ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਚਾਤ੍ਮਨਃ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਵਸ੍ਵਕਰ੍ਮਸਮੁਦ੍ਭਵੇ 142.
ਜੀਵ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਅਲ੍ਪਕਾਲਪਰਂ ਚੈਵ ਮਾਸਸਂਵਤ੍ਸਰੇਤਿ ਚ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਮਹੀਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਾਲ।
ਯਸ੍ਯੈਤਦ੍ਵਿਦਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨ੍ਯਾਸਯੋਗਂ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਆਸ ਯੋਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।
ਯ ਏਤਚ੍ਛृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਲ੍ਯਮੁਤ੍ਥਾਯ ਮਾਨਵਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—
ਏਤਤ੍ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਭਦ੍ਰੇ ਰਹਸ੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਮਹਤ੍
ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਰਹੱਸ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਗੁਹ੍ਯਕਰ੍ਮਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਦ੍ਵਾਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰੀ ਵਾਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭਗਵਾਨੀ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ, ਗੁਪਤ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਬਿਆਲੀਹਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ।
ਅਥ ਮਨ੍ਦਾਰਮਹਿਮਨਿਰੂਪਣਮ੍ ਪੁਨਰਨ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਏਕਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ृਣੁ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਮੁੜ ਮੰਦਾਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸੁੰਦਰਿ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਇਹ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀ।
ਜਾਹ੍ਨਵ੍ਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਕੂਲੇ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਪृष੍ਠਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ, ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ,
ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਭੂਮੇ ਰਾਮੋ ਨਾਮ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਉਥੇ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿਚ, ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ, ਰਾਮ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਸੀ।
ਨਾਰਾਯਣਮੁਖਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ
ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ ਮਨ੍ਦਾਰੇਤਿ ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦੇਵਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਂਯੁਤਮ੍
ਧਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੰਦਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਧਰਮ ਤੇ ਲਾਭ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।"
ਮਨ੍ਦਾਰੇ ਕਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਚ ਤਤੋ ਨਰਾਃ
ਮੰਦਾਰ ਉੱਤੇ ਲੋਕ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਮਨ੍ਦਾਰੇ ਕਾਨਿ ਗੁਹ੍ਯਾਨਿ ਰਹਸ੍ਯਂ ਕਿਂਚ ਤਤ੍ਰ ਵੈ
ਮੰਦਾਰ ਉੱਤੇ ਕਿਹੜੇ ਗੁਪਤ ਕੰਮ ਹਨ, ਤੇ ਉਥੇ ਕੀ ਰਹੱਸ ਹੈ?
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਗੁਹ੍ਯਾਂ ਮਨ੍ਦਾਰਸ੍ਯ ਮਹਾਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਸ੍ਰੀ ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੰਦਾਰ ਦਾ ਗੁਪਤ ਤੇ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ।"
ਕ੍ਰੀਡਮਾਨੋऽਸ੍ਮਹਂ ਤਤ੍ਰ ਮਨ੍ਦਾਰੇ ਪੁष੍ਪਿਤੇ ਤਦਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਮੰਦਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਤੋ ਮਮਾਭਵਚ੍ਚਿਨ੍ਤਾ ਮਨ੍ਦਾਰੇ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ਥਿਤੇ 143.
ਫਿਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਮੰਦਾਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ।
ਵਿਨ੍ਧ੍ਯੇ ਚ ਮਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਮਨ੍ਦਾਰਸ਼੍ਚ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਃ
ਵਿੰਧਿਆ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੰਦਾਰਾ ਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ ਵੀ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਤਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਮਨੋਜ੍ਞਂ ਚ ਸ਼ਿਲਾਤਲਮ੍
ਉਥੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਮਨ੍ਦਾਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਦ੍ਰੁਮੇ
ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀਏ, ਮੰਦਾਰਾ ਦੇ ਇਸ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਬਾਰੇ ਇਕ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਸੁਣ।
ਤਤ੍ਰ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਵੇਲਾਯਾਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੋ ਜਨੈਸ੍ਤਤਃ
ਉਥੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਂਦਾਰਕੁਣ੍ਡੇ ਤੁ ਏਕਭਕ੍ਤੋषਿਤੋ ਨਰਃ
ਮੰਦਾਰਾ ਦੇ ਕੁੰਡ ਵਿਚ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਅਥ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯੇਤ ਕੁਣ੍ਡੇ ਮਨ੍ਦਾਰਸਂਸ੍ਥਿਤੇ
ਫਿਰ, ਜੇ ਕੋਈ ਮੰਦਾਰਾ ਦੇ ਪਾਸ ਕੁੰਡ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦੇਵੇ—
ਤਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਰਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਚ ਪ੍ਰਾਪਣਂ ਨਾਮ ਵੈ ਗਿਰਿਃ
ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਣਾ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਨਕੁਣ੍ਡਮਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਪਰਂ ਮਮ
ਉਥੇ, ਉਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਮੇਰਾ ਉੱਚਤਮ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੁੰਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਨਾਨਕੁੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਥ ਮੁਂਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਮਮ ਕਰ੍ਮਪਰਾਯਣਃ 143.
ਉਥੇ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵੋਤ੍ਤਰੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਗੁਹ੍ਯਂ ਵੈਕੁਣ੍ਠਕਾਰਣਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਬ-ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਇਕ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਕੁੰਠ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਨਾਨਮੈਕਰਾਤ੍ਰੋषਿਤੋ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਇਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਤਥਾऽਤ੍ਰ ਮੁਂਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਕृਤਕृਤ੍ਯਃ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਥੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਭ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਪੂਰ੍ਵੇਣ ਸਮਸ੍ਰੋਤੋ ਵਰਾਂਗਣੇ
ਉਸ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ, ਸੋਹਣੀ ਵਰਾਂਗਣੇ ਵਿਚ, ਇਕ ਸਮਾਨ ਵਹਾਉ ਵਾਲੀ ਧਾਰ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਤੁ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਏਕਭਕ੍ਤੋषਿਤੋ ਨਰਃ
ਉਥੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।