ਅष੍ਟਮੇਨ ਤੁ ਭਕ੍ਤੇਨ ਮਮ ਕਰ੍ਮਵਿਧੌ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਅੱਠਵੇ ਭਗਤ ਨੇ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ,
ਯਤ੍ਰ ਤਪ੍ਤਂ ਤਪਸ੍ਤੇਨ ਸੋਮੇਨ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਉਥੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੋਮ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ,
ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਥੈਵੋਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਮੁਖਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਉਪਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧਾ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।
ਮਮਾਪਰਾਧਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਪਤਿਸ੍ਤਥਾ
ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵਰ੍षਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਤੇ ਤੀਹ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵੀ,
ਦ੍ਰਵ੍ਯਵਾਨ੍ਗੁਣਵਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸਂਵਿਭਾਗੀ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਿ ੧੩੭.
ਉਹ ਧਨ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।
ਸ ਏष ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਂਸਾਰਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਯੇਨ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਮਮ ਮਾਰ੍ਗਾਨੁਸਾਰਿਣਾ
ਉਹ ਤੀਰਥ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਚਾਨ੍ਧਕਾਰੇ ਤੁ ਯਤ੍ਰ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ,
ਆਲੋਕਸ਼੍ਚੈਵ ਦृਸ਼੍ਯੇਤ ਸੋਮਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ।। ਏਵਂ ਤ੍ਵਾਂ ਵਚ੍ਮਿ ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ ਏष ੩ ਵਿਸ੍ਮਯਃ ਪਰਃ
ਉਥੇ ਸਿਰਫ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੋਮ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ।
ਏਤਚ੍ਚਿਹ੍ਨਂ ਮਹਾਭਾਗੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਸੌਕਰਵੇ ਮਮ
ਹੇ ਮਹਾਂਭਾਗੇ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੌਕਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਚ੍ਚ ਤੇ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਸੁਣ, ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ।
ਅਕਾਮਾ ਤੁ ਮृਤਾ ਤੀਰ੍ਥੇ ਆਤ੍ਮਨਃ ਕਰ੍ਮਨਿਸ਼੍ਚਯਾਤ੍
ਇੱਕ ਔਰਤ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਕਰਕੇ ਮਰ ਗਈ।
ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਾਵਲੀ ਤੇ ਹਰ ਅੰਗ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ।
ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਾਰਾਯਣਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰਣੀ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਾ 137.
ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚੰਗੇ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਹਨ,
ਅਹੋ ਤੀਰ੍ਥਪ੍ਰਭਾਵੋ ਵੈ ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਮਹਾਨ੍ਮਮ ਗृਧ੍ਰਸ਼੍ਚੈਵ ਸृਗਾਲੀ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਵੈ ਮਾਨੁषੀਂ ਤਨੁਮ੍
ਅਹੋ! ਤੂੰ ਜੋ ਤੀਰਥ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੱਸਿਆ, ਉਸ ਨਾਲ ਗਿਧ ਅਤੇ ਸਿਆਲ ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਪਾ ਲਏ ਹਨ।
ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਤਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥੇ ਚ ਮਰਣਾਦ੍ਵਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨ
ਉਸ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਉਥੇ ਮਰਨ ਨਾਲ, ਜਨਾਰਦਨ,
ਚਿਹ੍ਨਂ ਚ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਤੇषਾਂ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਯੇਨ ਤੇ ਤਥਾ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ?
ਤਤੋ ਮਹੀਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਧਰ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰਃ
ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ,
ਸ਼ृਣੁ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਮੇ ਭੂਮੇ ਯਨ੍ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ
ਭੂਮੀ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਸੱਚ ਸੱਚ ਸੁਣਾਵਾਂ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਹ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਮਮ ਕਰ੍ਮਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਾਤ੍
ਜਦ ਉਹ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਦੇ ਨਿਰਣੈ ਨਾਲ,
ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਮਹਾਭਾਗਃ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਉਥੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ 'ਚ ਪੱਕਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਹਾਭਾਗਃ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮੇषੁ ਨਿष੍ਠਿਤਃ
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ 'ਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਪਿਤ੍ਰਰ੍ਥੇ ਮृਗਯਾਂ ਯਾਤੋ ਮृਗਲਿਪ੍ਸੁਰ੍ਵਨੇ ਤਦਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਿਆ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
ਨ ਤਤ੍ਰ ਲਭਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪਿਤृਕਾਰ੍ਯੇ ਨਰਾਧਿਪਃ 137.
ਪਰ ਉਥੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ।
ਅਙ੍ਗਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਵਿਦ੍ਧਾ ਸਾ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀ ਸਰ੍ਵਮਙ੍ਗਲਾ
ਉਥੇ, ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਪਸ਼ੂ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਸੀ, ਕੰਪ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪੀਤ੍ਵਾ ਸਾ ਸਲਿਲਂ ਤਤ੍ਰ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਸ਼ਾਕੋਟਕਙ੍ਗਤਾ
ਉਹ ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ।
ਅਕਾਮਾ ਮੁਞ੍ਚਤੀ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸੋਮਾਤ੍ਮਕਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਬਗੈਰ, ਸੋਮਾ ਦੇ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਬੈਠੀ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਗृਧ੍ਰਵਟਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮਂ ਤਤ੍ਰ ਚਾਕਰੋਤ੍
ਉਹ ਗਿਧਰਵਟਾ ਨਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ।
ਏਕੇਨ ਸ ਤੁ ਬਾਣੇਨ ਤਯਾ ਗृਧ੍ਰੋ ਨਿਪਾਤਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਗਿਧ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।