ਉਦੁਮ੍ਬਰਂ ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਕਰੇ
ਉਦੁੰਬਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਲੱਕੜ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਾਨੁਭ੍ਯਾਮਵਨਿਙ੍ਗਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਦੀਰਯੇਤ੍
ਘੁਟਣਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ – ਅਹਂ ਹਿ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਭਵਨ੍ਤਮੁਪਾਗਤਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਚ ਵੈਸ਼੍ਯਯੋਗਮ੍ 128.
ਮੰਤਰ: ਮੈਂ ਵੈਸ਼ਿਆ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਵੈਸ਼ਿਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਤੇ ਜੋੜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਮਾਮੇਵਂ ਸੋਪਿ ਚੋਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵੈ ਮਮ ਕਰ੍ਮਪ੍ਰਸਾਦਵਾਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵੈ ਕृषਿਗੋਰਕ੍ਸ਼ਾਵਾਣਿਜ੍ਯਕ੍ਰਯਵਿਕ੍ਰਯਮ੍
ਖੇਤੀ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਤੇ ਵਪਾਰ — ਖਰੀਦ ਤੇ ਵਿਕਰੀ — ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ,
ਦੇਵਾਭਿਵਾਦਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁਰੋ ਭਾਗਵਤੇषੁ ਚ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਭਗਵਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਏਵਂ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਤੁ ਵੈਸ਼੍ਯਾਨਾਂ ਮਮ ਮਾਰ੍ਗਾਨੁਸਾਰਿਣਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,
ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯਾਪਿ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਰਾਙ੍ਗਨੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ, ਸੁਣੋ ਵਧੀਆ ਨਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਭਗਤ ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ,
ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਕਾਮਸ੍ਯ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਤਾਨਿ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍
ਜੋ ਸ਼ੂਦਰ ਦীক্ষਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੇ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਰੀਤੀਆਂ ਜਲਦੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ,
ਅष੍ਟਹਸ੍ਤਾਂ ਤਤੋ ਦੇਵਿ ਸਁਲ੍ਲਿਪ੍ਯ ਨੀਯਤਾਂ ਤਤਃ
ਫਿਰ, ਦੇਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਠ ਹੱਥ ਤੱਕ ਲਗਾ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇ,
ਦਣ੍ਡਂ ਚ ਵੈष੍ਣਵਂ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨੀਲਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਤਸ੍ਯ ਵੈ
ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਦੰਡ ਤੇ ਨੀਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ,
ਮਮੈਵ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਦਾਹਰੇਤ੍
ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰੇ,
ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਤਤਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵੈ ਸ਼ੂਦ੍ਰਕਰ੍ਮ ਚ 128.
ਖਾਣ-ਅਖਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ,
ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਲਬ੍ਧਸਂਜ੍ਞੋ ਗਤਸ੍ਪृਹਃ
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਗੁਰੋਃ ਪ੍ਰਸਾਦਨਾਰ੍ਥਾਯ ਇਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਦਾਹਰੇਤ੍
ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰੇ,
ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ – ਵਿष੍ਣੁਪ੍ਰਸਾਦੇ ਗੁਹ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਵਚ੍ਚ ਲਬ੍ਧਾ ਚੈਵ ਸਂਸਾਰਮੋਕ੍ਸ਼ਣਾਯ ਕਰੋਮਿ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਸੀਦ
ਮੰਤਰ: ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਮ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਕਿਰਪਾਲੂ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਪਾ ਕੇ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ।
ਏਤਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਇਹ ਮੰਤਰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਥੇ ਫੇਰਾ ਲਗਾਓ,
ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯੇਨ ਚਾਰ੍ਚਨਮ੍
ਫੇਰ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ,
ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਏषਾ ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਮੁਪਚਾਰਸ਼੍ਚ ਈਦृਸ਼ਃ
ਇਹ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੀਤੀ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ,
ਅਨ੍ਯਚ੍ਚ ਤੇ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਹੁਣ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ ਵਸੁੰਧਰਾ,
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪਾਣ੍ਡੁਰਂ ਛਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੇ ਰਕ੍ਤਮੇਵ ਚ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਚਿੱਟਾ ਛਤ, ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਲਾਲ ਛਤ,
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਵਰਾਹਂ ਪੁਨਰਪ੍ਯਾਹ ਨਤ੍ਵਾ ਸਾ ਧਰਣੀ ਤਦਾ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਵੇਲੇ, ਵਰਾ੍ਹ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ,
ਧਰੋਵਾਚ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੈਃ ਕਿਂ ਨੁ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਵ ਕਰ੍ਮਪਰਾਯਣੈਃ ।। 128.
ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੇਰੇ ਭਗਤ, ਜੋ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਕੀ ਕਰਣ?
ਤਤੋ ਮਹੀਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੇਘਦੁਨ੍ਦੁਭਿਨਿਃਸ੍ਵਨਃ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਨਗਾਰੇ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਉਠੀ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਚਿਨ੍ਤਨੀਯੋऽਹਂ ਗੁਹ੍ਯਮੇਵ ਗਣਾਨ੍ਤਿਕਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ فرمایا: ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਸੋਚਿਆ ਜਾਵਾਂ, ਪਰ ਗੁਪਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਸੰਗਤ ਵਿਚ।
ਨਾਰਾਯਣਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰਣੀ ਸ਼ਂਸਿਤਵ੍ਰਤਾ
ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ 'ਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀ।
ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭਾਗਵਤਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਤਵ ਕਰ੍ਮਣਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੇਰੇ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਸਦਾ ਲੱਗੀ ਰਹੀ।
ਕਰਾਭ੍ਯਾਮਞ੍ਜਲਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਾਰਾਯਣਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਬਿਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ ਤਵ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੇਣਾਤ੍ਰ ਕਿਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚ ਮਾਧਵ
ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਮਾਧਵ, ਤੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ?
ਕੇਨ ਚਿਨ੍ਤਯਿਤਵ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਮਚਿਨ੍ਤ੍ਯੋ ਮਾਨੁषੈਃ ਪਰਃ
ਕੌਣ ਤੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਅਚਿੰਤਯ ਹੈਂ?