ਵਿष੍ਣੁਸਂਕ੍ਰਮਣਂ ਨਾਮ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਪਰੇ ਮਮ
ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਪਾਰ ਲੰਘਣਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਕੁਂਡਂ ਮਹਾਭਾਗੇ ਮਣਿਪੂਰਗਿਰਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਉਥੇ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਣਿਪੂਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਕੁੰਡ ਹੈ।
ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਂ ਸਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਮਮ ਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਪਿਨਾਂ ਯਸ੍ਤੁ ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਃ ਸੁਦृਸ਼੍ਯਃ ਪੁਣ੍ਯਚਾਰਿਣਾਮ੍
ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਉਹ ਵੇਖਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਪਰ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸੌਖਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਤੁ ਦਿਵਾਕਰੇ
ਚੌਵੀਂ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਉਚ੍ਚਸ਼੍ਚੈਵ ਵਿਸ਼ਾਲਸ਼੍ਚ ਮਨੋਜ੍ਞਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ੀਤਲਃ
ਉਹ ਉੱਚਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ, ਮਨਮੋਹਣ ਅਤੇ ਠੰਢਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤੇ ਲਭਨ੍ਤੇ ਪਰਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮੇਵਮੇਤਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਉੱਚੀ ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਭਾਗਵਤਪ੍ਰੀਤਿਂ ਸਮੁਦ੍ਰਤਟਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ 149.
ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਿष੍ਠਾਮੋ ਦ੍ਵਾਰਕਾਯਾਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਿ
ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਉਥੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਦੁਆਰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਾਂ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤਾਰਃ ਸਰ੍ਵਤਸ੍ਤੁ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼
ਉਹ ਤੀਹ ਜੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੱਸ-ਦੱਸ ਜੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਦੀਰ੍ਘੇਣੈਵ ਕਾਲੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਂਤਿ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਪਰਮੋ ਧਰ੍ਮੋ ਦ੍ਯੁਤੀਨਾਂ ਪਰਮਾ ਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਹੈ; ਸਾਰੀ ਚਮਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚਮਕ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤੀਨਾਂ ਪਰਮਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਪਸਾ ਚ ਪਰਂ ਤਪਃ
ਸਾਰੀਆਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਸਾਰੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਹੈ।
ਯਦੀਚ੍ਛੇਤ੍ਪਰਮਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਮਮ ਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਉੱਚੀ ਸਿੱਧੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਕੁਲ੍ਯਾਸ੍ਤਾਰਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤ ਚ ਸਪ੍ਤ ਚ
ਉਸ ਦੇ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਉਚਿਤੇਨੋਪਚਾਰੇਣ ਕਿਮਨ੍ਯਤ੍ਪਰਿਪृਚ੍ਛਤਿ
ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵਾਰਕਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਨਾਮੈਕੋਨਪਂਚਾਸ਼ਦਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਾ੍ਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭਗਵਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ 'ਦੁਆਰਕਾ ਮਹਾਤਮ' ਨਾਮਕ ਇਕਸੌ ਉਨੰਜਾ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਸਾਨਨ੍ਦੂਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ ਦ੍ਵਾਰਕਾਯਾਸ੍ਤੁ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਸੁਭਾषਿਤਮ੍
ਹੁਣ ਸਾਨੰਦੂਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ: ਦੁਆਰਕਾ ਦੀ ਮਹਾਤਮਤਾ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ,
ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਤ੍ਪਰਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਪਰਮਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍
ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੁੰਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।
ਏਤਸ੍ਮਾਦਪਿ ਚੇਦ੍ਗੁਹ੍ਯਂ ਲੋਕਨਾਥ ਜਨਾਰ੍ਦਨ
ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਜਨਾਰਦਨ, ਜੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਹੋਵੇ—
ਤਤੋ ਮਹੀਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਃ ਕਮਲਲੋਚਨਃ
ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਮਲ-ਨੈਣ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਉਤ੍ਤਰੇ ਤੁ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਲਯਸ੍ਯ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤੇ ਮਲਯ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ,
ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਵਸੁਧੇ ਉਦੀਚੀਂ ਦਿਸ਼ਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਉਥੇ ਮੈਂ, ਧਰਤੀਏ, ਉੱਤਰੀ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਆਯਸੀਂ ਤਾਂ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯੇਕੇ ਅਨ੍ਯੇ ਤਾਮ੍ਰਮਯੀਂ ਤਯਾ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਉਹ ਲੋਹੇ ਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਤਾਮੇ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ,
ਸ਼ਿਲਾਮਯੀਮਿਤ੍ਯਪਰੇ ਮਹਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਰੂਪਿਣੀਮ੍
ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਉਹ ਪੱਥਰ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਮਨੁਜਾ ਯਤ੍ਰ ਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਗਤਾਃ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਮ੍
ਉਥੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਨੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਪਦ੍ਮਂ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਤੁ ਦਿਵਾਕਰੇ 150.
ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਮਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼ृਣੁ ਚਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਯਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਉਥੇ ਵੀ, ਇਕ ਹੋਰ ਅਚੰਭਾ ਸੁਣ: ਜੋ ਕੁਝ ਉਥੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ,
ਸਮੁਦ੍ਰਮਧ੍ਯੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਂ ਕੋऽਪਿ ਤਤ੍ਰ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ।
ਮਮ ਭਕ੍ਤਾ ਹਿ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨਾ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਪਰ ਮੇਰੇ ਭਗਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।