ਤਨ੍ਮੇ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਅਰ੍ਘ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵੋਪਗृਹ੍ਯਤਾਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ, ਤੇ ਅਰਘਾ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਕਥਯਾਮਾਸ ਤ੍ਵਾਗਮਸ੍ਯ ਚ ਕਾਰਣਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਵਾਕਿਆ ਤੇ ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੁਣਾਇਆ।
ਦਿਨੈਃ ਕਤਿਪਯੈਸ਼੍ਚੈਵ ਗਣ੍ਡਕੀਤੀਰਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਗੰਡਕੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਦੇਵਿਕਾ ਨਾਮ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਚ੍ਚ ਤਪਸ੍ਯਤਾਮ੍
ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਦੇਵਿਕਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਤਪਸੀ ਥੀ।
ਆਸ਼੍ਰਮਾਦਪਰਾ ਚਾਸੀਤ੍ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਪੁਲਹਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍
ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਪੂਲਸਤਯ ਤੇ ਪੂਲਹਾ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ।
ਕਾਮਿਕਂ ਤਨ੍ਮਹਾਤੀਰ੍ਥਂ ਪਿਤॄਣਾਮਤਿਵਲ੍ਲਭਮ੍
ਉਹ ਮਹਾਂ ਤੀਰਥ ਕਾਮਿਕਾ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਿਭੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਂ ਦੇਵਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਘਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ, ਭੋਗ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼ੂਲਟਙ੍ਕ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ ਸੋਮੇਸ਼ ਇਤਿ ਚਾਪਰਃ ।। ੧੪੪.
ਧਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸ਼ੂਲਟੰਕ ਤੇ ਸੋਮੇਸ਼ਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੇਣੀਮਾਧਵਨਾਮ੍ਨਾऽਪਿ ਯਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਥੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਆਪ 'ਵੇਣੀ ਮਾਧਵ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚੈਵ ਦੇਵਾਨਾਮृषੀਣਾਂ ਸਰਸਾਮਪਿ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰਾਪ੍ਲੁਤਾ ਦਿਵਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮृਤਾ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਚ
ਜਿੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੈਵ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਕਿਮਪੂਰ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਸਿ
ਉਹੀ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਥਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਤਤ੍ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਇਸ ਲਈ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਹ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸੇਤਿਹਾਸਾਂ ਕਥਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਸ਼ੁਭ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।
ਪੁਰਾ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਪ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਤਤੋ ਬਹੁਤਿਥੇ ਕਾਲੇ ਯਾਤੇ ਸਤਿ ਤਪਸ੍ਯਤਃ
ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯੋष੍ਮਣਾ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਃ ਸ੍ਵੇਦਪੂਰਸ੍ਤੁ ਗਣ੍ਡਯੋਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਿਕਲ ਆਈ।
ਮਹਰ੍ਲੋਕਾਦਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ਦਿਸ਼ਮ੍ ੧੪੪.
ਮਹਰਲੋਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਤੋ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਪ੍ਰਤਿ ਚੋਤ੍ਸੁਕਾਃ
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਪਿ ਹਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਮੋਹਿਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਾਯਯਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਹਸਾ ਦੇਵੈਃ ਸਮੇਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿ ਤਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਂ ਚ ਮਹਾਦੇਵਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਪ੍ਰਣਤਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਯੇਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਤਾ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾऽਸੌ ਜਗਦ੍ਵ੍ਯਤਿਕਰਾਵਹਾ
ਕਿਸ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ?
ਸ਼ਿਵਃ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਤੋ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾਨ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜਗਾਮ ਦੇਵਸਹਿਤਃ ਸੋਮਃ ਸਹਗਣਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤਾਂ ਸਮੇਤ ਸੋਮ, ਪ੍ਰਭੂ, ਉਥੇ ਗਿਆ।
ਉਵਾਚ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਸ੍ਤਦਾ ਸ਼ਮ੍ਭੁਃ ਸ੍ਮਯਨ੍ਨਿਵ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਹਸਦਿਆਂ ਜਿਹਾ ਕਿਹਾ।
ਸਰ੍ਵਾਧਾਰੋऽ ਖਿਲਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਕਿਂ ਯਤ੍ਤਵ ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਮ੍
ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਅਹਂ ਲੋਕਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਃ ੧੪੪.
ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਪ ਕਰਨ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕृਤਾਰ੍ਥੋऽਸ੍ਮਿ ਜਗਤ੍ਪਤੇ
ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ਼ਿਵ ਉਵਾਚ ਗਣ੍ਡਸ੍ਵੇਦੋਦ੍ਭਵਾ ਯਤ੍ਰ ਗਣ੍ਡਕੀ ਸਰਿਤਾਂ ਵਰਾ
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿੱਥੇ ਗੰਡਕੀ ਦਰਿਆ, ਸਭ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਗਲ੍ਹ ਦੇ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।