ਵृਨ੍ਦਾਵਨਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਕਂ ਵृਨ੍ਦਯਾ ਪਰਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
ਬਾਰਵਾਂ ਜੰਗਲ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵृਨ੍ਦਾਵਨਂ ਚ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਯੇ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਧਰਤੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਮਥੁਰਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਮਥੁਰਾਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਪਂਚਾਸ਼ਦਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਸੌ ਤਿੰਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ 'ਮਥੁਰਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ' ਨਾਂ ਹੈ।
ਅਥ ਯਮੁਨਾਤੀਰ੍ਥਪ੍ਰਭਾਵਃ ਏਵਂਵਿਧਾਂ ਚ ਮਥੁਰਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੌ ਮੁਦਮਾਪਤੁਃ
ਹੁਣ ਯਮੁਨਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ: ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਥੁਰਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਚ ਤਦਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਯਦ੍ਗੁਹ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਵਭਾषਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਰਾਜ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਰਾਜਾਪ੍ਯੁਵਾਚ ਤਾਂ ਰਾਜ੍ਞੀਂ ਤ੍ਵਯਾਪ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪੁਰਾ ਮਮ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ—'
ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਸ੍ਵਕਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਤਵ
'ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਦੱਸ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।'
ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਚੈਵ ਰਾਜਾਨਂ ਮਨਸਃ ਪ੍ਰੀਤਿਕਾਰਣਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ।
ਆਗਤੇਮਾਂ ਪੁਰੀਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਕੁਮੁਦਸ੍ਯ ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਮ੍
'ਮੈਂ ਕਮੁਦ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਇਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਈ ਸੀ।'
ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਵਿਯੁਕ੍ਤਾ ਚ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਤਃ
'ਅਤੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜਾ ਪਾ ਲਿਆ ਸੀ।'
ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਵਾਹਿਤਾ ਰਾਜਨ੍ਨ ਚ ਮਾਂ ਵਿਜਹਾਤ੍ਸ੍ਮृਤਿਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਗਈ।
ਧਾਰਾਪਤਨਕੇ ਤੀਰ੍ਥੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜੀਵਿਤਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਧਾਰਾਪਤਨਕ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ।
ਸ੍ਵਾਂ ਚਾਪ੍ਯਕਥਯਤ੍ਤਸ੍ਯੈ ਯਥਾ ਸਂਯਮਨੇ ਮृਤਃ 154.
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸੀ, ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮਾਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੌ ਨਿਯਮਤਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਨਿਧਨਂ ਗਤੌ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਕਦੀਰ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਦੇਵਿ ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਯਦਭੂਨ੍ਮਹਤ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਘਟਨਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਨਾਕਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤਪਾਪੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦਿਵ੍ਯਮੂਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਃ
ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦਿਵਿਆ ਸਰੂਪ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਥਾਤ੍ਰ ਮੁਂਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਮਮ ਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਥੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਦਿਵਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਯੇ ਮृਤਾਸ੍ਤੇऽਪੁਨਰ੍ਭਵਾਃ
ਜਿੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਅਥਾऽਤ੍ਰ ਮੁਂਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਮਮ ਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਥੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਨਰਨ੍ਯਤ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਚ ਪੀਤ੍ਵਾ ਚ ਨਿਯਤੋ ਨਿਯਤਾਸ਼ਨਃ
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ—
ਸੋਮਤੀਰ੍ਥੇ ਤੁ ਵਸੁਧੇ ਪਵਿਤ੍ਰੇ ਯਮੁਨਾਮ੍ਭਸਿ 154.
ਹੇ ਵਸੁਧਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੋਮ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ—
ਤਤ੍ਰਾਭਿषੇਕਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਪਰਿਨਿष੍ਠਿਤਃ
ਉਥੇ, ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਥਾਤ੍ਰ ਮੁਂਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਮਮ ਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਥੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤੋ ਨਰੋ ਦੇਵਿ ਅਵਰ੍ਣੋऽਪਿ ਯਤਿਰ੍ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਤ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੋਪੋषਿਤੋ ਨਰਃ
ਜੋ ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਅਥਾਤ੍ਰ ਮੁਂਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਮਮ ਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਥੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਸ੍ਨਾਨ੍ਤਿ ਨਿਯਤਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨ ਦੁਰ੍ਲਭਃ
ਉਥੇ ਜਿਹੜੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਨੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸੁੱਗਰਤ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸृष੍ਟਿਕਾਲੇ ਤੁ ਮਨਸਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਪੁਰਾ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਇਹ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਸੀ।