ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੁਰ੍ਜਯੋऽਪਿ ਮਹਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਰਥਵਾਜਿਭਿਃ । ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਰਾਜ੍ਯਵृਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੧੦.

ਦੁਰਜਯਾ ਨੇ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਰਾਜ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।

ਏਵਂ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮੇਧਾਵੀ ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਰਥਪਤ੍ਤਿਭਿਃ । ਸਮੇਤਾਂ ਵਾਹਿਨੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਾਂ ਦਿਸ਼ਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਤਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਰਤੋ ਦੇਸ਼ਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਿਦ੍ਧਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੧੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਨੇ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਕੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸੀ।

ਭਾਰਤਾਖ੍ਯਮਿਦਂ ਵਰ੍षਂ ਸਾਧਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਦੁਰ੍ਜਯਃ । ਤਤਃ ਕਿਂਪੁਰੁषਂ ਨਾਮ ਵਰ੍षਂ ਤੇਨਾਪਿ ਸਾਧਿਤਮ੍ ।। ੧੦.

ਭਾਰਤ ਨਾਮਕ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ 'ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼' ਨਾਮਕ ਇਲਾਕਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ।

ਤਤਃ ਪਰਤਰਂ ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਧਰਿਵਰ੍षਂ ਜਿਗਾਯ ਸਃ । ਰਮ੍ਯਂ ਹਿਰਣ੍ਮਯਂ ਚਾਪਿ ਕੁਰੁਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵਮੇਵ ਚ । ਇਲਾਵृਤਂ ਮੇਰੁਮਧ੍ਯਮੇਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਜਿਗਾਯ ਸਃ ।। ੧੦.

ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਇੱਕ ਇਲਾਕਾ 'ਹਰੀਵਰਸ਼' ਵੀ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਜੋ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਕੁਰੂਭਦਰਾਅਸ਼ਵ' ਨੂੰ ਵੀ। ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਲਾਕੇ ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆ ਗਏ।

ਜਿਤ੍ਵਾ ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਖ੍ਯਮੇਤਦ੍ਧਿ ਦ੍ਵੀਪਂ ਯਾਵਦਸੌ ਨृਪਃ । ਜਗਾਮ ਦੇਵਰਾਜਾਨਂ ਜੇਤੁਂ ਸਰ੍ਵਸੁਰਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ ।। ੧੦.

ਜੰਬੂ ਨਾਮਕ ਟਾਪੂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੀ, ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਚਲ ਪਿਆ।

ਮੇਰੁਪਰ੍ਵਤਮਾਰੁਹ੍ਯ ਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਦਾਨਵਾਨ੍ । ਗੁਹ੍ਯਕਾਨ੍ ਕਿਂ ਨਰਾਨ੍ ਦੈਤ੍ਯਾਂਸ੍ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸੁਤੋ ਮੁਨਿਃ । ਨਾਰਦੋ ਦੁਰ੍ਜਯਜਯਂ ਦੇਵਰਾਜਾਯ ਸ਼ਂਸਤ ।। ੧੦.

ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੁਨੀ ਨਾਰਦ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ, ਕਿੰਨਰਾਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦੁਰਜਯ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਤਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਰਾਯੁਕ੍ਤੋ ਲੋਕਪਾਲੈਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਜਗਾਮ ਦੁਰ੍ਜਯਂ ਹਨ੍ਤੁਂ ਸੋऽਚਿਰੇਣਾਸ੍ਤ੍ਰਨਿਰ੍ਜ੍ਜਿਤਮ੍ । ਵਿਹਾਯ ਪਰ੍ਵਤਂ ਮੇਰੁਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਮਿਹਾਗਤਃ ।। ੧੦.

ਫਿਰ ਇੰਦਰ, ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੁਰਜਯ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਆਇਆ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਛੱਡ ਕੇ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।

ਪੂਰ੍ਵਦੇਸ਼ੇ ਚ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਲੋਕਪਾਲੈਃ ਸਮਂ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਸ੍ਥਿਤਵਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਮਹਚ੍ਚਰਿਤਂ ਸਂਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੦.

ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਇੰਦਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਉਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਹੋਣੀ ਸੀ।

ਦੁਰ੍ਜਯਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ । ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਪृष੍ਠੇ ਤੁ ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਵਾਰਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ । ਕृਤ੍ਵਾऽਵਸ੍ਥਿਤਸਂਭਾਰਮਾਗਤਂ ਤਾਪਸੌ ਤੁ ਤਮ੍ ।। ੧੦.

ਦੁਰਜਯ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਤੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ, ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਸਜਾ ਕੇ; ਫਿਰ ਦੋ ਤਪਸਵੀ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ।

ਤਾਵਗਤਾਵਥਾਬ੍ਰੂਤਾਂ ਰਾਜਨ੍ ਦੁਰ੍ਜ੍ਜਯ ਲੋਕਪਾਃ । ਨਿਵਾਰਿਤਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਰ੍ਵਂ ਲੋਕਪਾਲੈਰ੍ਵਿਨਾ ਜਗਤ੍ । ਨ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਨੌ ਦੇਹਿ ਤਤ੍ਪਦਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੧੦.

ਉਹ ਦੋ ਆਏ ਤਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੁਰਜਯ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦੇ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਤਤਸ੍ਤੌ ਤੁ ਦੁਰ੍ਜ੍ਜਯਃ ਪ੍ਰਾਹ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ । ਕੌ ਭਵਨ੍ਤਾਵਿਤਿ ਤਤਸ੍ਤਾਵੂਚਤੁਰਰਿਂਦਮੌ । ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਸੁਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਨਾਮਾਨਾਵਸੁਰਾਵਿਤਿ ਮਾਨਦ ।। ੧੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਦੁਰਜਯ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?' ਫਿਰ ਉਹ ਦੋ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: 'ਅਸੀਂ ਵਿਦ੍ਯੁਤਸੁ ਤੇ ਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਨਾ ਨਾਮ ਦੇ ਅਸੁਰ ਹਾਂ, ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।'

ਤ੍ਵਯਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਚੇਚ੍ਛਾਮੋ ਧਰ੍ਮ੍ਯਂ ਸਤ੍ਸੁ ਸੁਸਂਸ੍ਕृਤੌ । ਲੋਕਪਾਲਮਤਂ ਸਰ੍ਵਮਾਵਾਂ ਕੁਰ੍ਮ ਸੁਦੁਰ੍ਜਯ ।। ੧੦.

'ਜੇ ਤੂੰ ਹੁਣ ਚਾਹੇਂ, ਦੁਰਜਯ, ਅਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ, ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕਰਾਂਗੇ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਦੁਰ੍ਜ੍ਜਯੇਨ ਤੌ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਿਤੌ । ਲੌਕਪਾਲੌ ਕृਤੌ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਤੋऽਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਂ ਜਗ੍ਮਤੁਃ ।। ੧੦.

ਦੁਰਜਯ ਦੇ ਐਸਾ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਉਹ ਦੋ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ; ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ।

ਤਯੋਰਪਿ ਮਹਤ੍ਕਰ੍ਮ ਚਰਿਤਂ ਚ ਧਰਾਧਰੇ । ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਹਾਰਾਜੋ ਦੁਰ੍ਜਯੋ ਮਨ੍ਦਰੋਪਰਿ ।। ੧੦.

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਤੇ ਹੋਏ, ਵੀ ਦੱਸੇ ਜਾਣਗੇ; ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੁਰਜਯ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇਗਾ।

ਧਨਦਸ੍ਯ ਵਨਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਨ੍ਦਨਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ । ਮੁਦਾ ਬਭ੍ਰਾਮ ਰਮ੍ਯੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ ਯਾਵਦ੍ਰਾਜਸਤ੍ਤਮਃ ।। ੧੦.

ਧਨਾਦਾ ਦਾ ਦਿਵਿਆ ਜੰਗਲ, ਜੋ ਨੰਦਨ ਜੰਗਲ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਥਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।

ਤਾਵਤ੍ਸੁਵਰ੍ਣਵृਕ੍ਸ਼ਾਧਃ ਕਨ੍ਯਾਦ੍ਵਯਮਪਸ਼੍ਯਤ । ਅਤੀਵਰੂਪਸਂਪਨ੍ਨਮਤੀਵਾਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।। ੧੦.

ਉਥੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਅਜੋਬਾ ਦਿੱਖ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ।

ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਃ ਕ ਇਮੇ ਸ਼ੁਭਲੋਚਨੇ । ਏਵਂ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਯਾਵਤ੍ ਸ ਕ੍ਸ਼ਣਮੇਕਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਨੇ ਤਾਵਦੁਭੌ ਤਾਪਸੌ ਸੋऽਵਲੋਕਯਤ੍ ।। ੧੦.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਕੌਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਹਨ?' ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ, ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਠਹਿਰ ਗਿਆ; ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਤਪਸਵੀ ਵੀ ਵੇਖੇ।

ਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਹਸਾ ਰਾਜਾ ਯਯੌ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਪਰਾਂ ਮੁਦਮ੍ । ਅਵਤੀਰ੍ਯ ਦ੍ਵਿਪਾਤ੍ ਤੂਰ੍ਣਂ ਨਮਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਤਯੋਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ੧੦.

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਤੁਰੰਤ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ, ਤੇ ਦੋਨੋਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਉਪਵਿष੍ਟਃ ਸ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਤੁ ਕੌਸ਼੍ਯੇ ਦਤ੍ਤੇ ਵਰਾਸਨੇ । ਪृष੍ਟਃ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕੁਤਸ਼੍ਚਾਸਿ ਕਸ੍ਯ ਵਾ ਕਿਮਿਹ ਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੧੦.

ਕੌਸ਼ੀ ਦੇ ਵਧੀਆ ਆਸਨ ਤੇ, ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ: 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈਂ?'

ਤੌ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਰਾਜਾ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦੁਰ੍ਜਯੋ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ ।। ੧੦.

ਉਹ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ, ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਦੁਰਜਯਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।"

ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਰਾਜਾਨੋ ਜਿਗੀषਨ੍ਨਿਹ ਸਤ੍ਤਮੌ । ਆਗਤੋऽਸ੍ਮਿ ਧ੍ਰੁਵਂ ਚੈਵ ਸ੍ਮਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯੋऽਹਂ ਤਪੋਧਨੌ । ਭਵਨ੍ਤੌ ਕੌ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਮਮਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯਾ ।। ੧੦.

ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਦੋਨੋ ਤਪਸੀਅਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ। ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉਪਕਾਰ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦੇ ਹੋ।

ਤਾਪਸਾਵੂਚਤੁਃ । ਆਵਾਂ ਹੇਤृਪ੍ਰਹੇਤ੍ਰਾਖ੍ਯੌ ਮਨੋਃ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਃ ਸੁਤੌ । ਆਵਾਂ ਦੇਵਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਗਤੌ ਸ੍ਵੋ ਮੇਰੁਪਰ੍ਵਤਮ੍ ।। ੧੦.

ਤਪਸੀਅਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਹੇਤ੍ਰ ਤੇ ਪ੍ਰਹੇਤ੍ਰ ਨਾਮ ਦੇ, ਮਨੂ ਸਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਆਏ ਸੀ।"

ਤਤ੍ਰਾਵਯੋਰ੍ਮਹਾਸੈਨ੍ਯਂ ਗਜਾਸ਼੍ਵਰਥਸਂਕੁਲਮ੍ । ਜਿਗਾਯ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਸ਼ਤਸ਼ੋऽਥ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਃ ।। ੧੦.

ਉਥੇ, ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਸੈਨੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਰਥ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।

ਤੇ ਚ ਦੇਵਾ ਮਹਤ੍ਸੈਨ੍ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਪਾਤਿਤਮ੍ । ਅਸੁਰੈਰੁਜ੍ਝਿਤਪ੍ਰਾਣਂ ਤਤਸ੍ਤੇ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਾਃ ।। ੧੦.

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾ ਚੁੱਕੀ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣ ਆਏ।

ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਧੌ ਯਤ੍ਰ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਹਰਿਃ ਸ਼ੇਤੇ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਤਤ੍ਰ ਵਿਜ੍ਞਾਪਯਾਮਾਸੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਣਤਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ ।। ੧੦.

ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹਰੀ, ਖੁਦ ਖੀਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਏ।

ਦੇਵਦੇਵ ਹਰੇ ਸਰ੍ਵਂ ਸੈਨ੍ਯਂ ਤ੍ਵਸੁਰਸਤ੍ਤਮੈਃ । ਪਰਾਜਿਤਂ ਪਰਿਤ੍ਰਾਹਿ ਭੀਤਂ ਵਿਹ੍ਵਲ੍ਲੋਚਨਮ੍ ।। ੧੦.

"ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਰੀ, ਸਾਡੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਹੈ; ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ, ਅਸੀਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਹਲਕੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ।"

ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵਾਸੁਰੇ ਯੁਦ੍ਧੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰਾਤਾਃ ਸ੍ਮ ਕੇਸ਼ਵ । ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਬਾਹੋਃ ਕ੍ਰੂਰਸ੍ਯ ਸਮਰੇ ਕਾਲਨੇਮਿਨਃ ।। ੧੦.

"ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੂਰ ਕਾਲਨੇਮੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਸਨ, ਦੇ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਬਚਾਇਆ ਸੀ।"

ਇਦਾਨੀਮਪਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਅਸੁਰੌ ਦੇਵਕਣ੍ਟਕੌ । ਹੇਤृਪ੍ਰਹੇਤृਨਾਮਾਨੌ ਬਹੁਸੈਨ੍ਯਪਰਿਚ੍ਛਦੌ । ਤੌ ਹਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਾਹਿ ਨਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਦੇਵਦੇਵ ਜਗਤ੍ਪਤੇ ।। ੧੦.

"ਹੁਣ ਵੀ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਦੋ ਅਸੁਰ, ਹੇਤ੍ਰ ਤੇ ਪ੍ਰਹੇਤ੍ਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕਲੇਸ਼ ਹਨ ਤੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਬਚਾ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ।"

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਦੇਵੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਨਾਰਾਯਣਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਅਹਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤੌ ਹਨ੍ਤੁਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ ।। ੧੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਨਾਰਾਇਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਜਾਵਾਂਗਾ," ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਐਸਾ ਕਿਹਾ।