ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਯੁਤਃ ਕਰਾਗ੍ਰਾਗ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾਂਸ੍ਤਿਲਾਨ੍ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਮੁਖ੍ਯਾਯ ਕਸ੍ਮੈਚਿਦ੍ ਦ੍ਵਿਜ ਦਾਸ੍ਯਤਿ ।। ੧੩.

ਜੇ ਇਹ ਵੀ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਰਜਾ ਤੇ ਤਿਲਾਂ ਨੂੰ ਉਂਗਲੀਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਏ।

ਤਿਲੈਃ ਸਪ੍ਤਾष੍ਟਭਿਰ੍ਵਾਪਿ ਸਮਵੇਤਾਂ ਜਲਾਞ੍ਜਲਿਮ੍ । ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਃ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯਾਪ੍ਯਸ੍ਮਾਕਂ ਸਂਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ ।। ੧੩.

ਸੱਤ ਜਾਂ ਅੱਠ ਤਿਲਾਂ, ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝਲ, ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਹ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯਤਃ ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗੋਭ੍ਯੋ ਵਾਪਿ ਗਵਾਹ੍ਨਿਕਮ੍ । ਅਭਾਵੇ ਪ੍ਰੀਣਯਤ੍ਯਸ੍ਮਾਨ੍ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ ।। ੧੩.

ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੇ, ਜਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੁੱਧ, ਜੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਾਭਾਵੇ ਵਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਕਕ੍ਸ਼ਾਮੂਲਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਕਃ । ਸੂਰ੍ਯਾਦਿਲੋਕਪਾਲਾਨਾਮਿਦਮੁਚ੍ਚੈਃ ਪਠਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੩.

ਜੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੱਸ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ-ਪਾਲਾਂ ਲਈ ਇਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ:

ਨ ਮੇऽਸ੍ਤਿ ਵਿਤ੍ਤਂ ਨ ਧਨਂ ਨ ਚਾਨ੍ਯ- ਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਯੋਗ੍ਯਂ ਸ੍ਵਪਿਤॄਨ੍ ਨਤੋऽਸ੍ਮਿ । ਤृਪ੍ਯਨ੍ਤੁ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਿਤਰੋ ਮਯੈਤੌ ਭੁਜੌ ਤਤੌ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ ਮਾਰੁਤਸ੍ਯ ।। ੧੩.

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਧਨ ਹੈ, ਨਾ ਦੌਲਤ, ਨਾ ਹੋਰ ਸ੍ਰਾਧ਼ ਲਈ ਯੋਗ ਚੀਜ਼; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ—ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਹਵਾ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।

ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ ਪਿਤृਭਿਰ੍ਗੀਤਂ ਭਾਵਾਭਾਵਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍ । ਕृਤਂ ਤੇਨ ਭਵੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਯ ਏਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਦ੍ਵਿਜ ।। ੧੩.

ਇਹ ਗੀਤ ਪੁਰਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੀਵਨ ਤੇ ਅਜੀਵਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਬਾਰੇ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੁਜਾ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਰਮ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਕਥਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰੇਣ ਧੀਮਤਾ । ਸਨਕਾਨੁਜੇਨ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ ।। ੧੪.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਸਨਕ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ।

ਤ੍ਰਿਣਾਚਿਕੇਤਸ੍ਤ੍ਰਿਮਧੁਸ੍ਤ੍ਰਿਸੁਪਰ੍ਣਃ षਡਙ੍ਗਵਿਤ੍ । ਵੇਦਵਿਤ੍ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੋ ਯੋਗੀ ਤਥਾ ਵੈ ਜ੍ਯੋष੍ਠਸਾਮਗਃ ।। ੧੪.

ਜੋ ਤਿੰਨ ਨਚਿਕੇਤਾ ਅੱਗਾਂ, ਤਿੰਨ ਮਧੁ ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਤਿੰਨ ਸੁਪਰਨਾ ਸੂਕਤਾਂ, ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਮਝ, ਗਿਆਨ, ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਸਾਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਾਇਕ ਹੋਵੇ।

ऋਤ੍ਵਿਜਂ ਭਾਗਿਨੇਯਂ ਚ ਦੌਹਿਤ੍ਰਂ ਸ਼੍ਵਸੁਰਂ ਤਥਾ । ਜਾਮਾਤਰਂ ਮਾਤੁਲਂ ਚ ਤਪੋਨਿष੍ਠਂ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮ੍ ।। ੧੪.

ਯਜਮਾਨ, ਭਤੀਜਾ, ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤਾ, ਸਸੁਰ, ਜਵਾਈ, ਮਾਮਾ ਅਤੇ ਤਪ-ਕਰਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।

ਪਞ੍ਚਾਗ੍ਨ੍ਯਭਿਰਤਂ ਚੈਵ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਸਂਬਨ੍ਧਿਨਂ ਤਥਾ । ਮਾਤਾਪਿਤृਰਤਂ ਚੈਵ ਏਤਾਞ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਚੇਲਾ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮਿਤ੍ਰਧ੍ਰੁਕ੍ ਕੁਨਖੀ ਚੈਵ ਸ਼੍ਯਾਵਦਨ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਕਨ੍ਯਾਦੂषਯਿਤਾ ਵਹ੍ਨਿਵੇਦੋਜ੍ਝਃ ਸੋਮਵਿਕ੍ਰਯੀ ।। ੧੪.

ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਨਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਟ ਵਾਲਾ, ਕਾਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅੱਗ ਦੀ ਉਣਮੱਤਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸੋਮ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ।

ਅਭਿਸ਼ਪ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਤੇਨਃ ਪਿਸ਼ੁਨੋ ਗ੍ਰਾਮਯਾਜਕਃ । ਭृਤਕਾਧ੍ਯਾਪਕਸ਼੍ਚੈਵ ਭृਤਕਾਧ੍ਯਾਪਿਤਸ਼੍ਚ ਯਃ ।। ੧੪.

ਸ਼ਾਪਿਤ, ਚੋਰ, ਚੁਗਲਖੋਰ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੂਜਾਰੀ, ਮਜ਼ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ।

ਪਰਪੂਰ੍ਵਾਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਸ੍ਤਥੋਜ੍ਝਕਃ । ਵृषਲੀਸੂਤਿਪੋष੍ਯਸ਼੍ਚ ਵृषਲੀਪਤਿਰੇਵ ਚ । ਤਥਾ ਦੇਵਲਕਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਨਾਰ੍ਹਨ੍ਤਿ ਕੇਤਨਮ੍ ।। ੧੪.

ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੀ ਉਣਮੱਤਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨੀਚ ਜਾਤੀ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਾਲੇ ਦਾ ਪੂਜਾਰੀ—ਇਹ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।

ਪ੍ਰਥਮੇऽਹ੍ਨਿ ਬੁਧਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ ਵਿਪ੍ਰਾਗ੍ਰ੍ਯਾਣਾਂ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍ । ਆਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ ਗੇਹਮਾਗਤਾਨ੍ ਭੋਜਯੇਦ੍ ਯਤੀਨ੍ ।। ੧੪.

ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਵੇ; ਬਿਨਾ ਸੱਦੇ, ਘਰ ਆਏ ਤਪਸੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਏ।

ਪਾਦਸ਼ੌਚਾਦਿਨਾ ਗੇਹਮਾਗਤਾਨ੍ ਭੋਜਯੇਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ । ਪਵਿਤ੍ਰਪਾਣਿਰਾਚਾਨ੍ਤਾਨਾਸਨੇषੂਪਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਪੈਰ ਆਦਿ ਧੋ ਕੇ ਘਰ ਆਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਆਚਾਰ ਪੂਰਨ ਕਰਕੇ, ਅਸਨ 'ਤੇ ਬਿਠਾਏ।

ਪਿਤॄਣਾਮਯੁਜੋ ਯੁਗ੍ਮਾਨ੍ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਯੋਜਯੇਤ੍ । ਦੇਵਾਨਾਮੇਕਮੇਕਂ ਵਾ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਪਰ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ, ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇ; ਜਾਂ ਹਰ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਹਰ ਪਿਤਰ ਲਈ ਇਕ-ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇ।

ਤਥਾ ਮਾਤਾਮਹਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਭਕ੍ਤਿਸਂਪਨ੍ਨਸਕ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਵਾ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਿਕਮ੍ ।। ੧੪.

ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਦੀ ਰੀਤ ਨਾਲ, ਭਕਤੀ ਸਮੇਤ ਕਰੇ; ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਦੀ ਰੀਤ ਅਲੱਗ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇ।

ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖਂ ਭੋਜਭੇਦ੍ ਵਿਪ੍ਰਂ ਦੇਵਾਨਾਮੁਭਯਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹਾਨਾਂ ਚ ਭੋਜਯੇਚ੍ਚਾਪ੍ਯੁਦਙ੍ਮੁਖਾਨ੍ ।। ੧੪.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਾਏ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦਾਦਿਆਂ ਲਈ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ।

ਪृਥਕ੍ ਤਯੋਃ ਕੇਚਿਦਾਹੁਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਕਰਣਂ ਦ੍ਵਿਜ । ਏਕਤ੍ਰੈਕੇਨ ਪਾਕੇਨ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਮਹਰ੍षਯਃ ।। ੧੪.

ਕੁਝ ਲੋਕ, ਹੇ ਦੁਜਾ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਹੋਰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕੋ ਪਕਵਾਨ ਨਾਲ ਇਕਠੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਵਿष੍ਟਰਾਰ੍ਥਂ ਕੁਸ਼ਾਨ੍ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਂਪੂਜ੍ਯਾਰ੍ਘਵਿਧਾਨਤਃ । ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਵਾਹਨਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਤਦਨੁਜ੍ਞਯਾ ।। ੧੪.

ਵਿਸ਼ਟਾਰ ਲਈ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੇ ਕੇ, ਅਰਘ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਕਰੇ।

ਯਵਾਮ੍ਬੁਨਾ ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦਰ੍ਘ੍ਯਂ ਵਿਧਾਨਵਿਤ੍ । ਸੁਗਨ੍ਧਧੂਪਦੀਪਾਂਸ਼੍ਚ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇਭ੍ਯੋ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਪਿਤॄਣਾਮਪਸਕਵ੍ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਮੇਵੋਪਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਯਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦੇਵੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ; ਸੁਗੰਧ ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ ਦੇਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਹੈ; ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਆਪਸਵਿਆ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕਰੇ।

ਅਨੁਜ੍ਞਾਂ ਚ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਰ੍ਭਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਧਾਕृਤਾਨ੍ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਰ੍ਵਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤੁ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਵਾਹਨਂ ਬੁਧਃ । ਤਿਲਾਮ੍ਬੁਨਾ ਚਾਪਸਵ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਦਰ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕਂ ਬੁਧਃ ।। ੧੪.

ਫਿਰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਦੋ ਵੰਡੀਆਂ ਦਰਭਾ ਦੇ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਹਨ ਕਰੇ; ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਪਸਵਿਆ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਘ ਆਦਿ ਦੇਵੇ।

ਕਾਲੇ ਤਤ੍ਰਾਤਿਥਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਨ੍ਨਕਾਮਂ ਦ੍ਵਿਜਾਧ੍ਵਗਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਕਾਮਂ ਤਮਪਿ ਪੂਜਯੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਅਤਿਥੀ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯਾਤਰੀ ਆਵੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮਨ ਚਾਹੀਦਾ ਸਨਮਾਨ ਦੇਵੇ।

ਯੋਗਿਨੋ ਵਿਵਿਧੈ ਰੂਪੈਰ੍ਨਰਾਣਾਮੁਪਕਾਰਿਣਃ । ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਪृਥਿਵੀਮੇਤਾਮਵਿਜ੍ਞਾਤਸ੍ਵਰੂਪਿਣਃ ।। ੧੪.

ਯੋਗੀ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਪਹਚਾਣ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੁੰਦੀ।

ਤਸ੍ਮਾਦਭ੍ਯਰ੍ਚਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇऽਤਿਥਿਂ ਬੁਧਃ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕ੍ਰਿਯਾਫਲਂ ਹਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜੇਨ੍ਦ੍ਰਾਪੂਜਿਤੋऽਤਿਥਿਃ ।। ੧੪.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਏ ਹੋਏ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਮਹਿਮਾਨ, ਜੋ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਫਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜੁਹੁਯਾਦ੍ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕ੍ਸ਼ਾਰੈਰ੍ਵਰ੍ਜ੍ਯਮਨ੍ਨਂ ਤਤੋऽਨਲੇ । ਅਨੁਜ੍ਞਾਤੋ ਦ੍ਬਿਜੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ।। ੧੪.

ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਲੂਣ ਤੇ ਖਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਭੋਜਨ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਗ੍ਨਯੇ ਕਵ੍ਯਵਾਹਨਾਯ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਪ੍ਰਥਮਾਹੁਤਿਃ । ਸੋਮਾਯ ਵੈ ਪਿਤृਮਤੇ ਦਾਤਵ੍ਯਾ ਤਦਨਨ੍ਤਰਮ੍ ।। ੧੪.

ਪਹਿਲੀ ਆਹੁਤੀ 'ਸਵਾਹਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਅੱਗ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਿੰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਤੁਰੰਤ ਸੋਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਆਹੁਤੀ ਦਿਓ।

ਵੈਵਸ੍ਵਤਾਯ ਚੈਵਾਨ੍ਯਾ ਤृਤੀਯਾ ਦੀਯਤਾਹੁਤਿਃ । ਹੁਤਾਵਸ਼ਿष੍ਟਮਲ੍ਪਾਲ੍ਪਂ ਵਿਪ੍ਰਪਾਤ੍ਰੇषੁ ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਤੀਜੀ ਆਹੁਤੀ ਵੈਵਸਵਤ ਨੂੰ ਦਿਓ; ਆਹੁਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚੀ ਹੋਈ ਥੋੜ੍ਹੀ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿਓ।

ਤਤੋऽਨ੍ਨਂ ਮृष੍ਟਮਤ੍ਯਰ੍ਥਮਭੀष੍ਟਮਭਿਸਂਸ੍ਕृਤਮ੍ । ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਜੁषਧ੍ਵਮਿਚ੍ਛਾਤੋ ਵਾਚ੍ਯਮੇਤਦਨਿष੍ਠੁਰਮ੍ ।। ੧੪.

ਫਿਰ ਚੰਗੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਮਨਪਸੰਦ ਤੇ ਠੀਕ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਹੋ, 'ਜੋ ਮਨ ਕਰੇ, ਖਾਓ।'