ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਪਸ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ਼ੋषਯਿष੍ਯੇ ਕਲੇਵਰਮ੍

ਹੁਣ ਮੈਂ ਘਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗਾ ਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।

ਗਣ੍ਡਕੀਸਂਗਮੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪ੍ਯ ਪਿਤृਦੇਵਤਾਃ 146.

ਗੰਡਕੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ,

ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਭृਗ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਰਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਰਂ ਗਤਵਾਨ੍ ਸ਼ਨੈਃ

ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਜੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੀਰੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰਾਂਤਸ੍ਤਪੋਭੂਮਿਮਚਿਂਤਯਤ੍

ਉਹ ਓਥੇ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਅਤਪ੍ਯਤ ਤਪੋ ਘੋਰਂ ਸ਼ਿਵਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਃ

ਉਹ ਨੇੜੇ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

ਲਿਂਗਰੂਪਧਰਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦੁਪਰ੍ਯਪਿ ਤਥਾ ਹ੍ਯਧਃ

ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਲਿੰਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਓਥੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ।

ਉਵਾਚ ਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਮੁਨੇ ਪਸ਼੍ਯ ਚ ਮਾਂ ਸ਼ਿਵਮ੍

ਉਹ ਦਇਆਲੂ ਮਨ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਮੁਨੀ, ਮੈਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਵੇਖ।'

ਪੂਰ੍ਵਮਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਦृष੍ਟਵਾਨਸਿ ਯਨ੍ਮਮ

'ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਸੁਕਸ਼ਮ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ ਸੀ—'

ਆਵਾਮੇਕੇਨ ਭਾਵੇਨ ਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ

'ਹੁਣ ਜਦ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।'

ਸਮਂਗਮਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਮੇਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ

'ਇਹ ਥਾਂ ਸਮੰਗਮ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।'

ਤਸ੍ਯ ਯੋਗਫਲਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ

'ਇੱਥੇ ਜੋ ਤਪ ਕਰੇਗਾ, ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'

ਦੇਵਦਤ੍ਤੋऽਪਿ ਸ ਮੁਨਿਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ 146.

ਉਹ ਮੁਨੀ ਦੇਵਦੱਤ ਨੇ ਵੀ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।

ਪ੍ਰਮ੍ਲੋਚਾਪਿ ਮੁਨੇਰ੍ਗਰ੍ਭਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਮਨ੍ਤਿਕਾਤ੍

ਪਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦਾ ਗਰਭ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ।

ਪੁਨਰ੍ਜਾਤਮਿਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯਮਾਨਾ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾ

ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਰਗੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਹੱਸ ਪਈ।

ਤਤਃ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਪਸੇ ਧृਤਮਾਨਸਾ

ਫਿਰ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਤਪੱਸਿਆ ਵੱਲ ਲਾ ਲਿਆ।

ਮਾਸੇ ਸਾ ਪ੍ਰਥਮੇ ਬਾਲਾ ਫਲਾਹਾਰਪਰਾਯਣਾ

ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਸਿਰਫ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਰਹੀ।

ਤृਤੀਯੇ ਪਂਚਮ ਦਿਨੇ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਸਪ੍ਤਮਾਂਤਰੇ

ਤੀਜੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਤੇ ਚੌਥੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਵਿਚਕਾਰ—

ਮਾਸੇਨ ਸਪ੍ਤਮੇ ਚੈਵ ਸ਼ੀਰ੍ਣਪਰ੍ਣਾਸ਼ਨਾष੍ਟਮੇ

ਸੱਤਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਉਹ ਸਿਰਫ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਖਾਂਦੀ ਰਹੀ।

ਸੈਵਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਹਰਾਵੇਕਾਗ੍ਰਮਾਨਸਾ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸੌ ਸਾਲ ਤਕ ਹਰਾ ਉੱਤੇ ਹੀ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।

ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਨਿ ਨਾਵਿਦਚ੍ਚਾਪਿ ਆਤ੍ਮਭੂਤਾਨ੍ਤਰਂ ਵਿਨਾ

ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਦੁਖ-ਸੁਖ ਦੇ ਜੋੜੇ ਵੇਖੇ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਜੀਵ ਜਾਣਿਆ।

ਤਤ੍ਤੇਜਸਾ ਵृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ 146.

ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ—

ਸਨ੍ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗ੍ਰਾਮਾ ਨਾਚਕ੍ਸ਼ਤ ਬਹਿਃਸ੍ਥਿਤਮ੍

ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਉਹ ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ।

ਸ੍ਥਿਤੋऽਹਂ ਵਸੁਧੇ ਦੇਵਿ ਅਕ੍ਸ਼੍ਣੋਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਾਂ ਗਤਃ

ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ।

ਹृषੀਕੇਸ਼ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ

ਉਥੇ ਹੀ, ਮੈਨੂੰ 'ਹਰਸ਼ੀਕੇਸ਼' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਓਥੇ ਹੀ ਟਿਕ ਗਿਆ।

ਬਹਿਃ ਸ੍ਥਿਤਂ ਚ ਮਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਨਾਮ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ

ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਰੋਮਾਂਚਿਤਤਨੁਸ਼੍ਚਾਸੀਤ੍ਕਦਮ੍ਬਮੁਕੁਲਾਕृਤਿਃ

ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹੋਣ।

ਅਯਿ ਬਾਲੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਤੁष੍ਟੋऽਹਂ ਤਪਸਸ੍ਤਵ

ਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਏ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।

ਅਦੇਯਮਪਿ ਤੇ ਦਦ੍ਮਿ ਯਦਨ੍ਯੇषਾਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਮ੍

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਵੀ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਤੇ ਅਣਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਬਦ੍ਧਕਰਸਂਪੁਟਾ

ਉਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋਈ।