ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ ਮਨ੍ਦਾਰੇਤਿ ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦੇਵਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਂਯੁਤਮ੍
ਧਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੰਦਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਤੇ ਲਾਭ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।"
ਮਨ੍ਦਾਰੇ ਕਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਚ ਤਤੋ ਨਰਾਃ
ਮੰਦਾਰ ਉੱਤੇ ਲੋਕ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਮਨ੍ਦਾਰੇ ਕਾਨਿ ਗੁਹ੍ਯਾਨਿ ਰਹਸ੍ਯਂ ਕਿਂਚ ਤਤ੍ਰ ਵੈ
ਮੰਦਾਰ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜੇ ਗੁਪਤ ਕੰਮ ਹਨ, ਤੇ ਉਥੇ ਕੀ ਰਹੱਸ ਹੈ?
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਗੁਹ੍ਯਾਂ ਮਨ੍ਦਾਰਸ੍ਯ ਮਹਾਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਸ੍ਰੀ ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੰਦਾਰ ਦਾ ਗੁਪਤ ਤੇ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ।"
ਕ੍ਰੀਡਮਾਨੋऽਸ੍ਮਹਂ ਤਤ੍ਰ ਮਨ੍ਦਾਰੇ ਪੁष੍ਪਿਤੇ ਤਦਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਮੰਦਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਤੋ ਮਮਾਭਵਚ੍ਚਿਨ੍ਤਾ ਮਨ੍ਦਾਰੇ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਥਿਤੇ 143.
ਫਿਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਮੰਦਾਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ।
ਵਿਨ੍ਧ੍ਯੇ ਚ ਮਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਮਨ੍ਦਾਰਸ਼੍ਚ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਃ
ਵਿੰਧਿਆ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੰਦਾਰਾ ਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਵੀ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਤਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਮਨੋਜ੍ਞਂ ਚ ਸ਼ਿਲਾਤਲਮ੍
ਉਥੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਮਨ੍ਦਾਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਦ੍ਰੁਮੇ
ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀਏ, ਮੰਦਾਰਾ ਦੇ ਇਸ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਬਾਰੇ ਇਕ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਤਤ੍ਰ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਵੇਲਾਯਾਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੋ ਜਨੈਸ੍ਤਤਃ
ਉਥੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਂਦਾਰਕੁਣ੍ਡੇ ਤੁ ਏਕਭਕ੍ਤੋषਿਤੋ ਨਰਃ
ਮੰਦਾਰਾ ਦੇ ਕੁੰਡ ਵਿਚ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਅਥ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯੇਤ ਕੁਣ੍ਡੇ ਮਨ੍ਦਾਰਸਂਸ੍ਥਿਤੇ
ਫਿਰ, ਜੇ ਕੋਈ ਮੰਦਾਰਾ ਦੇ ਪਾਸ ਕੁੰਡ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦੇਵੇ—
ਤਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਰਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਚ ਪ੍ਰਾਪਣਂ ਨਾਮ ਵੈ ਗਿਰਿਃ
ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਣਾ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਨਕੁਣ੍ਡਮਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਪਰਂ ਮਮ
ਉਥੇ, ਉਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਮੇਰਾ ਉੱਚਤਮ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੁੰਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਨਾਨਕੁੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਥ ਮੁਂਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਮਮ ਕਰ੍ਮਪਰਾਯਣਃ 143.
ਉਥੇ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਗੁਹ੍ਯਂ ਵੈਕੁਣ੍ਠਕਾਰਣਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਬ-ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਇਕ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਕੁੰਠ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਨਾਨਮੈਕਰਾਤ੍ਰੋषਿਤੋ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਇਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਤਥਾऽਤ੍ਰ ਮੁਂਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਕृਤਕृਤ੍ਯਃ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਥੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਭ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪੂਰ੍ਵੇਣ ਸਮਸ੍ਰੋਤੋ ਵਰਾਂਗਣੇ
ਉਸ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ, ਸੋਹਣੀ ਵਰਾਂਗਣੇ ਵਿਚ, ਇਕ ਸਮਾਨ ਵਹਾਉ ਵਾਲੀ ਧਾਰ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਤੁ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਏਕਭਕ੍ਤੋषਿਤੋ ਨਰਃ
ਉਥੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਥਾਤ੍ਰ ਮੁਂਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਫਿਰ ਇਥੇ, ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਦਾਰਸ੍ਯ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਗੁਹ੍ਯਂ ਕੋਟਰਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਮੰਦਾਰਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ, ਇਕ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਹੈ ਜੋ ਖੋਹ ਵਿਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਪਂਚਭਕ੍ਤੋषਿਤੋ ਨਰਃ
ਉਥੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਥਾਤ੍ਰ ਮੁਂਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਮ ਸੁਦੁष੍ਕਰਮ੍
ਫਿਰ ਇਥੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤੁ ਗੁਹ੍ਯਂ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਵਿਨਿਃਸृਤਮ੍ 143.
ਉਸ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੋषਿਤੋ ਨਰਃ
ਉਥੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।
ਅਥਾਤ੍ਰ ਮੁਂਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਮ ਸੁਦੁष੍ਕਰਮ੍
ਫਿਰ, ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸਾਂਸ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਭਾਗੇ ਮਨ੍ਦਾਰਸ੍ਯ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਿ
ਮੰਦਾਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪਾਸੇ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੋषਿਤੋ ਨਰਃ
ਉਥੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ।
ਅਥਾਤ੍ਰ ਮੁਂਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਮਮ ਕਰ੍ਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਫਿਰ, ਇੱਥੇ, ਮੇਰੇ ਦੱਸੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸਾਂਸ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।