ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਯੋऽਵਗਚ੍ਛਤਿ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ ।।141.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਬਦਰਿਕਾਸ਼੍ਰਮਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮੈਕਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਵਾਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਬਦਰੀਕਾਸ਼ਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਇਕਸੌ ਇਕਤਾਲੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

ਅਥ ਗੁਹ੍ਯਕਰ੍ਮਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ ਤਤੋ ਦੇਵਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ

ਹੁਣ ਗੁਪਤ ਕਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ: ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਤੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਸੀ—

ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ ਮृਦੁਨਾ ਚ ਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨ

ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਆਪਣੀ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗੀ।

ਅਲ੍ਪਪ੍ਰਾਣਬਲਾ ਨਾਰ੍ਯੋ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪਰਿਭਾषਿਤਮ੍

ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਤਾਕਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਭੁਞ੍ਜਮਾਨਾ ਨਰਾ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਰਜਸਾ ਯਾਂਤਿ ਸ਼ਂ ਪਰਮ੍

ਇੱਥੇ ਪੁਰਖ ਜਦ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਜੋ ਗੁਣ ਰਾਹੀਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਾਧਵ੍ਯਾਃ ਸ ਤੁ ਮਾਧਵਃ

ਮਾਧਵੀ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਧਵ ਨੇ ਫਿਰ—

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਪृष੍ਟੋऽਹਂ ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਮਮ ਭਕ੍ਤਸੁਖਾਵਹਮ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਪृष੍ਟਾ ਯਾ ਰਜਸਾ ਦੇਵਿ ਮਮ ਕਰ੍ਮਪਰਾਯਣਾ

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਰਜੋ ਗੁਣ ਨਾਲ ਛੁਹੀ ਹੋਈ ਹੈ—

ਯਦਿ ਭਾਵਸ੍ਤਦਾ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਭੋਜਨੇ ਕਾਯਸਾਧਨੇ

ਜੇ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿਚ—

ਨ ਸਾ ਲਿਪ੍ਯਤਿ ਦੋषੇਣ ਭੁਞ੍ਜਮਾਨਾ ਰਜਸ੍ਵਲਾ

ਉਹ ਰਜਸਵਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਜਦ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।

( ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਾਨ੍ਤਮਜਂ ਪੁਰਾਣਂ ਰਜਸ੍ਵਲਾ ਦੇਵਵਰਂ ਨਮਾਮਿ ਕਰੋਤਿ ਯਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਨ ਤੈਰ੍ਦੁष੍ਯੇਤ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ ।। 142.

ਮੈਂ ਉਸ ਪੁਰਾਣੇ, ਅਜਨਮੇ, ਅੰਤ-ਰਹਿਤ, ਆਦਿ-ਰਹਿਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਰਜਸਵਲਾ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਨਾਲ ਮੈਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਾ ਤੁ ਮਹਾਭਾਗੇ ਪਂਚਮਾਤ੍ਤੁ ਦਿਨਾਤ੍ਪੁਨਃ

ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ—

ਯਥਾਰ੍ਹਂ ਕੁਰੁਤੇ ਕਰ੍ਮ ਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤਾ ਮਤ੍ਪਰਾਯਣਾ

ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਹੀ ਰਾਹ ਤੇ।

ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ ਕਥਂ ਦੋषੇਣ ਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਜਨ੍ਮਸਂਸਾਰਬਨ੍ਧਨਾਤ੍

ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਹ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਤੇ ਜਨਮ ਮੌਤ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਛੁਟਦੇ ਹਨ?

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਮਯਿ ਸਂਨ੍ਯਾਸਯੋਗੇਨ ਮਮ ਕਰ੍ਮਪਰਾਯਣਃ

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣ—

ਮਮ ਯੋਗੇषੁ ਸਂਨ੍ਯਾਸਮੇਕਚਿਤ੍ਤੋ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ

ਮੇਰੇ ਜੋਗਾਂ ਵਿਚ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੰਨਿਆਸ ਕਰੇ—

ਜ੍ਞਾਨਸਂਨ੍ਯਾਸਯੋਗਂ ਵਾ ਯਦੀਚ੍ਛੇਤ੍ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍

ਜਾਂ ਜੇ ਕੋਈ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਦੇ ਜੋਗ ਰਾਹੀਂ—

ਮਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚ ਤੇ ਹ੍ਯਨੀਸ਼ਾਃ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍

ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਚਿੱਤ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਸਮਚਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨ ਤੇ ਲਿਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸਮਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਮੈਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਸਮਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਯਿ ਯਦਿ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯ ਨ ਚ ਕ੍ਰਿਯਾ

ਜੇ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਮ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਤ੍ਕੁਰ੍ਵਤਃ ਕਰ੍ਮ ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਮਿਵਾਂਭਸਿ 142.

ਜੋ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਣੀ 'ਚ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਰਾਤ੍ਰਿਨ੍ਦਿਵਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਕਲਾ

ਰਾਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦਿਨ, ਚਾਹੇ ਇਕ ਪਲ, ਇਕ ਛਿਨ ਜਾਂ ਇਕ ਹਲਕਾ ਸਮਾਂ ਹੋਵੇ,

ਸਦਾ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ੋਸ਼੍ਚੈਵ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਃ ਕਰ੍ਮਸਙ੍ਕਰਮ੍

ਹਮੇਸ਼ਾ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ, ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਜਾਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਵਪਤੋ ਵਾਪਿ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਃ ਪਸ਼੍ਯਤੋऽਪਿ ਵਾ

ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ, ਸੁਣਦੇ ਜਾਂ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ,

ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਮਪਿ ਚਾਣ੍ਡਾਲਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਚਾऽਪਥਿ ਸ੍ਥਿਤਮ੍

ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਚੰਡਾਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਹ ਤੋਂ ਹਟਿਆ ਹੋਇਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ,

ਯਜਨ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾ ਜ੍ਞਾਨਸਂਸ੍ਕਾਰਸਂਸ੍ਕृਤਾਃ

ਜੋ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਸੁਧਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ,

ਯੇ ਮਤ੍ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਮਯਾ ਹृਦਿ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ

ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ 'ਚ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ,

ਯੇषਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੈ ਤੇऽਪਿ ਦੇਵਿ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯਾਃ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।