ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯਾ ਮੇ ਮਹਜ੍ਜਾਤਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਕੌਤੂਹਲਂ ਪਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸੁਣ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਤੇ ਅਨੋਖਾ ਚਾਹ ਜਾਗ ਪਿਆ ਹੈ।
ਨृਤ੍ਯਤਃ ਕਿ ਭਵੇਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਜਾਗ੍ਰਤੋ ਵਾ ਫਲਂ ਨੁ ਕਿਮ੍
ਨੱਚਣ ਨਾਲ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੈ?
ਸਂਮਾਰ੍ਜਨੇ ਲੇਪਨੇ ਵਾ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਾਦਿਦਾਨਤਃ
ਸਫਾਈ ਕਰਨ, ਲੀਪਣ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ—
ਅਨ੍ਯੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ਚੈਵ ਜਪਯਜ੍ਞਾਦਿਨਾऽਥਵਾ
ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਜਪ, ਯਜ, ਆਦਿ ਕਰਕੇ—
ਉਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਂ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍ ਸ਼ृਣੁ ਸੁਨ੍ਦਰਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਯਨ੍ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ ।। 138.
ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ ਸੀ: 'ਸੁਣ ਸੋਹਣੀਏ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।'
ਸਰ੍ਵਂ ਤੇ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮ ਸੁਖਾਵਹਮ੍
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਜੋ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਬਹੂਨ੍ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹਿ ਵਸੁਧੇ ਅਜੀਰ੍ਣਭृਸ਼ਪੀਡਿਤਃ
ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਖਾ ਕੇ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ ਅਜੀਰਨ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਬਾਲਾਃ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਤਸ੍ਤਂ ਮृਤਂ ਖਗਮ੍
ਉਥੇ ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਆਏ, ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਰੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ।
ਮਮਾਯਂ ਵੈ ਮਮਾਯਂ ਵੈ ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ
ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ! ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ!' ਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਲ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਤ ਏਕੋ ਗृਹੀਤ੍ਵੈਨਂ ਗਙ੍ਗਾਮ੍ਭਸਿ ਸਮਾਕ੍ਸ਼ਿਪਤ੍
ਫਿਰ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਏਵਂ ਸ ਖਞ੍ਜਰੀਟੋ ਹਿ ਗਙ੍ਗਾਤੋਯਾਤ੍ਤਤਸ੍ਤਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪੰਛੀ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵਹਿ ਗਿਆ।
ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਗृਹੇ ਜਾਤੋ ਹ੍ਯਨੇਕਕ੍ਰਤੁਯਾਜਿਨਃ
ਉਹ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਈ ਯਜਨ ਕਰੇ ਸਨ।
ਵਿਬੁਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਪਵਿਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਬਣ ਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ।
ਕਦਾਚਿਦੁਪਵਿष੍ਟੌ ਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬਾਲੋ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਹ ਗੁਣਵਾਨ ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਭੂਮੌ ਬਦ੍ਧਾਞ੍ਜਲਿਰਯਾਚਤ 138.
ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਨ ਚਾਹਂ ਵਾਰਣੀਯੋ ਵੈ ਪਿਤ੍ਰਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਕਥਂਚਨ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਲੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਮ੍ਪਤੀ ਤੌ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤੌ
ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਪੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
ਯਦ੍ਯਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ ਵਤ੍ਸ ਯਦ੍ਯਤ੍ਤੇ ਹृਦਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਜੋ ਵੀ ਤੂੰ ਕਹੇਂਗਾ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੈ—
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਂ ਗਾਵੋ ਹਿ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੁਭਦੋਹਨਾਃ
ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਹਨ, ਸਭ ਚੰਗਾ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ।
ਪੁਨਰਨ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਆਵਯੋਃ ਪੁਤ੍ਰ ਕਾਰਣਾਤ੍
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ, ਹੋਰ ਵੀ ਇੱਕ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਤਤ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਮਿਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਦੀਯਤਾਂ ਧਨਮ੍
ਜੋ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਰ; ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਕਨ੍ਯਾ ਵੈ ਰਮਣੀਯਾਸ਼੍ਚ ਸਜਾਤੀਯਾਃ ਕੁਲੋਦ੍ਭਵਾਃ
ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਦੀ ਤੇ ਤੇਰੇ ਜਾਤ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਹਨ।
ਯਦੀਚ੍ਛਸਿ ਪੁਨਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਯष੍ਟੁਂ ਸੁਪੁਤ੍ਰਕ
ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਪੁੱਤਰ, ਹੋਰ ਯਜਨ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।
ਅष੍ਟੌ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਧੁਰ੍ਯਾਣਾਂ ਹਲਾਨਾਂ ਤਾਵਤਾਂ ਸ਼ਤਮ੍
ਅੱਠ ਸੌ ਹਲ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਜੋੜੀ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ।
ਯਾਵਦ੍ਭੋਜਨਤृਪ੍ਤਾਨ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਨਿਚ੍ਛਸਿ ਤਰ੍ਪਿਤੁਮ੍ 138.
ਜਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾ ਕੇ,
ਪਿਤृਮਾਤृ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਬਾਲੋ ਧਰ੍ਮਸਂਯੁਤਃ
ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਮੁੰਡਾ,
ਗੋਪ੍ਰਦਾਨੇ ਨ ਮੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਵਾਪਿ ਨ ਚਿਨ੍ਤਿਤਮ੍
ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਹੈ, ਨਾ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਹੈ,
ਨਾਹਂ ਵਾਣਿਜ੍ਯਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਕृषਿਗੋਰਕ੍ਸ਼ਮੇਵ ਚ
ਨਾ ਮੈਂ ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਖੇਤੀ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਚਰਾਉਣਾ,
ਏਕਂ ਮੇ ਪਰਮਂ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਯਨ੍ਮਮੇਚ੍ਛਾ ਤਪੋਧृਤੌ
ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਵੱਡੀ ਸੋਚ ਹੈ: ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਤਪ ਕਰਣ ਦੀ ਹੈ,
ਤਤਃ ਪੁਤ੍ਰਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਮ ਕਰ੍ਮਪਰਾਯਣੌ
ਫਿਰ, ਪੁੱਤ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ,