ਅਸ੍ਤਿ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪਰਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦਂ ਤੁ ਨਾਮਤਃ
ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਕੁਣ੍ਡੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਭਿਮਤਂ ਜਲਮ੍ 158.
ਉਥੇ, ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਚਾਹੀ ਹੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
27 ਇਹਜਨ੍ਮਕृਤਂ ਪਾਪਮਨ੍ਯਜਨ੍ਮਕृਤਂ ਚ ਯਤ੍
ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਤੇ ਹੋਰ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਪਾਪ—
ਕਿਂ ਤਸ੍ਯ ਬਹੁਭਿਰ੍ਮਂਤ੍ਰੈਰ੍ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਜਨਾਰ੍ਦਨੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਦੇਵਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮਂ ਕੁਰੁਤੇ ਤੁ ਯਃ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸੁਪ੍ਤੋਤ੍ਥਿਤਂ ਹਰਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਹਰੀ ਨੂੰ ਜਗਦੇ ਵੇਖਣ 'ਤੇ, ਹੇ ਧਰਤੀ—
ਕੁਮੁਦਸ੍ਯ ਤੁ ਮਾਸਸ੍ਯ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਤੁ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਕੁਮੁਦ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਨੌਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਹੇ ਧਰਤੀ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮਘ੍ਨਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਪਸ਼੍ਚ ਗੋਘ੍ਨੋ ਭਗ੍ਨਵ੍ਰਤਸ੍ਤਥਾ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਗਾਂ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰਾ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਤੋੜਣ ਵਾਲਾ—
ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਥੁਰਾਂ ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਅਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਮਥੁਰਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਦੰਦ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ—
ਧੌਤਵਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਸੁਸ੍ਨਾਤੋ ਮੌਨਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਃ
ਧੋਏ ਹੋਏ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮੌਨ ਵ੍ਰਤ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ—
ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਾਣਮਨ੍ਯੋ ਯਃ ਸ੍ਪृਸ਼ਤੇ ਨਰਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਰਹੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਮਥੁਰਾਯਾਂ ਨਰੋ ਗਤ੍ਵਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਮ੍ 158.
ਮਥੁਰਾ ਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ—
ਦੇਵਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਤੁ ਵਸੁਧੇ ਕੂਪਂ ਤੁ ਵਿਮਲੋਦਕਮ੍
ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਇੱਕ ਕੂਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਚਤੁਃਸਾਮੁਦ੍ਰਿਕਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਉਹ 'ਚਤੁਹਸਾਮੁਦ੍ਰਿਕ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਥ ਮੁਞ੍ਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਮਮ ਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਮਥੁਰਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਮਥੁਰਾਤੀਰ੍ਥਪ੍ਰਭਾਵੋ ਨਾਮਾष੍ਟਪਂਚਾਸ਼ਦਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਥੁਰਾ ਮਹਾਤਮਯ ਵਿੱਚ, ਮਥੁਰਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਅਠਵਾਂ ਚੈਪਟਰ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਮਥੁਰਾਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਵਿਧ੍ਯਾਦਿਕਮ੍ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਸੁਬਹੁਸ਼ੋ ਦੇਵ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਗੁਣਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਹੁਣ ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਬਾਰੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਡੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਜਾਣ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ।
ਨ ਦਾਨੈਰ੍ਨ ਤਪੋਭਿਸ਼੍ਚ ਨ ਯਜ੍ਞੈਸ੍ਤਾਦृਸ਼ਂ ਫਲਮ੍
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਦਾਨ, ਤਪ ਜਾਂ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ।
ਭੁਵਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰਨ੍ਤਾਯਾਸ੍ਤੀਰ੍ਥਪ੍ਰਕ੍ਰਮਣਂ ਹਰੇ
ਹੇ ਹਰੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ—
ਅਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਦੁਪਾਯੋऽਤ੍ਰ ਯੇਨ ਸਮ੍ਯਗਵਾਪ੍ਯਤੇ
ਕੀ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਢੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਸਲ ਹੋ ਸਕੇ?
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਪਰਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਯਥਾਧ੍ਵਾਨਂ ਪ੍ਰਮਾਣਗਣਿਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾ੍ਹਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਆਦੇਸ਼ਿਤ ਰਸਤੇ ਤੇ, ਨਾਪ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਦੂਰੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ—
ਭੂਮ੍ਯਾਃ ਪਰਿਕ੍ਰਮੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਕਮ੍
ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਯੋਜਨ ਦੀ ਠੀਕ ਮਾਪ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਤਾਰਕਾਸ਼੍ਚ ਨਭਸ੍ਥਲੇ
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ, ਦੇਵਤੇ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਲੋਮਸ਼ੇਨੈਵ ਨਾਰਦੇਨ ਧ੍ਰੁਵੇਣ ਚ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਲੋਮਸ਼, ਨਾਰਦ ਤੇ ਧ੍ਰੂਵ—
ਏਤੈਰਨੇਕਧਾ ਦੇਵੈਃ ਸਸਾਗਰਵਨਾ ਮਹੀ
ਇਹਨਾਂ ਕਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ—
ਅਨ੍ਤਰਾ ਭ੍ਰਮਣੇਨੈਵ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ 159.
ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਵਿਚਕਾਰ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ—
ਯੋਗਸਿਦ੍ਧੈਸ੍ਤਥਾ ਕੈਸ਼੍ਚਿਨ੍ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਮੁਖੈਰਪਿ
ਅਤੇ ਕੁਝ ਜੋ ਯੋਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਮਾਰਕੰਡੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਾਂਗ—
ਅਲ੍ਪਸਤ੍ਤ੍ਵਬਲੋਪੇਤੈਃ ਪ੍ਰਾਣਿਭਿਸ਼੍ਚਾਲ੍ਪਬੁਦ੍ਧਿਭਿਃ
ਅਤੇ ਉਹ ਜੀਵ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਘੱਟ ਤਾਕਤ, ਘੱਟ ਸਮਝ ਤੇ ਘੱਟ ਜੀਵਨ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ—
ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪੇ ਚ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਭ੍ਰਮਣਾਦ੍ਯਤ੍ਫਲਂ ਭਵੇਤ੍
ਸੱਤ ਦਵੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—
ਮਥੁਰਾਂ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਮਥੁਰਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—