ਸਮਂਗਮਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਮੇਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
'ਇਹ ਥਾਂ ਸਮੰਗਮ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।'
ਤਸ੍ਯ ਯੋਗਫਲਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
'ਇੱਥੇ ਜੋ ਤਪ ਕਰੇਗਾ, ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'
ਦੇਵਦਤ੍ਤੋऽਪਿ ਸ ਮੁਨਿਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ 146.
ਉਹ ਮੁਨੀ ਦੇਵਦੱਤ ਨੇ ਵੀ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਮ੍ਲੋਚਾਪਿ ਮੁਨੇਰ੍ਗਰ੍ਭਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਮਨ੍ਤਿਕਾਤ੍
ਪਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦਾ ਗਰਭ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ।
ਪੁਨਰ੍ਜਾਤਮਿਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯਮਾਨਾ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾ
ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਰਗੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਹੱਸ ਪਈ।
ਤਤਃ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਪਸੇ ਧृਤਮਾਨਸਾ
ਫਿਰ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਤਪੱਸਿਆ ਵੱਲ ਲਾ ਲਿਆ।
ਮਾਸੇ ਸਾ ਪ੍ਰਥਮੇ ਬਾਲਾ ਫਲਾਹਾਰਪਰਾਯਣਾ
ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਸਿਰਫ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਰਹੀ।
ਤृਤੀਯੇ ਪਂਚਮ ਦਿਨੇ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਸਪ੍ਤਮਾਂਤਰੇ
ਤੀਜੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਤੇ ਚੌਥੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਵਿਚਕਾਰ—
ਮਾਸੇਨ ਸਪ੍ਤਮੇ ਚੈਵ ਸ਼ੀਰ੍ਣਪਰ੍ਣਾਸ਼ਨਾष੍ਟਮੇ
ਸੱਤਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਉਹ ਸਿਰਫ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਖਾਂਦੀ ਰਹੀ।
ਸੈਵਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਹਰਾਵੇਕਾਗ੍ਰਮਾਨਸਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸੌ ਸਾਲ ਤਕ ਹਰਾ ਉੱਤੇ ਹੀ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।
ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਨਿ ਨਾਵਿਦਚ੍ਚਾਪਿ ਆਤ੍ਮਭੂਤਾਨ੍ਤਰਂ ਵਿਨਾ
ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਦੁਖ-ਸੁਖ ਦੇ ਜੋੜੇ ਵੇਖੇ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਜੀਵ ਜਾਣਿਆ।
ਤਤ੍ਤੇਜਸਾ ਵृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ 146.
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ—
ਸਨ੍ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗ੍ਰਾਮਾ ਨਾਚਕ੍ਸ਼ਤ ਬਹਿਃਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਉਹ ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ।
ਸ੍ਥਿਤੋऽਹਂ ਵਸੁਧੇ ਦੇਵਿ ਅਕ੍ਸ਼੍ਣੋਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਾਂ ਗਤਃ
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹृषੀਕੇਸ਼ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਥੇ ਹੀ, ਮੈਨੂੰ 'ਹਰਸ਼ੀਕੇਸ਼' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਓਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਗਿਆ।
ਬਹਿਃ ਸ੍ਥਿਤਂ ਚ ਮਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਨਾਮ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਰੋਮਾਂਚਿਤਤਨੁਸ਼੍ਚਾਸੀਤ੍ਕਦਮ੍ਬਮੁਕੁਲਾਕृਤਿਃ
ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹੋਣ।
ਅਯਿ ਬਾਲੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਤੁष੍ਟੋऽਹਂ ਤਪਸਸ੍ਤਵ
ਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਏ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।
ਅਦੇਯਮਪਿ ਤੇ ਦਦ੍ਮਿ ਯਦਨ੍ਯੇषਾਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਮ੍
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਵੀ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਤੇ ਅਣਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਬਦ੍ਧਕਰਸਂਪੁਟਾ
ਉਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋਈ।
ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਤੇ ਵਰਂ ਦਦ੍ਮਿ ਤਪਸਾਹਂ ਪ੍ਰਤੋषਿਤਃ 146.
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਵਰ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਯਦਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਦੇਵੇਸ਼ ਤਦਾ ਮਾਂ ਕੁਰੁ ਪਾਵਨੀਮ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦੇ।
ਤਾਮਹਂ ਦੇਵਿ ਸੁਭਗੇ ਪ੍ਰਾਵੋਚਂ ਪੁਨਰੇਵ ਹਿ
ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਫਿਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ।
ਤਵ ਨਾਮ੍ਨਾਂ ਚ ਵਿਖ੍ਯਾਤਮੇਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਤੇਰੇ ਨਾਂ ਤੇ ਇਹ ਥਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਣੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਮਾਂ ਭਵੇਤ੍ਪੂਤੋ ਮਮ ਵਾਕ੍ਯਾਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਲਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮੇਵਮੇਤਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ—ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਸਾਪਿ ਕਾਲੇਨ ਸਞ੍ਜਾਤਾ ਤੀਰ੍ਥਭੂਤਾ ਤਥਾऽਭਵਤ੍
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ।
ਰੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਵਮੇਤਦ੍ਗੁਹ੍ਯਂ ਪਰਂ ਮਮ
ਇਹ ਰੁਰੂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ਼ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਰੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰऋषੀਕੇਸ਼ਯੋਰ੍ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਨਾਮ षਟ੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ 'ਰੁਰੂ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਛਿਆਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਗੋਨਿष੍ਕ੍ਰਮਣਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ ਅਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ਰੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਹੁਣ ਗਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਤਿ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਰੁਰੂ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ।