ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੋषਿਤੋ ਨਰਃ
ਉਥੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।
ਅਥ ਵੈ ਮੁਞ੍ਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਪਰਿਨਿष੍ਠਿਤਃ
ਫਿਰ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਸਾਂਸ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਮਣ੍ਡਲਂ ਤਸ੍ਯ ਕਥ੍ਯਮਾਨਂ ਮਯਾ ਸ਼ृਣੁ
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਘੇਰਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਯ ਗਿਰਿਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ
ਉਥੇ, ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹਾਂ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਚਕ੍ਰਂ ਵਾਮੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਚ ਵੈ ਗਦਾ 143.
ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਚਕਰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਗਦਾ ਹੈ।
ਲਾਂਗਲੇ ਮੁਸਲਂ ਚੈਵ ਸ਼ਂਖਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਚਾਗ੍ਰਤਃ
ਹਲ ਤੇ ਮੋਸਲ ਵੀ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ੰਖ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਏਤਨ੍ਨ ਜਾਨਤੇ ਕੇਚਿਨ੍ਮਮ ਮਾਯਾ ਵਿਮੋਹਿਤਾਃ
ਕਈ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਭੁਲੇ ਹੋਏ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਮਨ੍ਦਾਰਮਹਿਮਾਨਿਰੂਪਣਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ 'ਮੰਦਰ ਦੇ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਚੌਂਤੀਆਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਸੋਮੇਸ਼੍ਵਰਾਦਿਲਿਙ੍ਗਮੁਕ੍ਤਿਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਤ੍ਰਿਵੇਣ੍ਯਾਦਿਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਦਾਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ
ਹੁਣ, ਮੰਦਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਆਦਿ ਲਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ।
ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ ਮਨ੍ਦਾਰਾਤ੍ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵਿष੍ਣੋ ਤਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਧਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜੋ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਮੇ ਗੁਹ੍ਯਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਗੁਪਤ ਸਥਾਨ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਤੁ ਯੁਗੇ ਭੂਮੇ ਯਦੂਨਾਂ ਕੁਲਸਂਕੁਲੇ
ਹੇ ਧਰਤੀ, ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿਚ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ,
ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਭਾਗੋ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਪਰਾਯਣਃ
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਚ ਵਸੁਧੇ ਸਰ੍ਵਾਵਯਵਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਤੇ, ਹੇ ਵਸੁਧਾ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਸੋਹਣੀ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾ ਗਰ੍ਭੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਹੇ ਮਹਾਂਭਾਗੇ, ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਮੈਂ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਤਤੋऽਪਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤੇ ਤਤ੍ਰ ਯਾਦਵਾਨਾਂ ਕੁਲੋਦ੍ਵਹੇ
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਉਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ।
ਮਮੈਵਾਰਾਧਨਾਰ੍ਥਾਯ ਭ੍ਰਮਤੇ ਸ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼
ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਉਹ ਦਸੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਤਃ ਪਿਣ੍ਡਾਰਕੇ ਗਤਾ ਮਮ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ ੧੪੪.
ਫਿਰ, ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ, ਉਹ ਪਿੰਡਾਰਕ, ਮੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ, ਵਿਚ ਗਈ।
ਈਸ਼੍ਵਰੇਣ ਸਮਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਪਹਿਲਾਂ, ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਉਥੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋਏ ਸਨ।
ਈਸ਼੍ਵਰੇਣ ਸਮਂ ਪੂਰ੍ਵਮਹਮਾਸਂ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ, ਮੈਂ ਵੀ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਹਰੋ ਦੇਵੋ ਮਤ੍ਸ੍ਵ ਰੂਪੇਣ ਸਂਯੁਤਃ
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹਰੀ ਦੇਵਤਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮੱਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਅਹਂ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਗਿਰਿਰੂਪੇਣ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਉਥੇ ਮੈਂ ਆਪ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਪੂਜਨੀਯਾਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਕਿਂਪੁਨਸ਼੍ਚਕ੍ਰਲਾਞ੍ਛਿਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਚਕਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਕੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ।
ਸ਼ਿਵਨਾਭਾਃ ਸ਼ਿਲਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਕ੍ਰਨਾਭਾਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ਿਲਾਃ
ਉਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਨਾਭੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪੱਥਰਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਚਕਰ ਦੇ ਨਾਭੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪੱਥਰਾਂ ਵੀ ਹਨ।
ਸੋਮੇਨ ਤਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਨਾਮ੍ਨਾ ਲਿਂਗਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਥੇ ਸੋਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।
ਤਤਃ ਸ਼ਾਪਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਤੇਜਸਾ ਚ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸੋਮੇਸ਼੍ਵਰਾਚ੍ਚ ਵਰਦਮਾਵਿਰ੍ਭੂਤਂ ਤ੍ਰਿਯਮ੍ਬਕਮ੍
ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ, ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਸੋਮ ਉਵਾਚ ਨਤੋऽਸ੍ਮਿ ਪਂਚਵਦਨਂ ਨੀਲਕਣ੍ਠਂ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਮ੍ ।। ੧੪੪.
ਸੋਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਪੰਜ-ਮੁਖੀ, ਨੀਲੇ ਗਲੇ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਸ਼ਾਂਕਸ਼ੇਖਰਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਨਮਸ੍ਕृਤਮ੍
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨੂੰ, ਜਿਸਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਚੰਦ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਿਨਂ ਡਮਰੁਣਾ ਲਸਦ੍ਧਸ੍ਤਂ ਵृषਧ੍ਵਜਮ੍
ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਧਾਰੀ, ਜਿਸਦੇ ਚਮਕਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਡਮਰੂ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਲਦ ਹੈ,