ਤਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਿਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤੁ ਗੁਹ੍ਯਂ ਦੇਵਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਕਰੋਤਿ ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪਂਚਭਕ੍ਤੋषਿਤੋ ਨਰਃ
ਉਥੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਭੋਜਨ ਛੱਡ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।
ਅਥ ਵੈ ਮੁਂਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ਼੍ਚਕ੍ਰਵਰ੍ਤੀ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਸਾਂਸ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦਿਸ਼ਂ ਵਾਯਵ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯੇ
ਉਸ ਉੱਚੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੱਛਮੀ-ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ 143.
ਉਥੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।
ਅਥਾਤ੍ਰ ਮੁਞ੍ਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਗੁਹ੍ਯੇ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਿ
ਫਿਰ, ਉਸ ਗੁਪਤ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸਾਂਸ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇਣ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਉਸ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਸਿਰਫ਼ ਬੁਲਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਅष੍ਟਰਾਤ੍ਰੋषਿਤੋ ਨਰਃ
ਉਥੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੱਠ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।
ਅਥ ਵੈ ਮੁਞ੍ਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਮਮ ਕਰ੍ਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਫਿਰ, ਮੇਰੇ ਦੱਸੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਸਾਂਸ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਿਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤੁ ਗੁਹ੍ਯਂ ਵੈ ਪਰਮਂ ਮਹਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤੇ ਉੱਚੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੋषਿਤੋ ਨਰਃ
ਉਥੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।
ਅਥ ਵੈ ਮੁਞ੍ਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਪਰਿਨਿष੍ਠਿਤਃ
ਫਿਰ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਸਾਂਸ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਮਣ੍ਡਲਂ ਤਸ੍ਯ ਕਥ੍ਯਮਾਨਂ ਮਯਾ ਸ਼ृਣੁ
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਘੇਰਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਯ ਗਿਰਿਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ
ਉਥੇ, ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹਾਂ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਚਕ੍ਰਂ ਵਾਮੇ ਸ੍ਥਾਨੇ ਚ ਵੈ ਗਦਾ 143.
ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਚਕਰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਗਦਾ ਹੈ।
ਲਾਂਗਲੇ ਮੁਸਲਂ ਚੈਵ ਸ਼ਂਖਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਚਾਗ੍ਰਤਃ
ਹਲ ਤੇ ਮੋਸਲ ਵੀ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ੰਖ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਏਤਨ੍ਨ ਜਾਨਤੇ ਕੇਚਿਨ੍ਮਮ ਮਾਯਾ ਵਿਮੋਹਿਤਾਃ
ਕਈ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਭੁਲੇ ਹੋਏ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਮਨ੍ਦਾਰਮਹਿਮਾਨਿਰੂਪਣਂ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ 'ਮੰਦਰ ਦੇ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਚੌਂਤੀਆਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਸੋਮੇਸ਼੍ਵਰਾਦਿਲਿਙ੍ਗਮੁਕ੍ਤਿਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਤ੍ਰਿਵੇਣ੍ਯਾਦਿਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਦਾਰਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ
ਹੁਣ, ਮੰਦਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਆਦਿ ਲਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ।
ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ ਮਨ੍ਦਾਰਾਤ੍ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵਿष੍ਣੋ ਤਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਧਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜੋ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਮੇ ਗੁਹ੍ਯਂ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਮਿਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਗੁਪਤ ਸਥਾਨ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਤੁ ਯੁਗੇ ਭੂਮੇ ਯਦੂਨਾਂ ਕੁਲਸਂਕੁਲੇ
ਹੇ ਧਰਤੀ, ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿਚ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ,
ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਭਾਗੋ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਪਰਾਯਣਃ
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਚ ਵਸੁਧੇ ਸਰ੍ਵਾਵਯਵਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਤੇ, ਹੇ ਵਸੁਧਾ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਸੋਹਣੀ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾ ਗਰ੍ਭੇ ਮਹਾਭਾਗੇ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਹੇ ਮਹਾਂਭਾਗੇ, ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਮੈਂ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਤਤੋऽਪਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤੇ ਤਤ੍ਰ ਯਾਦਵਾਨਾਂ ਕੁਲੋਦ੍ਵਹੇ
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਉਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ।
ਮਮੈਵਾਰਾਧਨਾਰ੍ਥਾਯ ਭ੍ਰਮਤੇ ਸ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼
ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਉਹ ਦਸੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਤਃ ਪਿਣ੍ਡਾਰਕੇ ਗਤਾ ਮਮ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ ੧੪੪.
ਫਿਰ, ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ, ਉਹ ਪਿੰਡਾਰਕ, ਮੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ, ਵਿਚ ਗਈ।
ਈਸ਼੍ਵਰੇਣ ਸਮਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਪਹਿਲਾਂ, ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਭ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਉਥੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋਏ ਸਨ।
ਈਸ਼੍ਵਰੇਣ ਸਮਂ ਪੂਰ੍ਵਮਹਮਾਸਂ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ, ਮੈਂ ਵੀ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਲ ਉਥੇ ਸੀ।