ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਤਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਾਨਿ ਚ
ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਤੀਰਥ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮਿਲਣ ਔਖੇ ਹਨ।
ਯੇषਾਂ ਸ੍ਮਰਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ 152.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਮਥੁਰਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਮਥੁਰਾਤੀਰ੍ਥਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਪਂਚਾਸ਼ਦਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾ੍ਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਥੁਰਾ ਮਹਾਤਮਿਆ ਵਿੱਚ, ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲਾ ਇਕ ਸੌ ਬਾਵੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਮਥੁਰਾਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ ਉਤ੍ਤਰੇ ਸ਼ਿਵਕੁਣ੍ਡਾਚ੍ਚ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਨਵਕਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਹੁਣ ਮਥੁਰਾ ਤੀਰਥ ਦਾ ਮਹਾਤਮਿਆ: ਸ਼ਿਵ ਕੁੰਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਨੌਂ ਤੀਰਥ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਸ੍ਨਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਜਾਯਤੇ ਪਰਮ੍
ਉਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਨਾਤੋ ਨਰੋ ਦੇਵਿ ਮਮ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਉਥੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤੋ ਮृਤੋ ਵਾਪਿ ਮਮ ਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਥੇ ਜੋ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਂਯਮਨੇ ਤੀਰ੍ਥੇ ਯਦ੍ਯਦ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ,
ਵਸਤੇ ਨੈਮਿषਾਰਣ੍ਯੇ ਸੁਪ੍ਰਤੀਤੇऽਤਿਪਾਪਕृਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ,
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚ ਕਾਲਿਨ੍ਦੀਂ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀਮ੍
ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਲਿੰਦੀਆਂ ਚੌਦਵੀਂ ਅੰਮਾਵੱਸ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ,
ਤਤਾਰ ਯਮੁਨਾਂ ਸੋऽਥ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਂਯਮਨਂ ਸ਼ੁਭੇ
ਉਹ ਜਦੋਂ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਯਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ,
ਮਗ੍ਨਮਾਤ੍ਰਸ੍ਤਤਃ ਪਾਪਃ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਵ੍ਯਯੁਜ੍ਯਤ
ਉਸਦਾ ਪਾਪ, ਮਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੌਰਾष੍ਟ੍ਰਵਿषਯੇ ਦੇਵਿ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋऽਭੂਦ੍ਧਨੁਰ੍ਦ੍ਧਰਃ 153.
ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਧਨੁਰਧਰ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਰਿਹਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਵਸੁਧਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਉਹ ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਪਤ੍ਨੀ ਸ਼ਤਾਨਾਂ ਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰਾ ਸਾ ਵਸੁਨ੍ਘਰੇ
ਉਸ ਦੀ ਸੌ ਵਿਆਹੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਵਸੁੰਘਰੇ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦੇषੁ ਚ ਰਮ੍ਯੇषੁ ਨਦੀਨਾਂ ਪੁਲਿਨੇषੁ ਚ
ਸੁੰਦਰ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ,
ਕਾਲੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਰਾਜਾ ਤੁ ਭੋਗਾਸਕ੍ਤਿਂ ਚ ਵਿਂਦਤਿ
ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜਾ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸਪ੍ਤ ਤਥਾ ਜਾਤਾਃ ਕਨ੍ਯਾਃ ਪਂਚ ਸੁਸ਼ੋਭਨਾਃ
ਉਸਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ ਤੇ ਪੰਜ ਸੁੰਦਰ ਧੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ।
ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਸਂਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਵਸੁਧਾਧਿਪਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ਨृਪਤਿਰ੍ਹਾਹੇਤਿ ਵਦਤੇ ਮੁਹੁਃ
ਉਥੇ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਰਾਜਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ 'ਹਾਏ ਹਾਏ' ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਤ ਸਾ ਪੀਵਰੀ ਪ੍ਰਾਹ ਕਿਮੇਵਂ ਭਾषਸੇ ਨृਪ
ਫਿਰ ਪੀਵਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਇੰਝ ਕਿਉਂ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹੋ?'
ਮਤ੍ਤਃ ਸੁਪ੍ਤਃ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਅਸਮ੍ਬਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਭਾषਤੇ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਲਾਪਰਵਾਹ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਲਤ-ਸਲਤ ਬੋਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੀਵਰ੍ਯੁਵਾਚ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਦੇਵ ਗੋਪਯਿष੍ਯਸਿ ਮੇ ਯਦਿ ।। 153.
ਪੀਵਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗੀ, ਮਾਲਕ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕਰੀ।'
ਪ੍ਰਿਯਾਯਾ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਨਰਾਧਿਪਃ
ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਦਿष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੁਭਾਨਨੇ
ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਮੈਂ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਾਂਗਾ।
ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਦੌਹਿਤ੍ਰਾਨ੍ਸ੍ਵੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼ੁਭਾਨ੍ਪ੍ਰਿਯੇ
ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠੀਕ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਸੁਭਾਗਣ,
ਤਤਃ ਸਮ੍ਮਾਨਯਾਮਾਸ ਜਨਂ ਪੁਰਨਿਵਾਸਿਨਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਰਾਜ੍ਯੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਨਿਯੋਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਦਿ ਵੋ ਰੋਚਤੇऽਨਘਾਃ
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਰਾਜ ਪੂਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵਾਂ।
ਨਿਤ੍ਯਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵੈ ਲੋਕੋ ਯਮਸ੍ਯੇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਗਚ੍ਛਾਵੋ ਮਥੁਰਾਂ ਪੁਰੀਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਮਥੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਚੱਲੀਏ।