ਧ੍ਰੁਵੇਣ ਯਤ੍ਰ ਸਨ੍ਤਪ੍ਤਂ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਪਰਮਂ ਤਪਃ
ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਤਤ੍ਰਾਥ ਮੁਞ੍ਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਮਮ ਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ 152.
ਉਥੇ ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਸਨਮਾਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤॄਂਸ੍ਤਾਰਯਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਪਿਤृਪਕ੍ਸ਼ੇ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਿਉ-ਦਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰ ਪੱਖ ਵਿਚ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਨਾਤੇ ਨਰੋ ਦੇਵਿ ਮਮ ਲੋਕਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਉਥੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤੋ ਨਰੋ ਦੇਵਿ ऋषਿਲੋਕਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਉਥੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ऋषਿਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਮੋਕ੍ਸ਼ਤੀਰ੍ਥਂ ਪਰਂ ਮਮ
ਰਿਸ਼ੀ ਤੀਰਥ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੋਖਸ਼ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਕੋਟਿਤੀਰ੍ਥਂ ਹਿ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਮ੍
ਉਥੇ ਹੀ ਕੋਟੀ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।
ਕੋਟਿਤੀਰ੍ਥੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪ੍ਯ ਪਿਤृਦੇਵਤਾਃ
ਕੋਟੀ ਤੀਰਥ 'ਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ,
ਕੋਟਿਤੀਰ੍ਥੇ ਨਰਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਕੋਟੀ ਤੀਰਥ 'ਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਸਨਮਾਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਤ੍ਤੁ ਤਤ੍ਰੈਵ ਪਿਤृਲੋਕੇ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ ਤਤ੍ਫਲਂ ਲਭਤੇ ਦੇਵਿ ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਦਾਨਾਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਥੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਤਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਾਨਿ ਚ
ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਤੀਰਥ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮਿਲਣ ਔਖੇ ਹਨ।
ਯੇषਾਂ ਸ੍ਮਰਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ 152.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਮਥੁਰਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਮਥੁਰਾਤੀਰ੍ਥਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਪਂਚਾਸ਼ਦਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾ੍ਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਥੁਰਾ ਮਹਾਤਮਿਆ ਵਿੱਚ, ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਾਲਾ ਇਕ ਸੌ ਬਾਵੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਮਥੁਰਾਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ ਉਤ੍ਤਰੇ ਸ਼ਿਵਕੁਣ੍ਡਾਚ੍ਚ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਨਵਕਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਹੁਣ ਮਥੁਰਾ ਤੀਰਥ ਦਾ ਮਹਾਤਮਿਆ: ਸ਼ਿਵ ਕੁੰਡ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਨੌਂ ਤੀਰਥ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਸ੍ਨਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਜਾਯਤੇ ਪਰਮ੍
ਉਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਨਾਤੋ ਨਰੋ ਦੇਵਿ ਮਮ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਉਥੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤੋ ਮृਤੋ ਵਾਪਿ ਮਮ ਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਥੇ ਜੋ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਂਯਮਨੇ ਤੀਰ੍ਥੇ ਯਦ੍ਯਦ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ,
ਵਸਤੇ ਨੈਮਿषਾਰਣ੍ਯੇ ਸੁਪ੍ਰਤੀਤੇऽਤਿਪਾਪਕृਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ,
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚ ਕਾਲਿਨ੍ਦੀਂ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੀਮ੍
ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਲਿੰਦੀਆਂ ਚੌਦਵੀਂ ਅੰਮਾਵੱਸ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ,
ਤਤਾਰ ਯਮੁਨਾਂ ਸੋऽਥ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਂਯਮਨਂ ਸ਼ੁਭੇ
ਉਹ ਜਦੋਂ ਯਮੁਨਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਯਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ,
ਮਗ੍ਨਮਾਤ੍ਰਸ੍ਤਤਃ ਪਾਪਃ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣੈਰ੍ਵ੍ਯਯੁਜ੍ਯਤ
ਉਸਦਾ ਪਾਪ, ਮਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੌਰਾष੍ਟ੍ਰਵਿषਯੇ ਦੇਵਿ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋऽਭੂਦ੍ਧਨੁਰ੍ਦ੍ਧਰਃ 153.
ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਧਨੁਰਧਰ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਰਿਹਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਪਾਲਯਾਮਾਸ ਵਸੁਧਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਉਹ ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਪਤ੍ਨੀ ਸ਼ਤਾਨਾਂ ਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰਾ ਸਾ ਵਸੁਨ੍ਘਰੇ
ਉਸ ਦੀ ਸੌ ਵਿਆਹੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਵਸੁੰਘਰੇ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦੇषੁ ਚ ਰਮ੍ਯੇषੁ ਨਦੀਨਾਂ ਪੁਲਿਨੇषੁ ਚ
ਸੁੰਦਰ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ,
ਕਾਲੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਰਾਜਾ ਤੁ ਭੋਗਾਸਕ੍ਤਿਂ ਚ ਵਿਂਦਤਿ
ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜਾ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸਪ੍ਤ ਤਥਾ ਜਾਤਾਃ ਕਨ੍ਯਾਃ ਪਂਚ ਸੁਸ਼ੋਭਨਾਃ
ਉਸਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ ਤੇ ਪੰਜ ਸੁੰਦਰ ਧੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ।
ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਸਂਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਵਸੁਧਾਧਿਪਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ਨृਪਤਿਰ੍ਹਾਹੇਤਿ ਵਦਤੇ ਮੁਹੁਃ
ਉਥੇ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਰਾਜਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ 'ਹਾਏ ਹਾਏ' ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।