ਵਿਚਕਰ੍ष ਧਨੁਃ ਪੌष੍ਪਂ ਸਾਯਕਾਨ੍ ਸਮਯੂਯੁਜਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਿਆ ਤੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਲਏ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਨ੍ਮਧੁਰਂ ਗੀਤਂ ਪਞ੍ਚਮਾਲਾਪਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਸੀ,
ਚਕਰ੍ष ਚ ਧਨੁਃ ਕਾਮਃ ਪੁਨਃਪੁਨਰਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ 146.
ਕਾਮਦੇਵ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਦਾ ਰਿਹਾ, ਬਿਨਾਂ ਥੱਕੇ।
ਵਿਚਚਾਰਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਮਾਨਸਃ
ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਤਾਂ ਤੁ ਚਾਰ੍ਵਂਗੀਂ ਵਿਦ੍ਧਃ ਕਾਮੇਨ ਪਤ੍ਰਿਣਾ
ਉਸ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਇੱਛਾ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਛਿੱਜ ਗਿਆ।
ਸਾਪਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੀ ਹਰਿਣੇਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਦੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਲ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਰੇਣ ਕਨ੍ਦੁਕਂ ਘ੍ਨਨ੍ਤੀ ਚਞ੍ਚਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸੁਪੇਸ਼ਲਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਗੇਂਦ ਵੱਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਚਲ ਤੇ ਮੋਹਣੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮਨੋ ਹਰਨ੍ਤੀ ਤਸ੍ਯਰ੍षੇਃ ਲਲਿਤੈਰ੍ਵਿਭ੍ਰਮੋਦ੍ਭਵੈਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਰਮ ਤੇ ਖੇਡੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਆ।
ਵਾਸਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂਗਲਨ੍ਨੀਵਿ ਕਾਂਚੀਦਾਮਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਤਲਾ ਕਪੜਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੇਠਾਂ ਨੀਵੀ ਸੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮਰਬੰਧੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸਮ੍ਮੋਹਿਤਃ ਸ ਤੁ ਮੁਨਿਰ੍ਗਤ੍ਵਾਨ੍ਤਿਕਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਮਾਦृਸ਼ਾਨ੍ਕਿਂ ਮृਗਯਸੇ ਬਾਹੁਪਾਸ਼ੇਨ ਵਾ ਮृਗਾਨ੍
ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਲੱਭਦੀ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਹਿਰਣ ਫੜਦੀ ਹੈਂ?
ਸਰ੍ਵਥਾऽਸ੍ਮਾਂਸ੍ਤਵਾਧੀਨਾਨ੍ ਯਦ੍ਯਦ੍ਵਾ ਕਾਰਯਿष੍ਯਤਿ
ਅਸੀਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਾਂ; ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ।
ਅਥ ਤਾਂ ਹਸਮਾਨਾਂ ਚ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਕਰੇ 146.
ਫਿਰ, ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ—
' ਰਮਮਾਣਸ੍ਤਯਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਭੋਗਾਨ੍ ਮਨੋਰਮਾਨ੍
ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਮਾਣਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਬਹੂਨਹਰ੍ਗਣਾਨੇਵਂ ਰਮਮਾਣੋ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਈ ਦਿਨ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਮਨਮੁੱਤਾਬਰ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਰਿਹਾ।
ਨਿਰ੍ਵੇਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਦੋਵਾਚ ਭृਸ਼ਾਤੁਰਃ
ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਕਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਜਾਨਨ੍ਨਪਿ ਤਪੋਭ੍ਰਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦੈਵਬਲਾਤ੍ਕृਤਃ
ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਹੱਟ ਗਿਆ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ।
ਇਤਿ ਪ੍ਰਵਾਦੋ ਮੂਰ੍ਖਾਣਾਂ ਵਿਚਾਰਾਨ੍ਮਹਦਨ੍ਤਰਮ੍
ਇਹ ਮੂਰਖਾਂ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਸੋਚਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਮਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਦ੍ਰਵਤੇ ਯਦ੍ਵਿਮੋਹਿਤਃ
ਮਰਦ, ਜਦੋਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਸੌ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਸੁਰਾਙ੍ਗਨਾਮ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੇਵਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਪਸਰ੍ਗੋ ਮਹਾਨਤ੍ਰ ਤਪਸੋ ਭ੍ਰਂਸ਼ਕਾਰਕਃ
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਾਘ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਟੁੱਟ ਗਈ।
ਤਪਸ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ਼ੋषਯਿष੍ਯੇ ਕਲੇਵਰਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਘਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗਾ ਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਗਣ੍ਡਕੀਸਂਗਮੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪ੍ਯ ਪਿਤृਦੇਵਤਾਃ 146.
ਗੰਡਕੀ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ,
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਭृਗ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਰਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਰਂ ਗਤਵਾਨ੍ ਸ਼ਨੈਃ
ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਜੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੀਰੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰਾਂਤਸ੍ਤਪੋਭੂਮਿਮਚਿਂਤਯਤ੍
ਉਹ ਓਥੇ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਅਤਪ੍ਯਤ ਤਪੋ ਘੋਰਂ ਸ਼ਿਵਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਃ
ਉਹ ਨੇੜੇ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਲਿਂਗਰੂਪਧਰਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦੁਪਰ੍ਯਪਿ ਤਥਾ ਹ੍ਯਧਃ
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਲਿੰਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਓਥੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ।
ਉਵਾਚ ਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਮੁਨੇ ਪਸ਼੍ਯ ਚ ਮਾਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਉਹ ਦਇਆਲੂ ਮਨ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, 'ਮੁਨੀ, ਮੈਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ, ਵੇਖ।'
ਪੂਰ੍ਵਮਨ੍ਤਰਭਾਵੇਨ ਦृष੍ਟਵਾਨਸਿ ਯਨ੍ਮਮ
'ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਸੁਕਸ਼ਮ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ ਸੀ—'
ਆਵਾਮੇਕੇਨ ਭਾਵੇਨ ਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ
'ਹੁਣ ਜਦ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।'