈਵਸ੍ਵਤਾਯ ਚੈਵਾਨ੍ਯਾ ਤृਤੀਯਾ ਦੀਯਤਾਹੁਤਿਃ । ਹੁਤਾਵਸ਼ਿष੍ਟਮਲ੍ਪਾਲ੍ਪਂ ਵਿਪ੍ਰਪਾਤ੍ਰੇषੁ ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਤੀਜੀ ਆਹੁਤੀ ਵੈਵਸਵਤ ਨੂੰ ਦਿਓ; ਆਹੁਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚੀ ਹੋਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿਓ।

ਤਤੋऽਨ੍ਨਂ ਮृष੍ਟਮਤ੍ਯਰ੍ਥਮਭੀष੍ਟਮਭਿਸਂਸ੍ਕृਤਮ੍ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਜੁषਧ੍ਵਮਿਚ੍ਛਾਤੋ ਵਾਚ੍ਯਮੇਤਦਨਿष੍ਠੁਰਮ੍ ।। ੧੪.

ਫਿਰ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਮਨਪਸੰਦ ਤੇ ਠੀਕ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਹੋ, 'ਜੋ ਮਨ ਕਰੇ, ਖਾਓ।'

ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤੈਸ਼੍ਚ ਤਚ੍ਚਿਤ੍ਤੈਰ੍ਮੌਨਿਭਿਃ ਸੁਮੁਖੈਃ ਸੁਖਮ੍ । ਅਕ੍ਰੁਧ੍ਯਤਾ ਅਤ੍ਵਰਤਾ ਦੇਯਂ ਤੇਨਾਪਿ ਭਕ੍ਤਿਤਃ ।। ੧੪.

ਉਹ ਲੋਕ ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਚੁੱਪਚਾਪ, ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਖਾਣ; ਇਹ ਭੋਜਨ ਭੀ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।

ਰਕ੍ਸ਼ੋਘ੍ਨਮਨ੍ਤ੍ਰਪਠਨਂ ਭੂਮੇਰਾਸ੍ਤਰਣਂ ਤਿਲੈਃ । ਕृਤ੍ਵਾऽਧ੍ਯੇਯਾਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਸ੍ਤ ਏਵ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੧੪.

ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਤੋਂ ਬਚਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਤਿਲ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ । ਮਮ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਹੋਮਾਪ੍ਯਾਯਿਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ ।। ੧੪.

ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਪਿਤਾਮਾ ਤੇ ਪਰਪਿਤਾਮਾ, ਜੋ ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅੱਜ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ।

ਪਿਤਾਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ । ਮਮ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਦੇਹੇषੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੧੪.

ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਪਿਤਾਮਾ ਤੇ ਪਰਪਿਤਾਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਅੱਜ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ।

ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ । ਤृਪ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤੁ ਪਿਣ੍ਡੇषੁ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤੇषੁ ਭੂਤਲੇ ।। ੧੪.

ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਪਿਤਾਮਾ ਤੇ ਪਰਪਿਤਾਮਾ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ।

ਪਿਤਾ ਪਿਤਾਮਹਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੈਵ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਃ । ਤृਪ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤੁ ਮੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਨ੍ਮਯੈਤਦੁਦਾਹृਤਮ੍ ।। ੧੪.

ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਪਿਤਾਮਾ ਤੇ ਪਰਪਿਤਾਮਾ, ਜੋ ਮੈਂ ਭਾਵ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ।

ਮਾਤਾਮਹਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਮੁਪੈਤੁ ਤਸ੍ਯ ਤਥਾ ਪਿਤਾ ਤਸ੍ਯ ਪਿਤਾ ਤਤੋऽਨ੍ਯਃ । ਵਿਸ਼੍ਵੇऽਥ ਦੇਵਾਃ ਪਰਮਾਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤੁ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਚ ਯਾਤੁਧਾਨਾਃ ।। ੧੪.

ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਇਹ ਸਭ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪਰਮ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪਾਵਣ ਤੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ।

ਯਜ੍ਞੇਸ਼੍ਵਰੋ ਹਵ੍ਯਸਮਸ੍ਤਕਵ੍ਯ- ਭੋਕ੍ਤਾऽਵ੍ਯਯਾਤ੍ਮਾ ਹਰਿਰੀਸ਼੍ਵਰੋऽਤ੍ਰ । ਤਤ੍ਸਨ੍ਨਿਧਾਨਾਦਪਯਾਨ੍ਤੁ ਸਦ੍ਯੋ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਯਸ਼ੇषਾਣ੍ਯਸੁਰਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ।। ੧੪.

ਹਰੀ, ਜੋ ਯਜਨ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਾਰੇ ਹਵਨ ਤੇ ਕਵਿਆ ਦਾ ਭੋਗੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ ਤੇ ਅਸੁਰ ਤੁਰੰਤ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣ।

ਤृਪ੍ਤੇष੍ਵੇਤੇषੁ ਵਿਪ੍ਰੇषੁ ਕਿਰੇਦਨ੍ਨਂ ਮਹੀਤਲੇ । ਦਦ੍ਯਾਦਾਚਮਨਾਰ੍ਥਾਯ ਤੇਭ੍ਯੋ ਵਾਰਿ ਸਕृਤ੍ਸਕृਤ੍ ।। ੧੪.

ਜਦੋਂ ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਤੇ ਆਚਮਨ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਜਾਂ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸੁਤृਪ੍ਤੈਸ੍ਤੈਰਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਸਰ੍ਵੇਣਾਨ੍ਨੇਨ ਭੂਤਲੇ । ਸਲਿਲੇਨ ਤਤਃ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ ਸਮਾਗृਹ੍ਯ ਸਮਾਹਿਤਃ ।। ੧੪.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਏ ਪਿੰਡ ਤੇ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪਿਤृਤੀਰ੍ਥੇਨ ਸਲਿਲਂ ਤਥੈਵ ਸਲਿਲਾਞ੍ਜਲਿਮ੍ । ਮਾਤਾਮਹੇਭ੍ਯਸ੍ਤੇਨੈਵ ਪਿਣ੍ਡਾਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇਨ ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍। ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਗ੍ਰੇषੁ ਦਰ੍ਭੇषੁ ਪੁष੍ਪਧੂਪਾਦਿਪੂਜਿਤਾਮ੍ ।। ੧੪.

ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਹਥ ਭਰ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵੀ ਉਸੇ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਦਿਓ; ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਦਰਭਾ ਘਾਸ 'ਤੇ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ।

ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਰੇ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਦਦ੍ਯਾਦੁਚ੍ਛਿष੍ਟਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਪਿਤਾਮਹਾਯ ਚੈਵਾਨ੍ਯਂ ਤਤ੍ਪਿਤ੍ਰੇ ਚ ਤਥਾऽਪਰਮ੍ ।। ੧੪.

ਪਹਿਲਾ ਪਿੰਡ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਓ; ਦੂਜਾ ਪਿਤਾਮਾ ਨੂੰ ਤੇ ਤੀਜਾ ਪਰਪਿਤਾਮਾ ਨੂੰ।

ਦਰ੍ਭਮੂਲੇ ਲੇਪਭੁਜਃ ਪ੍ਰੀਣਯੇਲ੍ਲੇਪਘਰ੍षਣਾਤ੍ । ਪਿਣ੍ਡੇ ਮਾਤਾਮਹੇ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯਾਦਿਸਂਯੁਤੈਃ ।। ੧੪.

ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਹਥਾਂ ਨੂੰ ਲੇਪ ਲਗਾ ਕੇ ਰਗੜ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਤ ਵਸਤਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਗ੍ਰ੍ਯਾਣਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦਾਚਮਨਂ ਬੁਧਃ । ਪੈਤ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਨ੍ਮਨਸ੍ਕੋ ਦ੍ਵਿਜੇਸ਼੍ਵਰ ।। ੧੪.

ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ!

ਸੁਸ੍ਵਧੇਤ੍ਯਾਸ਼ਿषਾ ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਤੇਭ੍ਯੋ ਵਾਚਯੇਦ੍ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਿਕਾਨ੍ । ਪ੍ਰੀਯਨ੍ਤਾਮਿਤਿ ਯੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਦੇਵਾਸ੍ਤੇਨ ਇਤੀਰਯੇਤ੍ ।। ੧੪.

‘ਸੁਖ ਹੋਵੇ’ ਦੀ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਦੀ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: ‘ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ’, ਇੰਝ ਕਹਿ ਕੇ ਉਚਾਰਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਥੇਤਿ ਚੋਕ੍ਤੇ ਤੈਰ੍ਵਿਪ੍ਰੈਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨੀਯਾਸ੍ਤਥਾਸ਼ਿषਃ । ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਦ੍ ਦੇਵਾਨ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੈਤ੍ਰਾਨ੍ਮਹਾਮਤੇ ।। ੧੪.

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ‘ਤੱਥਾ’ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮਾਤਾਮਹਾਨਾਮਪ੍ਯੇਵਂ ਸਹ ਦੇਵੈਃ ਕ੍ਰਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਭੋਜਨੇ ਚ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਦਾਨੇ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਵਿਸਰ੍ਜ੍ਜਨੇ । ਆਪਾਦਸ਼ੌਚਨਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦੇਵ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਸੁ ।। ੧੪.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਭੋਜਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਵਿਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ। ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜਾਨਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਤਥਾ ਮਾਤਾਮਹੇषੁ ਚ । ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍ ਪ੍ਰੀਤਿਵਚਃ ਸਂਮਾਨ੍ਯਾਭ੍ਯਰ੍ਥਿਤਾਂਸ੍ਤਤਃ । ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤੇਤਾਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤ ਆਦ੍ਵਾਰਾਨ੍ਤਮਨੁਵ੍ਰਜੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਵੀ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਗਿਆ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਦਰਵਾਜੇ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਕੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਤਸ੍ਤੁ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਾਖ੍ਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਕ੍ਰਿਯਾਂ ਤਤਃ । ਭੁਞ੍ਜੀਯਾਚ੍ਚ ਸਮਂ ਪੂਜ੍ਯ ਭृਤ੍ਯਬਨ੍ਧੁਭਿਰਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੧੪.

ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਦੀ ਨਿੱਤ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਆਪ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਲੋਕਾਂ, ਨੌਕਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਬੁਧਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਮਾਤਾਮਹਂ ਤਥਾ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੈਰਾਪ੍ਯਾਯਿਤਾ ਦਦ੍ਯੁਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਕਾਮਾਨ੍ ਪਿਤਾਮਹਾਃ ।। ੧੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰਾਧ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪਿਤਾਮਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।