ਦਣ੍ਡਂ ਚ ਵੈष੍ਣਵਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨੀਲਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਤਸ੍ਯ ਵੈ
ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਦੰਡ ਤੇ ਨੀਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ,
ਮਮੈਵ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਦਾਹਰੇਤ੍
ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰੇ,
ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਤਤਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵੈ ਸ਼ੂਦ੍ਰਕਰ੍ਮ ਚ 128.
ਖਾਣ-ਅਖਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ,
ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਲਬ੍ਧਸਂਜ੍ਞੋ ਗਤਸ੍ਪृਹਃ
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਗੁਰੋਃ ਪ੍ਰਸਾਦਨਾਰ੍ਥਾਯ ਇਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਦਾਹਰੇਤ੍
ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰੇ,
ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ – ਵਿष੍ਣੁਪ੍ਰਸਾਦੇ ਗੁਹ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਵਚ੍ਚ ਲਬ੍ਧਾ ਚੈਵ ਸਂਸਾਰਮੋਕ੍ਸ਼ਣਾਯ ਕਰੋਮਿ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਸੀਦ
ਮੰਤਰ: ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਮ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਕਿਰਪਾਲੂ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਪਾ ਕੇ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ।
ਏਤਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਇਹ ਮੰਤਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਥੇ ਫੇਰਾ ਲਗਾਓ,
ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯੇਨ ਚਾਰ੍ਚਨਮ੍
ਫੇਰ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ,
ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਏषਾ ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਮੁਪਚਾਰਸ਼੍ਚ ਈਦृਸ਼ਃ
ਇਹ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੀਤੀ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ,
ਅਨ੍ਯਚ੍ਚ ਤੇ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਹੁਣ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ ਵਸੁੰਧਰਾ,
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪਾਣ੍ਡੁਰਂ ਛਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੇ ਰਕ੍ਤਮੇਵ ਚ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਚਿੱਟਾ ਛਤ, ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਲਾਲ ਛਤ,
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਵਰਾਹਂ ਪੁਨਰਪ੍ਯਾਹ ਨਤ੍ਵਾ ਸਾ ਧਰਣੀ ਤਦਾ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਵੇਲੇ, ਵਰਾ੍ਹ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ,
ਧਰੋਵਾਚ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੈਃ ਕਿਂ ਨੁ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਵ ਕਰ੍ਮਪਰਾਯਣੈਃ ।। 128.
ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੇਰੇ ਭਗਤ, ਜੋ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੀ ਕਰਣ?
ਤਤੋ ਮਹੀਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੇਘਦੁਨ੍ਦੁਭਿਨਿਃਸ੍ਵਨਃ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਨਗਾਰੇ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਉਠੀ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਚਿਨ੍ਤਨੀਯੋऽਹਂ ਗੁਹ੍ਯਮੇਵ ਗਣਾਨ੍ਤਿਕਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ فرمایا: ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਸੋਚਿਆ ਜਾਵਾਂ, ਪਰ ਗੁਪਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਸੰਗਤ ਵਿਚ।
ਨਾਰਾਯਣਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰਣੀ ਸ਼ਂਸਿਤਵ੍ਰਤਾ
ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ 'ਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।
ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਾਗਵਤਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਤਵ ਕਰ੍ਮਣਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੇਰੇ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਸਦਾ ਲੱਗੀ ਰਹੀ।
ਕਰਾਭ੍ਯਾਮਞ੍ਜਲਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਾਰਾਯਣਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਬਿਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ ਤਵ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੇਣਾਤ੍ਰ ਕਿਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚ ਮਾਧਵ
ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਮਾਧਵ, ਤੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ?
ਕੇਨ ਚਿਨ੍ਤਯਿਤਵ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਮਚਿਨ੍ਤ੍ਯੋ ਮਾਨੁषੈਃ ਪਰਃ
ਕੌਣ ਤੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਅਚਿੰਤਯ ਹੈਂ?
ਤਤੋ ਭੂਮ੍ਯਾ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਆਦਿਰਵ੍ਯਕ੍ਤਸਮ੍ਭਵਃ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਦਿ ਤੇ ਅਵਿਆਕਤ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਪ੍ਰਭੂ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਯੇਨ ਚਿਨ੍ਤਯਸੇ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਮਮ ਕਰ੍ਮਪਰਾਯਣਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ فرمایا: ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ ਹੈਂ,
ਏषਾ ਗਣਾਨ੍ਤਿਕਾ ਨਾਮ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾऽਙ੍ਗਬੀਜਨਿਃਸृਤਾ 128.
ਇਹ 'ਗੁਪਤ ਸੰਗਤ' ਦীক্ষਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰੀਤ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੈ।
ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੇਨ ਤੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ ਮਮ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਕਰ੍ਮਣਾ
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਦীক্ষਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਪੱਕਾ ਹੈ,
ਯਸ੍ਤੁ ਭਾਗਵਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਗਣਾਨ੍ਤਿਕਾਮ੍
ਜੋ ਭਗਤ ਬਣ ਕੇ, ਇਹ ਗੁਪਤ ਸੰਗਤ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯੇਤ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਫਲਾ
ਉਸ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਦীক্ষਾ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਆਸੁਰੀ ਨਾਮ ਸਾ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਯਯਾ ਧਰ੍ਮਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ
ਉਹ ਦীক্ষਾ 'ਆਸੁਰੀ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਮ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਗੁਹ੍ਯਾਂ ਗਣਾਨ੍ਤਿਕਾਂ ਯੋ ਮਾਂ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ਸ ਬੁਧੋਤ੍ਤਮਃ
ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਗੁਪਤ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾ ਸ਼ਿष੍ਯਾਯ ਦੀਯਤੇ
ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਲੈਣੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੌਮੁਦਸ੍ਯ ਤੁ ਮਾਸਸ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षਸ੍ਯ ਵਾਪ੍ਯਥ ।। । ਵੈਸ਼ਾਖਸ੍ਯਾਪਿ ਮਾਸਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ
ਕੌਮੁਦਾ ਦੇ ਮਹੀਨੇ, ਜਾਂ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼, ਜਾਂ ਵੈਸ਼ਾਖ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ, ਚੰਨਣ ਪੱਖ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ,