ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਵਰ੍षੇषੁ ਚ ਮਖੈਰ੍ਹਰਿਮ੍ । ਦੇਵਾਃ ਸਤ੍ਰੈਰ੍ਮਹਦ੍ਭਿਸ੍ਤੇ ਯਜਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾऽਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਤੋषਯਾਮਾਸੁਰਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵਂ ਪੂਜ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮੀਪ੍ਸਵਃ ।। ੧੦.

ਸਭ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ, ਸਭ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤੇ ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਪੂਜਨਯੋਗ ਬਣਾਉਣ।

ਏਵਂ ਤੋषਯਤਾਂ ਤੇषਾਂ ਬਹੁਵਰ੍षਸਹਸ੍ਤ੍ਰਿਕਮ੍ । ਕਾਲੇ ਦੇਵਸ੍ਤਦਾ ਤੁष੍ਟਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਂ ਜਗਾਮ ਹ ।। ੧੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਜੀ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ।

ਅਨੇਕਬਾਹੂਦਰਵਕ੍ਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰੋ ਮਹਾਗਿਰੇਃ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਮਿਵੋਲ੍ਲਿਖਂਸ੍ਤਦਾ । ਉਵਾਚ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਮਥੋ ਸੁਰੇਸ਼ੋ ਬ੍ਰੂਤਾਂ ਵਰਂ ਦੇਵਵਰਾ ਵਰਂ ਵਃ ।। ੧੦.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬਹੁਤ ਬਾਂਹਾਂ, ਪੇਟ, ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਬੋਲੇ: 'ਦੱਸੋ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਪਣਾ ਵਰ ਮੰਗੋ।'

ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਜਯਸ੍ਵ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਤ੍ਵਯਾ ਵਯਂ ਨਾਥ ਵਰੇਣ ਦੇਵਾਃ । ਮਨੁष੍ਯਲੋਕੇऽਪਿ ਭਵਨ੍ਤਮਾਦ੍ਯਂ ਵਿਹਾਯ ਨਾਸ੍ਮਾਨ੍ਭਵਤੇ ਹ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ।। ੧੦.

ਦੇਵਤੇ ਬੋਲੇ: 'ਜੈ ਹੋ, ਗੋਵਿੰਦ! ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਦੇਵਤੇ ਜੀਵਤ ਹਾਂ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।'

ਰੁਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਯੇ ਚ ਸਾਧ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇऽਸ਼੍ਵਿਨੌ ਮਰੁਤਸ਼੍ਚੋष੍ਮਪਾਸ਼੍ਚ । ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਾਃ ਸ੍ਮ ਕੁਰੁष੍ਵ ਪੂਜ੍ਯਾਨਿਹ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤੇ ।। ੧੦.

ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤਿਆ, ਵਸੁ, ਸਾਧਿਆ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਪਿਤਰ—all ਨੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ! ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਪੂਜਨਯੋਗ ਕਰ ਦੇ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਤੈਸ੍ਤੁ ਮਹਾਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੋ ਹਰਿਃ । ਕਰੋਮਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਵਃ ਪੂਜ੍ਯਾਨਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਨ੍ਤਰਧੀਯਤ ।। ੧੦.

ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਤੇ, ਮਹਾਂਯੋਗੀ ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਪੂਜਨਯੋਗ ਕਰਾਂਗਾ,' ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

ਦੇਵਾ ਅਪਿ ਨਿਜੌਕਾਂਸਿ ਗਤਵਨ੍ਤਃ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਃ ਪਰਮੇਸ਼ੋऽਪਿ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਭਾਵਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੧੦.

ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਦੀਵੀ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਏ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏ।

ਏਵਂ ਤ੍ਰਿਧਾ ਜਗਦ੍ਧਾਤਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਨ੍ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਆਰਾਧ੍ਯ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਂ ਰਾਜਂ ਤਾਮਸਂ ਚ ਤ੍ਰਿਧਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। ੧੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਬਣ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸਾਤਵਿਕ, ਰਾਜਸਿਕ ਅਤੇ ਤਾਮਸਿਕ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਿਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੇਨ ਪਠੇਦ੍ ਵੇਦਾਨ੍ ਯਜੇਦ੍ ਯਜ੍ਞੇਨ ਦੇਵਤਾਃ । ਆਤ੍ਮਨੋऽਵਯਵੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਰਾਜਸੇਨਾਪਿ ਕੇਸ਼ਵਃ ।। ੧੦.

ਸਾਤਵਿਕ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕੇਸ਼ਵ, ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਕੇ, ਰਾਜਸਿਕ ਭਾਵ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ ਕਾਲਰੂਪਿਣਂ ਰੌਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਨਮ੍ । ਆਤ੍ਮਨੋ ਰਾਜਸੀਂ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਭਕ੍ਤਿਤਃ । ਤਾਮਸੇਨਾਪਿ ਭਾਵੇਨ ਅਸੁਰੇषੁ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੧੦.

ਉਹ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਭੈੜਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਰਾਜਸਿਕ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਤਾਮਸਿਕ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਤ੍ਰਿਧਾ ਜਗਦ੍ਧਾਤਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਨ੍ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਆਰਾਧਯਾਮਾਸ ਤਤੋ ਲੋਕੋऽਪਿ ਤ੍ਰਿਵਿਧੋऽਭਵਤ੍ ।। ੧੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਬਣ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਿਆ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼ਾਨਨਾਮ੍ਨਾ ਗृਹ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਸ ਚ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵਃ ਕृਤੇ ਯੁਗਵਰੇ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੧੦.

ਉਹ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਾਰਾਇਣ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ।

ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਰੁਦ੍ਰਰੂਪਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਮਾਨ੍ । ਕਲੌ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵੋ ਬਹੁਰੂਪੋ ਵ੍ਯਜਾਯਤ ।। ੧੦.

ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ; ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ; ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਨੇ ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏ।

ਤਸ੍ਯਾਦਿਕृਤ੍ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚਰਿਤਂ ਭੂਰਿਤੇਜਸਃ । ਸ਼੍ਰृਣੁष੍ਵ ਸਰ੍ਵਂ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਗਦਤੋ ਮਮ ਭਾਮਿਨਿ ।। ੧੦.

ਹੁਣ, ਸੋਹਣੀ ਕੁਮਾਰੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ।

ਆਸੀਤ੍ ਕृਤਯੁਗੇ ਰਾਜਾ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕੋ ਮਹਾਬਲਃ । ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਦ੍ਵਯਂ ਚਾਸੀਦਵਿਸ਼ਿष੍ਟਂ ਮਨੋਰਮਮ੍ ।। ੧੦.

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀਆਂ।

ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪ੍ਰਭਾ ਕਾਨ੍ਤਿਮਤੀ ਤਯੋਰੇਤੇ ਤੁ ਨਾਮਨੀ । ਤਯੋਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਮਂ ਰਾਜਾ ਨ ਲੇਭੇ ਯਤ੍ਨਵਾਨਪਿ ।। ੧੦.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਦ੍ਯੁਤਪ੍ਰਭਾ ਤੇ ਕਾਂਤਿਮਤੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

ਯਦਾ ਤਦਾ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਾਤ੍ਰੇਯਂ ਵੀਤਕਲ੍ਮषਮ੍ । ਤੋषਯਾਮਾਸ ਵਿਧਿਨਾ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟੇ ਨਗੋਤ੍ਤਮੇ ।। ੧੦.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਰੇਯ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਸਕ ऋषਿਸ੍ਤੋषਿਤਸ੍ਤੇਨ ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਂ ਵਰਾਰ੍ਥਿਨਾ । ਵਰਂ ਦਿਦਿਤ੍ਸਯਾ ਯਾਵਦਬ੍ਰਵੀਦਤ੍ਰਿਜੋ ਮੁਨਿਃ ।। ੧੦.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਰ ਮੰਗਣ ਵਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮੁਨੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਮੁਨੀ, ਜੋ ਅਤ੍ਰਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ।

ਤਾਵਦਿਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਕਰਿਣਾ ਗਤਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਨ ਤਸ੍ਯ ਹ । ਦੇਵਸੈਨ੍ਯੈਃ ਪਰਿਵृਤਸ੍ਤੂष੍ਣੀਮੇਵ ਮਹਾਬਲਃ ।। ੧੦.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਇੰਦਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽਨ੍ਤਰ੍ਗਤਪ੍ਰੀਤਿਮਪ੍ਰੀਤਿਂ ਪ੍ਰੀਤਵਾਨ੍ ਮੁਨਿਃ । ਚੁਕੋਪ ਦੇਵਰਾਜਾਯ ਸ਼ਾਪਮੁਗ੍ਰਂ ਸਸਰ੍ਜ ਹ ।। ੧੦.

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬਾਹਰੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੱਖਾ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਮਮਾਵਜ੍ਞਾ ਕृਤਾ ਮੂਢ ਦਿਵਸ੍ਪਤੇ । ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚਾਲਿਤੋ ਰਾਜ੍ਯਾਦਨ੍ਯਲੋਕੇ ਵਸਿष੍ਯਸਿ ।। ੧੦.

ਹੇ ਅਕਲ-ਹੀਣ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਗੁਆ ਦੇਵੇਂਗਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇਗਾ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਪਿ ਕੋਪੇਨ ਸੁਰੇਸ਼ਂ ਤਂ ਚ ਭੂਪਤਿਮ੍ । ਉਵਾਚ ਰਾਜਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਭਵਿਤਾ ਦृਢਵਿਕ੍ਰਮਃ ।। ੧੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਹਾ, 'ਰਾਜਨ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਦਿਲੇਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਵੇਗਾ।'

ਇਨ੍ਦ੍ਰਰੂਪੋਪਮਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨੁਦ੍ਯਚ੍ਛਸ੍ਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਵਿਦ੍ਯਾਪ੍ਰਭਾਵਕਰ੍ਮ੍ਮਜ੍ਞਃ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਦੁਰ੍ਜਯੋऽਤਿਬਲੀ ਰਾਜਾ ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤੋ ਮੁਨਿਃ ।। ੧੦.

ਉਹ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸੋਹਣਾ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵਿਦ੍ਯੁਤਪ੍ਰਭਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਤੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ, ਕਰੜਾ ਪਰ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਅਜੇਹਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਮੁਨੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।

ਸੋऽਪਿ ਰਾਜਾ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕੋ ਭਾਰ੍ਯਾਯਾਂ ਗਰ੍ਭਮਾਵਹਤ੍ । ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪ੍ਰਭਾਯਾਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਃ ਸਾऽਪਿ ਕਾਲੇ ਤ੍ਵਸੂਯਤ ।। ੧੦.

ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਿਦ੍ਯੁਤਪ੍ਰਭਾ ਨੂੰ ਗਰਭਵਤੀ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਵਿਦ੍ਯੁਤਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ।

ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਮਭਵਦ੍ ਦੁਰ੍ਜਯਾਖ੍ਯੋ ਮਹਾਬਲਃ । ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦਿਸਂਸ੍ਕਾਰਂ ਤਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰੇ ਮੁਨਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । (ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਨਾਮ ਤਪਸੋ ਤਸ੍ਯ ਦੇਹਮਕਲ੍ਮषਃ ।। ੧੦.

ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੁਰਜਯਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਕਾਰ ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਪ ਕਰਵਾਏ। ਉਹ ਮੁਨੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ।

) ਤਸ੍ਯ ਚੇष੍ਟੇਰ੍ਬਲੇਨਾਸੌ ਮੁਨੇਃ ਸੌਮ੍ਯੋ ਬਭੂਵ ਹ । ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਵਿਦ੍ਯਾਯਾਂ ਪਾਰਗੋ ਧਰ੍ਮਵਾਨ੍ ਸ਼ੁਚਿਃ ।। ੧੦.

ਮੁਨੀ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਨਰਮ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ।

ਯਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾऽਭਵਤ੍ ਪਤ੍ਨੀ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਮਤੀ ਧਨ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਬਭੂਵ ਹ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਪਾਰਗਃ ।। ੧੦.

ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀਰਤਿਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਭਾਗੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।

ਅਥ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਸ ਰਾਜਾ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮਃ । ਸੁਪ੍ਰਤੀਕਃ ਸੁਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੁਰ੍ਜਯਂ ਯੋਗ੍ਯਮਨ੍ਤਿਕੇ ।। ੧੦.

ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਜਯਾ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਲਿਆ।

ਆਤ੍ਮਨੋ ਵृਦ੍ਧਭਾਵਂ ਚ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਧਿਪੋ ਬਲੀ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਰਾਜ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਦੁਰ੍ਜਯਂ ਪ੍ਰਤਿ ਭਾਮਿਨਿ ।। ੧੦.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ, ਰਾਜ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਦੁਰਜਯਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ।