ਮਾਦृਸ਼ਾਨ੍ਕਿਂ ਮृਗਯਸੇ ਬਾਹੁਪਾਸ਼ੇਨ ਵਾ ਮृਗਾਨ੍
ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਲੱਭਦੀ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਹਿਰਣ ਫੜਦੀ ਹੈਂ?
ਸਰ੍ਵਥਾऽਸ੍ਮਾਂਸ੍ਤਵਾਧੀਨਾਨ੍ ਯਦ੍ਯਦ੍ਵਾ ਕਾਰਯਿष੍ਯਤਿ
ਅਸੀਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਾਂ; ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ।
ਅਥ ਤਾਂ ਹਸਮਾਨਾਂ ਚ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਕਰੇ 146.
ਫਿਰ, ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ—
' ਰਮਮਾਣਸ੍ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਭੋਗਾਨ੍ ਮਨੋਰਮਾਨ੍
ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਮਾਣਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਬਹੂਨਹਰ੍ਗਣਾਨੇਵਂ ਰਮਮਾਣੋ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਈ ਦਿਨ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਮਨਮੁੱਤਾਬਰ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਰਿਹਾ।
ਨਿਰ੍ਵੇਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਦੋਵਾਚ ਭृਸ਼ਾਤੁਰਃ
ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਕਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਜਾਨਨ੍ਨਪਿ ਤਪੋਭ੍ਰਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦੈਵਬਲਾਤ੍ਕृਤਃ
ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਹੱਟ ਗਿਆ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ।
ਇਤਿ ਪ੍ਰਵਾਦੋ ਮੂਰ੍ਖਾਣਾਂ ਵਿਚਾਰਾਨ੍ਮਹਦਨ੍ਤਰਮ੍
ਇਹ ਮੂਰਖਾਂ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਸੋਚਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਮਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਦ੍ਰਵਤੇ ਯਦ੍ਵਿਮੋਹਿਤਃ
ਮਰਦ, ਜਦੋਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਸੌ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਸੁਰਾਙ੍ਗਨਾਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇਵਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਪਸਰ੍ਗੋ ਮਹਾਨਤ੍ਰ ਤਪਸੋ ਭ੍ਰਂਸ਼ਕਾਰਕਃ
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਾਘ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਟੁੱਟ ਗਈ।
ਤਪਸ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ਼ੋषਯਿष੍ਯੇ ਕਲੇਵਰਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਘਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗਾ ਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਗਣ੍ਡਕੀਸਂਗਮੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪ੍ਯ ਪਿਤृਦੇਵਤਾਃ 146.
ਗੰਡਕੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ,
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਭृਗ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਰਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਰਂ ਗਤਵਾਨ੍ ਸ਼ਨੈਃ
ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਜੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੀਰੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰਾਂਤਸ੍ਤਪੋਭੂਮਿਮਚਿਂਤਯਤ੍
ਉਹ ਓਥੇ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਤਪ੍ਯਤ ਤਪੋ ਘੋਰਂ ਸ਼ਿਵਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਃ
ਉਹ ਨੇੜੇ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਲਿਂਗਰੂਪਧਰਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦੁਪਰ੍ਯਪਿ ਤਥਾ ਹ੍ਯਧਃ
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਲਿੰਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਓਥੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ।
ਉਵਾਚ ਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਮੁਨੇ ਪਸ਼੍ਯ ਚ ਮਾਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਉਹ ਦਇਆਲੂ ਮਨ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਮੁਨੀ, ਮੈਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਵੇਖ।'
ਪੂਰ੍ਵਮਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਦृष੍ਟਵਾਨਸਿ ਯਨ੍ਮਮ
'ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਸੁਕਸ਼ਮ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ ਸੀ—'
ਆਵਾਮੇਕੇਨ ਭਾਵੇਨ ਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ
'ਹੁਣ ਜਦ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।'
ਸਮਂਗਮਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਮੇਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
'ਇਹ ਥਾਂ ਸਮੰਗਮ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।'
ਤਸ੍ਯ ਯੋਗਫਲਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
'ਇੱਥੇ ਜੋ ਤਪ ਕਰੇਗਾ, ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'
ਦੇਵਦਤ੍ਤੋऽਪਿ ਸ ਮੁਨਿਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ 146.
ਉਹ ਮੁਨੀ ਦੇਵਦੱਤ ਨੇ ਵੀ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਮ੍ਲੋਚਾਪਿ ਮੁਨੇਰ੍ਗਰ੍ਭਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਮਨ੍ਤਿਕਾਤ੍
ਪਰਮਲੋਚਾ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦਾ ਗਰਭ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ।
ਪੁਨਰ੍ਜਾਤਮਿਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯਮਾਨਾ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾ
ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਰਗੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਹੱਸ ਪਈ।
ਤਤਃ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਪਸੇ ਧृਤਮਾਨਸਾ
ਫਿਰ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਤਪੱਸਿਆ ਵੱਲ ਲਾ ਲਿਆ।
ਮਾਸੇ ਸਾ ਪ੍ਰਥਮੇ ਬਾਲਾ ਫਲਾਹਾਰਪਰਾਯਣਾ
ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਸਿਰਫ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਰਹੀ।
ਤृਤੀਯੇ ਪਂਚਮ ਦਿਨੇ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਸਪ੍ਤਮਾਂਤਰੇ
ਤੀਜੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਤੇ ਚੌਥੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਵਿਚਕਾਰ—
ਮਾਸੇਨ ਸਪ੍ਤਮੇ ਚੈਵ ਸ਼ੀਰ੍ਣਪਰ੍ਣਾਸ਼ਨਾष੍ਟਮੇ
ਸੱਤਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਉਹ ਸਿਰਫ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਖਾਂਦੀ ਰਹੀ।
ਸੈਵਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਹਰਾਵੇਕਾਗ੍ਰਮਾਨਸਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸੌ ਸਾਲ ਤਕ ਹਰਾ ਉੱਤੇ ਹੀ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।