ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਥਿਤਂ ਤੇ ਮਹਾਦੇਵਿ ਕਿਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ

ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਨਾਮ ਪਂਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ 'ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ' ਦੇ 'ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਂਵ ਵਾਲਾ ਇਕ ਸੌ ਪੈਂਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

ਅਥ ਰੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਥਹृषੀਕੇਸ਼ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗੁਹ੍ਯਂ ਮਹੌਜਸਮ੍

ਹੁਣ ਰੁਰੂ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ: ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਗੁਪਤ ਤੇ ਵੱਡੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ—

ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹਾਭਾਗ ਜਾਤਾਸ੍ਮਿ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾ

ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੁਣ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਰੁਰੁषਣ੍ਡਮਿਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪਰਮਾਰ੍ਚ੍ਚਿਤਮ੍

ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਰੁਰੂਸ਼ੰਡਾ ਆਖਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ—

ਯਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਪਰਮਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਹृषੀਕੇਸ਼ ਤ੍ਵਯਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍

ਉਹੀ ਉੱਚਾ ਖੇਤਰ, ਹੇ ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਤੂੰ ਉਸ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ—

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਭृਗੁਵਂਸ਼ੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਪਾਰਗਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਇੱਕ ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੇਦ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ,

ਯਜ੍ਞਵਿਦ੍ਯਾਸੁ ਕੁਸ਼ਲੋ ਵ੍ਰਤਨਿष੍ਠੋऽਤਿਥਿਪ੍ਰਿਯਃ

ਉਹ ਯਗਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵਰਤਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ,

ਸ਼ਾਨ੍ਤੈਰ੍ਮृਗਗਣੈਃ ਕੀਰ੍ਣਂ ਕਨ੍ਦਮੂਲਫਲਾਨ੍ਵਿਤਮ੍

ਉਹ ਥਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਥੇ ਕੰਦ, ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਵਾਫਰ ਮਿਲਦੇ ਸਨ,

ਵਰ੍षਾਣਾਮਯੁਤਂ ਸਾਗ੍ਰਂ ਤਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵ੍ਯਚਿਨ੍ਤਯਤ੍

ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ—

ਉਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਨਾਃ ਪ੍ਰਭੁਃ

ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਸੀ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ—

ਤਸ੍ਯ ਮੇ ਚਿਨ੍ਤਯਾਨਸ੍ਯ ਯੂਯਮੇਵ ਪਰਾ ਗਤਿਃ 146.

ਜਦ ਮੈਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਹਿ ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ।

ਤਦਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੇ ਕਾਮਮਲਯਾਨਿਲਾਃ

ਜਦ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਕਾਮ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ—

ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਯਾਪਿ ਮਨਃ ਕਸ੍ਯ ਸਂਕ੍ਸ਼ੋਭਯਾਮਹੇ

ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਵੀ ਲਏ, ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਦਾ ਮਨ ਨਾਹ ਹਿਲਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?

ਆਜ੍ਞਾਪ੍ਰਸਾਦਂ ਤੇ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਵਦ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸੁਖੀ ਭਵ

ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ, ਹੁਣ ਜਲਦੀ ਦੱਸ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿ।

ਤਦੈਵ ਮੇ ਗਤਾ ਚਿਨ੍ਤਾ ਭਵਤਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਯਦਾ

ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ।

ਹਿਮਸ਼ੈਲੇ ਮਹਾਰਮ੍ਯੇ ਹृषੀਕੇਸ਼ਾਸ਼੍ਰਿਤੋ ਮੁਨਿਃ

ਹਿਮਾਲੇ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇਕ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।

ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਮੇ ਪਦਂ ਨੂਨਂ ਤਤ੍ਤਪੋ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯਤਾਮ੍

ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਛੱਡ ਦਿਓ।

ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਾਯ ਮਤਿਂ ਚਕ੍ਰੁਃ ਕਾਮਦੇਵਪੁਰਃਸਰਾਃ

ਫਿਰ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਉਹ ਚਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ।

ਤਤਃ ਸੁਰਪਤਿਃ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਪ੍ਰਮ੍ਲੋਚਾਂ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ

ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਨੇ ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।

ਗਚ੍ਛ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਮਤੀ ਦੇਵਿ ਵਿਜਯਾਯ ਮੁਨੇਰ੍ਭੁਵਿ

ਜਾ, ਸੁਭਾਗਣੀ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ।

ਲਲਿਤੈਃ ਸ੍ਵੈਰ੍ਵਿਲਾਸੈਸ੍ਤਂ ਮੋਹਯਿਤ੍ਵਾ ਵਸ਼ਂ ਕੁਰੁ 146.

ਆਪਣੀ ਨਰਮਤਾ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿਹਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲੈ।

ਤਥਾ ਕੁਰੁष੍ਵ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਹृषੀਕੇਸ਼ਸਮੀਪਤਃ

ਇਹੀ ਕਰ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ।

ਸਮੀਪੋਪਵਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਨਾਨਾਦ੍ਰੁਮਲਤਾਕੁਲੇ

ਉਸ ਨੇੜਲੇ ਸੁਹਣੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਹਨ,

ਰਸਾਲਮਞ੍ਜਰੀਵ੍ਯਾਪ੍ਤਰਸਾਮੋਦਾਲਿਸਂਕੁਲੇ

ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਸੁਗੰਧ ਵਿਆਪਕ ਸੀ,

ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਗੀਤਸਂਮਿਸ਼੍ਰੇ ਮਲਯਾਨਿਲਸ਼ੀਤਲੇ

ਜਿੱਥੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਮਲਯਾ ਪਵਨ ਦੀ ਠੰਢ ਸੀ,

ਮੁਨਿਪ੍ਰਭਾਵਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਕ੍ਰੌਰ੍ਯਸ੍ਥਲਜਲਾਸ਼ਯੇ

ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਜਲ ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਕਠੋਰਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ,

ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸਾ ਵਰਾਰੋਹਾ ਗੀਤਂ ਸੁਮਧੁਰਂ ਜਗੌ

ਉਥੇ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਉਹ ਔਰਤ ਅੰਦਰ ਗਈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ ਗੀਤ ਗਾਇਆ।

ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਰਭਂਸ੍ਤੇ ਤੁ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਸੁਰਸਮ੍ਮਤਾਃ

ਉਸ ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਗੀਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਗੰਧਰਵ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ।