ਤਤ੍ਰਾऽਥ ਮੁਂਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਮਮ ਕਰ੍ਮਸੁ ਨਿष੍ਠਿਤਃ
ਉਥੇ, ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਾਣ ਛੱਡ ਦੇਵੇ,
ਅਸ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਵਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਸਙ੍ਗਮਂ ਕੌਸ਼ਿਕੋਕਯੋਃ
ਉਥੇ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਤੇ ਕੋਕਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਵਧੀਆ ਸਥਾਨ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਨਾਨਮਹੋਰਾਤ੍ਰੋषਿਤੋ ਨਰਃ
ਉਥੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਰਾਤ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਭੂਮੌ ਯਂ ਯਂ ਕਾਮਯਤੇ ਨਰਃ
ਚਾਹੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ,
ਤਤ੍ਰਾऽਥ ਮੁਂਚਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਮਮ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ 140.
ਉਥੇ, ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਿਆਂ ਹੀ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਾਰਾਃ ਪਤਨ੍ਤਿ ਤਿਸ੍ਰੋ ਵੈ ਕੌਸ਼ਿਕੀਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਨਦੀਮ੍
ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਧਾਰਾਂ, ਜੋ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਚ ਸ੍ਨਾਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਯਦਿ ਮਤ੍ਸ੍ਯਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਥੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਇਨਸਾਨ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮੱਛੀ ਵੇਖ ਲਵੇ,
ਤਤ੍ਰ ਮਤ੍ਸ੍ਯਂ ਪੁਨਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਜਮਾਨਸ੍ਤੁ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਤੇ, ਸੁੰਦਰਏ, ਜੇ ਯਜਮਾਨ ਉਥੇ ਫਿਰੋਂ ਮੱਛੀ ਵੇਖ ਲਵੇ,
ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕੁਰੁਤੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਦੇਵਿ ਗੁਹ੍ਯੇ ਤਤਃ ਪਰੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਉਥੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ,
ਅਥ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਮਤ੍ਸ੍ਯਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਪਰਂ ਮਮ
ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਮੱਛੀ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭੇਦ ਹੈ।
ਪਂਚਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਕੋਕਾਮੁਖਂ ਮਮ
ਮੇਰਾ ਕੋਕਾਮੁਖ ਨਾਮ ਦਾ ਖੇਤਰ ਪੰਜ ਜੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਚ੍ਚ ਤੇ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਇਹ ਸੁਣ, ਹੇ ਧਰਤੀ।
ਸ਼ਿਲਾਚਨ੍ਦਨਸਂਕਾਸ਼ਂ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਉਹ ਪੱਥਰ ਤੇ ਚੰਦਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਵਾਮੋਨ੍ਨਤਮੁਖਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਾਮਦਂष੍ਟ੍ਰਾਸਮੁਨ੍ਨਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯੇ ਮਾਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ਤਿ ਵੈ ਭੂਮੇ ਪੁਰੁषਾ ਮੁਕ੍ਤਕਿਲ੍ਬਿषਾਃ 140.
ਜੇ ਕੋਈ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਕੋਕਾਮੁਖ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਯਦਿ ਕੋਕਾਮੁਖਂ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਕਦਾਚਿਤ੍ਕਾਲਪਰ੍ਯਯੇ
ਇਹ ਥਾਂ ਸਭ ਗੁਪਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਭੇਦ ਹੈ।
ਗੁਹ੍ਯਾਨਾਂ ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਮੇਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਪਰਂ ਮਹਤ੍
ਨਾ ਤਾਂ ਸਾਂਖਿਆ ਨਾਲ, ਨਾ ਹੀ ਜੋਗ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਿਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਚ ਸਾਂਖ੍ਯੇਨ ਯੋਗੇਨ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮਹਾਪਰਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਮਹਾਭਾਗੇ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਿਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਇਸ ਉੱਤਮ ਕੋਕਾਮੁਖ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ,
ਯ ਏਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਭੂਮੇ ਕੋਕਾਮੁਖਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਚਾਹੇ ਉਹ ਉਥੇ ਮਰੇ ਜਾਂ ਜੰਮੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਭਗਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਦਾ ਹੈ।
ਮृਤੋ ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਜਾਯੇਤ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਭਾਗਵਤੇ ਕੁਲੇ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਇਹ ਸੁਣੇ,
ਯਸ਼੍ਚੇਦਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਲ੍ਯ ਉਤ੍ਥਾਯ ਮਾਨਵਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਇਹ ਸੁਣੇ,
ਯ ਏਤਤ੍ਪਠਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕੋਕਾਖ੍ਯਾਨਂ ਤਥੋषਸਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੋਕਾ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਉਸ਼ਾਸੀ, ਉਹ...
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਕੋਕਾਮੁਖਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਦਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾ੍ਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿਚ 'ਕੋਕਾਮੁਖਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਦਾ ਚੌਂਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਬਦਰਿਕਾਸ਼੍ਰਮਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਹਿਮਵਤਃ ਪृष੍ਠੇ ਪਰਂ ਗੁਹ੍ਯਮਤਃ ਸ਼ृਣੁ
ਹੁਣ ਬਦਰੀਕਾਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ। ਹਿਮਾਲੇ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਨ ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਨੁਜਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਮ ਸੁਦੁष੍ਕਰਮ੍
ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ।
ਦੁਰ੍ਲ੍ਲਭਂ ਤਨ੍ਮਮ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਹਿਮਕੂਟਸ਼ਿਲਾਤਲੇ
ਹਿਮ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੱਟਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਉਹ ਧਾਮ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲੱਭ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੁਣ੍ਡਮਿਤਿ ਖ੍ਯਾਤਮਾਸ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯੇ
ਉਥੇ ਉੱਚੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਉੱਤੇ 'ਬ੍ਰਹਮਕੁੰਡ' ਨਾਮੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥਾਂ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਕਰੋਤਿ ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੋਪੋषਿਤੋ ਨਰਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਕੇ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ—
ਮੁਞ੍ਚੇਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਯਦਿ ਵ੍ਰਤਨਿष੍ਠੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵਰਤਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਥੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ—