ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਾਲੇ ਧਨਿष੍ਠਾ ਯਦਿ ਨਾਮ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਵੇਤ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਦਾ ਪਿਤृਭ੍ਯਃ । ਦਤ੍ਤਂ ਜਲਾਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਦਦਾਤਿ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਵਰ੍षਾਯੁਤਂ ਤਤ੍ਕੁਲਜੈਰ੍ਮਨੁष੍ਯੈਃ ।। ੧੩.

ਜੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਤਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੇ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਰੈਵ ਚੇਦ੍ ਭਾਦ੍ਰਪਦਾਸ੍ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਾਃ ਕਾਲੇ ਤਦਾ ਯੈਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪਿਤृਭ੍ਯਃ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਰਾ ਤृਪ੍ਤਿਮੁਪੇਤ੍ਯ ਤੇਨ ਯੁਗਂ ਸਮਗ੍ਰਂ ਪਿਤਰਃ ਸ੍ਵਪਨ੍ਤਿ ੧੩.

ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਜੇ ਭਾਦਰਪਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ੍ਰਾਧ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭੁੱਲੀ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪੂਰੇ ਯੁਗ ਲਈ ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੁੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਗਙ੍ਗਾਸਰਯੂਮਥਵਾ ਵਿਪਾਸ਼ਾਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ਨੈਮਿषਗੋਮਤੀਂ ਵਾ । ਤਤੋऽਵਗਾਹ੍ਯਾਰ੍ਚਨਮਾਦਰੇਣ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਿਤॄਣਾਮਹਿਤਾਨਿ ਹਨ੍ਤਿ ।। ੧੩.

ਗੰਗਾ, ਸਰਯੂ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਸਰਸਵਤੀ, ਨੈਮੀਸ਼, ਜਾਂ ਗੋਮਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਚੈਤਤ੍ ਪਿਤਰਃ ਕਦਾ ਤੁ ਵਰ੍षਾਮਘਾਤृਪ੍ਤਿਮਵਾਪ੍ਯ ਭੂਯਃ । ਮਾਘਾਸਿਤਾਨ੍ਤੇ ਸ਼ੁਭਤੀਰ੍ਥਤੋਯੈ- ਰ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਤਨਯਾਦਿਦਤ੍ਤੈਃ ।। ੧੩.

ਪਿਤਰਾਂ ਇਹ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ: 'ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਫੇਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ—'

ਚਿਤ੍ਤਂ ਚ ਵਿਤ੍ਤਂ ਚ ਨृਣਾਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸ਼ਸ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕਾਲਃ ਕਥਿਤੋ ਵਿਧਿਸ਼੍ਚ । ਪਾਤ੍ਰਂ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਪਰਮਾ ਚ ਭਕ੍ਤਿ- ਰ੍ਨृਣਾਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਭਿਵਾਞ੍ਛਿਤਾਨਿ ।। ੧੩.

ਮਨ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਚੰਗਾ ਸਮਾਂ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ, ਠੀਕ ਪਾਤ੍ਰਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਾਵਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦੀ ਚੀਜ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪਿਤृਗੀਤਾਸ੍ਤਥੈਵਾਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਾਸ੍ਤਾਨ੍ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਸਤ੍ਤਮ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਥੈਵ ਭਵਿਤਾ ਭਾਵ੍ਯਂ ਤਤ੍ਰ ਵਿਧਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੧੩.

ਹੁਣ, ਹੇ ਉੱਤਮ, ਪਿਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਾਏ ਹੋਏ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸੁਣ; ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯਤਿ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਪਿ ਧਨ੍ਯਃ ਕੁਲੇ ਜਾਯਾਦਸ੍ਮਾਕਂ ਮਤਿਮਾਨ੍ ਨਰਃ । ਅਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਵਿਤ੍ਤਸ਼ਾਠ੍ਯਂ ਯਃ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ ਯੋ ਨਿਰ੍ਵਪਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੩.

ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਠੱਗੀ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਕਈ ਧਨਿਆ ਹੈ।

ਰਤ੍ਨਵਸ੍ਤ੍ਰਮਹਾਯਾਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਭੋਗਾਦਿਕਂ ਵਸੁ । ਵਿਭਵੇ ਸਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਅਸ੍ਮਾਨੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਦਾਸ੍ਯਤਿ ।। ੧੩.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਰਤਨ, ਵਸਤ੍ਰ, ਵਾਹਨ, ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ ਤੇ ਧਨ ਹੋਣ ਤੇ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—

ਅਨ੍ਨੇਨ ਵਾ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕਾਲੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਧੀਃ । ਭੋਜਯਿष੍ਯਤਿ ਵਿਪ੍ਰਾਗ੍ਰ੍ਯਾਂਸ੍ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਵਿਭਵੋ ਨਰਃ ।। ੧੩.

ਜਾਂ, ਜਿੰਨਾ ਭੋਜਨ ਉਹ ਦੇ ਸਕੇ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਇੰਨਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ।

ਅਸਮਰ੍ਥੋऽਨ੍ਨਦਾਨਸ੍ਯ ਵਨ੍ਯਸ਼ਾਕਂ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ । ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿਦ੍ਵਿਜਾਗ੍ਰ੍ਯੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਂ ਯੋ ਵਾਪਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ ।। ੧੩.

ਜੇ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੰਗਲੀ ਸਾਗ ਆਪਣੀ ਹਸਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਦੱਖਣਾ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵੇ।

ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਯੁਤਃ ਕਰਾਗ੍ਰਾਗ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾਂਸ੍ਤਿਲਾਨ੍ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਮੁਖ੍ਯਾਯ ਕਸ੍ਮੈਚਿਦ੍ ਦ੍ਵਿਜ ਦਾਸ੍ਯਤਿ ।। ੧੩.

ਜੇ ਇਹ ਵੀ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਰਜਾ ਤੇ ਤਿਲਾਂ ਨੂੰ ਉਂਗਲੀਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਏ।

ਤਿਲੈਃ ਸਪ੍ਤਾष੍ਟਭਿਰ੍ਵਾਪਿ ਸਮਵੇਤਾਂ ਜਲਾਞ੍ਜਲਿਮ੍ । ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਃ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯਾਪ੍ਯਸ੍ਮਾਕਂ ਸਂਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ ।। ੧੩.

ਸੱਤ ਜਾਂ ਅੱਠ ਤਿਲਾਂ, ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝਲ, ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਹ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯਤਃ ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗੋਭ੍ਯੋ ਵਾਪਿ ਗਵਾਹ੍ਨਿਕਮ੍ । ਅਭਾਵੇ ਪ੍ਰੀਣਯਤ੍ਯਸ੍ਮਾਨ੍ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ ।। ੧੩.

ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੇ, ਜਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੁੱਧ, ਜੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਾਭਾਵੇ ਵਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਕਕ੍ਸ਼ਾਮੂਲਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਕਃ । ਸੂਰ੍ਯਾਦਿਲੋਕਪਾਲਾਨਾਮਿਦਮੁਚ੍ਚੈਃ ਪਠਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੩.

ਜੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੱਸ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ-ਪਾਲਾਂ ਲਈ ਇਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ:

ਨ ਮੇऽਸ੍ਤਿ ਵਿਤ੍ਤਂ ਨ ਧਨਂ ਨ ਚਾਨ੍ਯ- ਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਯੋਗ੍ਯਂ ਸ੍ਵਪਿਤॄਨ੍ ਨਤੋऽਸ੍ਮਿ । ਤृਪ੍ਯਨ੍ਤੁ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਿਤਰੋ ਮਯੈਤੌ ਭੁਜੌ ਤਤੌ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ ਮਾਰੁਤਸ੍ਯ ।। ੧੩.

ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਧਨ ਹੈ, ਨਾ ਦੌਲਤ, ਨਾ ਹੋਰ ਸ੍ਰਾਧ਼ ਲਈ ਯੋਗ ਚੀਜ਼; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ—ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਹਵਾ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।

ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ ਪਿਤृਭਿਰ੍ਗੀਤਂ ਭਾਵਾਭਾਵਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍ । ਕृਤਂ ਤੇਨ ਭਵੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਯ ਏਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਦ੍ਵਿਜ ।। ੧੩.

ਇਹ ਗੀਤ ਪੁਰਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜੀਵਨ ਤੇ ਅਜੀਵਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਬਾਰੇ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦੁਜਾ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਰਮ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯ ਉਵਾਚ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਕਥਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰੇਣ ਧੀਮਤਾ । ਸਨਕਾਨੁਜੇਨ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ ।। ੧੪.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਸਨਕ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ।

ਤ੍ਰਿਣਾਚਿਕੇਤਸ੍ਤ੍ਰਿਮਧੁਸ੍ਤ੍ਰਿਸੁਪਰ੍ਣਃ षਡਙ੍ਗਵਿਤ੍ । ਵੇਦਵਿਤ੍ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯੋ ਯੋਗੀ ਤਥਾ ਵੈ ਜ੍ਯੋष੍ਠਸਾਮਗਃ ।। ੧੪.

ਜੋ ਤਿੰਨ ਨਚਿਕੇਤਾ ਅੱਗਾਂ, ਤਿੰਨ ਮਧੁ ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਤਿੰਨ ਸੁਪਰਨਾ ਸੂਕਤਾਂ, ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਮਝ, ਗਿਆਨ, ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਸਾਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਾਇਕ ਹੋਵੇ।

ऋਤ੍ਵਿਜਂ ਭਾਗਿਨੇਯਂ ਚ ਦੌਹਿਤ੍ਰਂ ਸ਼੍ਵਸੁਰਂ ਤਥਾ । ਜਾਮਾਤਰਂ ਮਾਤੁਲਂ ਚ ਤਪੋਨਿष੍ਠਂ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮ੍ ।। ੧੪.

ਯਜਮਾਨ, ਭਤੀਜਾ, ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤਾ, ਸਸੁਰ, ਜਵਾਈ, ਮਾਮਾ ਅਤੇ ਤਪ-ਕਰਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।

ਪਞ੍ਚਾਗ੍ਨ੍ਯਭਿਰਤਂ ਚੈਵ ਸ਼ਿष੍ਯਂ ਸਂਬਨ੍ਧਿਨਂ ਤਥਾ । ਮਾਤਾਪਿਤृਰਤਂ ਚੈਵ ਏਤਾਞ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਚੇਲਾ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮਿਤ੍ਰਧ੍ਰੁਕ੍ ਕੁਨਖੀ ਚੈਵ ਸ਼੍ਯਾਵਦਨ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਕਨ੍ਯਾਦੂषਯਿਤਾ ਵਹ੍ਨਿਵੇਦੋਜ੍ਝਃ ਸੋਮਵਿਕ੍ਰਯੀ ।। ੧੪.

ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਨਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਟ ਵਾਲਾ, ਕਾਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅੱਗ ਦੀ ਉਣਮੱਤਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸੋਮ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ।

ਅਭਿਸ਼ਪ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਤੇਨਃ ਪਿਸ਼ੁਨੋ ਗ੍ਰਾਮਯਾਜਕਃ । ਭृਤਕਾਧ੍ਯਾਪਕਸ਼੍ਚੈਵ ਭृਤਕਾਧ੍ਯਾਪਿਤਸ਼੍ਚ ਯਃ ।। ੧੪.

ਸ਼ਾਪਿਤ, ਚੋਰ, ਚੁਗਲਖੋਰ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਪੂਜਾਰੀ, ਮਜ਼ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਾ।

ਪਰਪੂਰ੍ਵਾਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਸ੍ਤਥੋਜ੍ਝਕਃ । ਵृषਲੀਸੂਤਿਪੋष੍ਯਸ਼੍ਚ ਵृषਲੀਪਤਿਰੇਵ ਚ । ਤਥਾ ਦੇਵਲਕਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਨਾਰ੍ਹਨ੍ਤਿ ਕੇਤਨਮ੍ ।। ੧੪.

ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੀ ਉਣਮੱਤਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਨੀਚ ਜਾਤੀ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਾਲੇ ਦਾ ਪੂਜਾਰੀ—ਇਹ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।

ਪ੍ਰਥਮੇऽਹ੍ਨਿ ਬੁਧਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ ਵਿਪ੍ਰਾਗ੍ਰ੍ਯਾਣਾਂ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍ । ਆਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ ਗੇਹਮਾਗਤਾਨ੍ ਭੋਜਯੇਦ੍ ਯਤੀਨ੍ ।। ੧੪.

ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਚੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਵੇ; ਬਿਨਾ ਸੱਦੇ, ਘਰ ਆਏ ਤਪਸੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਏ।

ਪਾਦਸ਼ੌਚਾਦਿਨਾ ਗੇਹਮਾਗਤਾਨ੍ ਭੋਜਯੇਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ । ਪਵਿਤ੍ਰਪਾਣਿਰਾਚਾਨ੍ਤਾਨਾਸਨੇषੂਪਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਪੈਰ ਆਦਿ ਧੋ ਕੇ ਘਰ ਆਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ, ਆਚਾਰ ਪੂਰਨ ਕਰਕੇ, ਅਸਨ 'ਤੇ ਬਿਠਾਏ।

ਪਿਤॄਣਾਮਯੁਜੋ ਯੁਗ੍ਮਾਨ੍ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਯੋਜਯੇਤ੍ । ਦੇਵਾਨਾਮੇਕਮੇਕਂ ਵਾ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚ ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ ।। ੧੪.

ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਪਰ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ, ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇ; ਜਾਂ ਹਰ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਹਰ ਪਿਤਰ ਲਈ ਇਕ-ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰੇ।

ਤਥਾ ਮਾਤਾਮਹਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਭਕ੍ਤਿਸਂਪਨ੍ਨਸਕ੍ਤਨ੍ਤ੍ਰਂ ਵਾ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਿਕਮ੍ ।। ੧੪.

ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਦੀ ਰੀਤ ਨਾਲ, ਭਕਤੀ ਸਮੇਤ ਕਰੇ; ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਦੀ ਰੀਤ ਅਲੱਗ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇ।

ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖਂ ਭੋਜਭੇਦ੍ ਵਿਪ੍ਰਂ ਦੇਵਾਨਾਮੁਭਯਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹਾਨਾਂ ਚ ਭੋਜਯੇਚ੍ਚਾਪ੍ਯੁਦਙ੍ਮੁਖਾਨ੍ ।। ੧੪.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰਾਏ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦਾਦਿਆਂ ਲਈ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ।

ਪृਥਕ੍ ਤਯੋਃ ਕੇਚਿਦਾਹੁਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਕਰਣਂ ਦ੍ਵਿਜ । ਏਕਤ੍ਰੈਕੇਨ ਪਾਕੇਨ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਮਹਰ੍षਯਃ ।। ੧੪.

ਕੁਝ ਲੋਕ, ਹੇ ਦੁਜਾ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਹੋਰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕੋ ਪਕਵਾਨ ਨਾਲ ਇਕਠੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।