ਤਤੋ ਭੂਮ੍ਯਾ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਰਵ੍ਯਕ੍ਤਸਮ੍ਭਵਃ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਦਿ ਤੇ ਅਵਿਆਕਤ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਪ੍ਰਭੂ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਯੇਨ ਚਿਨ੍ਤਯਸੇ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਮਮ ਕਰ੍ਮਪਰਾਯਣਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ فرمایا: ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ ਹੈਂ,
ਏषਾ ਗਣਾਨ੍ਤਿਕਾ ਨਾਮ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾऽਙ੍ਗਬੀਜਨਿਃਸृਤਾ 128.
ਇਹ 'ਗੁਪਤ ਸੰਗਤ' ਦীক্ষਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰੀਤ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੈ।
ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੇਨ ਤੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ ਮਮ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਕਰ੍ਮਣਾ
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਦীক্ষਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਪੱਕਾ ਹੈ,
ਯਸ੍ਤੁ ਭਾਗਵਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਗਣਾਨ੍ਤਿਕਾਮ੍
ਜੋ ਭਗਤ ਬਣ ਕੇ, ਇਹ ਗੁਪਤ ਸੰਗਤ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯੇਤ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਫਲਾ
ਉਸ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਦীক্ষਾ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਆਸੁਰੀ ਨਾਮ ਸਾ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਯਯਾ ਧਰ੍ਮਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਉਹ ਦীক্ষਾ 'ਆਸੁਰੀ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਮ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਗੁਹ੍ਯਾਂ ਗਣਾਨ੍ਤਿਕਾਂ ਯੋ ਮਾਂ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ਸ ਬੁਧੋਤ੍ਤਮਃ
ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਗੁਪਤ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾ ਸ਼ਿष੍ਯਾਯ ਦੀਯਤੇ
ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੌਮੁਦਸ੍ਯ ਤੁ ਮਾਸਸ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षਸ੍ਯ ਵਾਪ੍ਯਥ ।। । ਵੈਸ਼ਾਖਸ੍ਯਾਪਿ ਮਾਸਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ
ਕੌਮੁਦਾ ਦੇ ਮਹੀਨੇ, ਜਾਂ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼, ਜਾਂ ਵੈਸ਼ਾਖ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ, ਚੰਨਣ ਪੱਖ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ,
ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰਾਮਿषਂ ਤਤ੍ਰ ਦਿਨਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਃ
ਉਹ ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਨਿਰਾਮਿਸ ਖਾਣਾ ਖਾਵੇ।
ਮਮਾਗ੍ਰਤੋ ਵਰਾਰੋਹੇ ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਲ੍ਯ ਚ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍
ਮੇਰੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿਚ, ਵੇਦਿਕ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਜਲਾਏ।
ਤਤਃ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਗੁਰੁਸ਼੍ਚੈਵ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਸ਼ੁਚਿਰੁਤ੍ਤਮਃ 128.
ਫਿਰ, ਚੇਲਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੋਵੇਂ, ਦীক্ষਾ ਲੈ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ – ਯਾ ਧਾਰਿਤਾ ਪੂਰ੍ਵਪਿਤਾਮਹੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਦੇਵੇਨ ਭਵੋਦ੍ਭਵੇਨ
ਮੰਤ੍ਰ: ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਪਿਤਾ-ਪਿਤਾਮਿਆਂ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇਵ ਨੇ, ਭਵੋਦਭਵ ਨੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਤਤ ਏਤੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਗੁਰੁਰ੍ਗृਹ੍ਯ ਗਣਾਨ੍ਤਿਕਮ੍
ਫਿਰ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਗੁਰੂ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਸੇਵਕਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ – ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਗਾਤ੍ਰਜਾਤਾਂ ਸ੍ਵਸ਼ਿष੍ਯ ਗृਹ੍ਣੀष੍ਵ ਸਮਯੇਨ ਦੇਵੀਮ੍
ਮੰਤ੍ਰ: ਹੇ ਚੇਲੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਟਾਹਣੇ ਤੋਂ ਜਣੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਨੂੰ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।
ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ ਪ੍ਰਸਾਧਨਵਿਧਿਂ ਚੈਵ ਕੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍
ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਸਿੰਗਾਰ ਦੀ ਰੀਤ ਕਿਹੜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ?
ਅਕਰ੍ਮਣ੍ਯੇਨ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਤਵ ਕਰ੍ਮਪਰਾਯਣਃ
ਤੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ, ਤੇਰੇ ਅਕਰਮ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਸਂਯੁਕ੍ਤਵਾਕ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵਸੁੰਧਰਾ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਸ੍ਨਾਨਸ੍ਯੈਵੋਪਚਾਰਾਣਿ ਯਾਨਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮ੍ਮਿਣਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਵृਤ੍ਤੇष੍ਵੇਵੋਪਚਾਰੇषੁ ਜਲਪ੍ਰਾਧਾਨਿਕੇषੁ ਚ
ਸਿਰਫ ਉਹ ਰੀਤਾਂ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ—
ਯਥਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਦਾਤਵ੍ਯਂ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ, ਸੁਣ ਕਿ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਞ੍ਜਨਂ ਕਙ੍ਕਤੀਂ ਚੈਵ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ ਪ੍ਰਸਾਦਯੇਤ੍ 128.
ਉਹ ਅੰਜਨ ਤੇ ਕੰਗੀ ਤੁਰੰਤ ਤਿਆਰ ਕਰੇ।
ਅਞ੍ਜਲੌ ਕਙ੍ਕਤੀਂ ਗृਹ੍ਯ ਇਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਦਾਹਰੇਤ੍
ਕੰਗੀ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੇ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ – ਏਤਾਂ ਕਙ੍ਕਤੀਮਞ੍ਜਲਿਸ੍ਥਾਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਪ੍ਰਸੀਦ ਨਾਰਾਯਣ ਸ਼ਿਰਃ ਪ੍ਰਸਾਧਿ ਹਿ
ਮੰਤ੍ਰ: ਇਹ ਕੰਗੀ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ; ਸਿਰ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਰ।
ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਵਿਸ਼੍ਵਨੇਤ੍ਰੇ ਸ੍ਵਨੇਤ੍ਰੇ ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਪਸ਼੍ਯਸੇ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ।
ਤਤਃ ਸਂਸ੍ਨਾਪਯੇਦ੍ਦੇਵਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਸੁਵ੍ਰਤਮ੍
ਫਿਰ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੁਵਰਤ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਏ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ – ਦੇਵਦੇਵ ਸ੍ਨਾਨੀਯਮਿਦਂ ਮਮ ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਸੁਵਰ੍ਣਕਲਸ਼ਂ ਗृਹਾਣ ਪ੍ਰਸੀਦ ਏषੋऽਞ੍ਜਲਿਰ੍ਮਯਾ ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਃ ਸ੍ਨਾਹਿ ਸ੍ਨਾਹੀਤਿ
ਮੰਤ੍ਰ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਇਹ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਜੋ ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਕਿਰਪਾ ਕਰ। ਇਹ ਹੱਥ ਭਰ ਪਾਣੀ ਮੈਂ ਰੱਖਿਆ ਹੈ; ਨ੍ਹਾ, ਨ੍ਹਾ।
ਨਮੋ ਨਾਰਾਯਣੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਦੀਰਯੇਤ੍
ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯ ਏਤੇਨ ਵਿਧਾਨੇਨ ਮਮ ਕਰ੍ਮਣਿ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਕੁਸ਼ਿष੍ਯਾਯ ਨ ਦਾਤਵ੍ਯਾ ਪਿਸ਼ੁਨਾਯ ਸ਼ਠਾਯ ਚ
ਜੋ ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦীক্ষਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਨਾ ਤਾਂ ਅਯੋਗ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ, ਨਾ ਨਿੰਦਕ ਨੂੰ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।