ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਵੇਦਾਨ੍ਤਰਗਾਪ੍ਰਤਰ੍ਕ੍ਯ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਨਾਰਾਯਣ ਮਤ੍ਸ੍ਯਰੂਪ । ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਸੁਸ੍ਵਰ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਯਰੂਪਧਾਰਿਨ੍ ।। 9.

ਤੁਸੀਂ ਵੈਦਾਂ ਅਤੇ ਤਰਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਮੱਛੀ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸੁਰੀਲੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਗਿਆਨ ਤੇ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਮਰੁਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪ ਜਲਾਨ੍ਤਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਥਿਤ ਚਾਰੁਨੇਤ੍ਰ । ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ਼ਰਣਂ ਵ੍ਰਜਾਮਃ ਪ੍ਰਪਾਹਿ ਨੋ ਮਤ੍ਸ੍ਯਤਨੁਂ ਵਿਹਾਯ ।। 9.

ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਜਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਵਿਸ਼ਨੂ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ; ਮੱਛੀ-ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ।

ਤ੍ਵਯਾ ਤਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਨਨ੍ਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇ ਪृਥਗ੍ਗਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਿਹਾਸ੍ਤਿ ਦੇਵ । ਭਵਾਨ੍ ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿ- ਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਵਯਂ ਤੇ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ ।। 9.

ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ; ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ? ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋ; ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ।

ਖਾਤ੍ਮੇਨ੍ਦੁਵਹ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਮਨਸ਼੍ਚ ਰੂਪਂ ਪੁਰਾਣਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇਸ੍ਤਵ ਚਾਬ੍ਜਨੇਤ੍ਰ । ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਸ਼ਂਭੋ ਯਦਿ ਭਕ੍ਤਿਹੀਨਂ ਤ੍ਵਯਾ ਜਗਦ੍ਭਾਸਤਿ ਦੇਵਦੇਵ ।। 9.

ਆਕਾਸ਼, ਚੰਦ, ਅੱਗ ਤੇ ਮਨ, ਤੇਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਹੇ ਕਮਲ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ; ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਜੇ ਅਸੀਂ ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ; ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਜਗਤ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਵਿਰੁਦ੍ਧਮੇਤਤ੍ ਤਵ ਦੇਵਰੂਪਂ ਸੁਭੀषਣਂ ਸੁਸ੍ਵਨਮਦ੍ਰਿਤੁਲ੍ਯਮ੍ । ਪੁਰਾਣ ਦੇਵੇਸ਼ ਜਗਨ੍ਨਿਵਾਸ ਸ਼ਮਂ ਪ੍ਰਯਾਹ੍ਯਚ੍ਯੁਤ ਤੀਵ੍ਰਭਾਨੋ ।। 9.

ਤੇਰਾ ਇਹ ਦੇਵ-ਰੂਪ ਵਿਰੋਧੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ—ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣਾ, ਪਰ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ, ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ; ਹੇ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇਵ-ਸਵਾਮੀ, ਜਗਤ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ, ਹੇ ਅਚਲ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਚਮਕ ਵਾਲੇ।

ਵਯਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਭਯਾਚ੍ਚ ਤੇ ਰੂਪਮਿਦਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯ । ਲੋਕੇ ਸਮਸ੍ਤਂ ਭਵਤਾ ਵਿਨਾ ਤੁ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਦੇਹਗਤਂ ਪੁਰਾਣਮ੍ ।। 9.

ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ; ਡਰ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਇਹ ਰੂਪ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣਾ ਜੀਵਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵੋ ਜਲਸ੍ਥਾਨ੍ ਜਗृਹੇ ਚ ਸਃ । ਵੇਦਾਨ੍ ਸੋਪਨਿषਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਾਨਨ੍ਤਃਸ੍ਥਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ।। 9.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਵੇਦਾਂ, ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਲਿਆ।

ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਵਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਾਵਦੇਵ ਜਗਤ੍ ਤ੍ਵਿਦਮ੍ । ਕੂਟਸ੍ਥੇ ਤਲ੍ਲਯਂ ਯਾਤਿ ਵਿਕृਤਿਸ੍ਥੇ ਵਿਵਰ੍ਦ੍ਧਤੇ ।। 9.

ਜਦ ਤੱਕ ਭਗਵਾਨ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਤੱਕ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਅਟੱਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਬਦਲਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਲੋਕਭਾਵਨਃ । ਵਿਰਰਾਮ ਤਤਃ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਵ੍ਯਵਰ੍ਦ੍ਧਤ ਧਰੇ ਤਦਾ ।। ੧੦.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬਣਾਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਰੁਕ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਫਲ ਫੂਲ ਗਈ।

ਵृਦ੍ਧਾਯਾਮਥ ਸृष੍ਟੌ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਨਾਰਾਯਣਾਖ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਂ ਯਜਨ੍ਤੋ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਮਖੈਃ ।। ੧੦.

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਧਣ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਵਰ੍षੇषੁ ਚ ਮਖੈਰ੍ਹਰਿਮ੍ । ਦੇਵਾਃ ਸਤ੍ਰੈਰ੍ਮਹਦ੍ਭਿਸ੍ਤੇ ਯਜਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾऽਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਤੋषਯਾਮਾਸੁਰਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵਂ ਪੂਜ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮੀਪ੍ਸਵਃ ।। ੧੦.

ਸਭ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ, ਸਭ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤੇ ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਪੂਜਨਯੋਗ ਬਣਾਉਣ।

ਏਵਂ ਤੋषਯਤਾਂ ਤੇषਾਂ ਬਹੁਵਰ੍षਸਹਸ੍ਤ੍ਰਿਕਮ੍ । ਕਾਲੇ ਦੇਵਸ੍ਤਦਾ ਤੁष੍ਟਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਂ ਜਗਾਮ ਹ ।। ੧੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਜੀ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ।

ਅਨੇਕਬਾਹੂਦਰਵਕ੍ਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰੋ ਮਹਾਗਿਰੇਃ ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਮਿਵੋਲ੍ਲਿਖਂਸ੍ਤਦਾ । ਉਵਾਚ ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਮਥੋ ਸੁਰੇਸ਼ੋ ਬ੍ਰੂਤਾਂ ਵਰਂ ਦੇਵਵਰਾ ਵਰਂ ਵਃ ।। ੧੦.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬਹੁਤ ਬਾਂਹਾਂ, ਪੇਟ, ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਬੋਲੇ: 'ਦੱਸੋ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਪਣਾ ਵਰ ਮੰਗੋ।'

ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਜਯਸ੍ਵ ਗੋਵਿਨ੍ਦ ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਤ੍ਵਯਾ ਵਯਂ ਨਾਥ ਵਰੇਣ ਦੇਵਾਃ । ਮਨੁष੍ਯਲੋਕੇऽਪਿ ਭਵਨ੍ਤਮਾਦ੍ਯਂ ਵਿਹਾਯ ਨਾਸ੍ਮਾਨ੍ਭਵਤੇ ਹ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ।। ੧੦.

ਦੇਵਤੇ ਬੋਲੇ: 'ਜੈ ਹੋ, ਗੋਵਿੰਦ! ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਦੇਵਤੇ ਜੀਵਤ ਹਾਂ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।'

ਰੁਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਯੇ ਚ ਸਾਧ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇऽਸ਼੍ਵਿਨੌ ਮਰੁਤਸ਼੍ਚੋष੍ਮਪਾਸ਼੍ਚ । ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਾਃ ਸ੍ਮ ਕੁਰੁष੍ਵ ਪੂਜ੍ਯਾਨਿਹ ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤੇ ।। ੧੦.

ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤਿਆ, ਵਸੁ, ਸਾਧਿਆ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਪਿਤਰ—all ਨੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ! ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਪੂਜਨਯੋਗ ਕਰ ਦੇ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਤੈਸ੍ਤੁ ਮਹਾਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੋ ਹਰਿਃ । ਕਰੋਮਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਵਃ ਪੂਜ੍ਯਾਨਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਨ੍ਤਰਧੀਯਤ ।। ੧੦.

ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਤੇ, ਮਹਾਂਯੋਗੀ ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਪੂਜਨਯੋਗ ਕਰਾਂਗਾ,' ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

ਦੇਵਾ ਅਪਿ ਨਿਜੌਕਾਂਸਿ ਗਤਵਨ੍ਤਃ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਃ ਪਰਮੇਸ਼ੋऽਪਿ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਭਾਵਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੧੦.

ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਦੀਵੀ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਏ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏ।

ਏਵਂ ਤ੍ਰਿਧਾ ਜਗਦ੍ਧਾਤਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਨ੍ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਆਰਾਧ੍ਯ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਂ ਰਾਜਂ ਤਾਮਸਂ ਚ ਤ੍ਰਿਧਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। ੧੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਬਣ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਸਾਤਵਿਕ, ਰਾਜਸਿਕ ਅਤੇ ਤਾਮਸਿਕ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜਿਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੇਨ ਪਠੇਦ੍ ਵੇਦਾਨ੍ ਯਜੇਦ੍ ਯਜ੍ਞੇਨ ਦੇਵਤਾਃ । ਆਤ੍ਮਨੋऽਵਯਵੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਰਾਜਸੇਨਾਪਿ ਕੇਸ਼ਵਃ ।। ੧੦.

ਸਾਤਵਿਕ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਕੇਸ਼ਵ, ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਕੇ, ਰਾਜਸਿਕ ਭਾਵ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ ਕਾਲਰੂਪਿਣਂ ਰੌਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਨਮ੍ । ਆਤ੍ਮਨੋ ਰਾਜਸੀਂ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਭਕ੍ਤਿਤਃ । ਤਾਮਸੇਨਾਪਿ ਭਾਵੇਨ ਅਸੁਰੇषੁ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੧੦.

ਉਹ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਭੈੜਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਰਾਜਸਿਕ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਤਾਮਸਿਕ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਤ੍ਰਿਧਾ ਜਗਦ੍ਧਾਤਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਨ੍ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਆਰਾਧਯਾਮਾਸ ਤਤੋ ਲੋਕੋऽਪਿ ਤ੍ਰਿਵਿਧੋऽਭਵਤ੍ ।। ੧੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਬਣ ਕੇ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਿਆ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼ਾਨਨਾਮ੍ਨਾ ਗृਹ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਸ ਚ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵਃ ਕृਤੇ ਯੁਗਵਰੇ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੧੦.

ਉਹ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਾਰਾਇਣ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ।

ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਰੁਦ੍ਰਰੂਪਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤਿਮਾਨ੍ । ਕਲੌ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵੋ ਬਹੁਰੂਪੋ ਵ੍ਯਜਾਯਤ ।। ੧੦.

ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ; ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ; ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵ ਨੇ ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏ।

ਤਸ੍ਯਾਦਿਕृਤ੍ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚਰਿਤਂ ਭੂਰਿਤੇਜਸਃ । ਸ਼੍ਰृਣੁष੍ਵ ਸਰ੍ਵਂ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਗਦਤੋ ਮਮ ਭਾਮਿਨਿ ।। ੧੦.

ਹੁਣ, ਸੋਹਣੀ ਕੁਮਾਰੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ।

ਆਸੀਤ੍ ਕृਤਯੁਗੇ ਰਾਜਾ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕੋ ਮਹਾਬਲਃ । ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਦ੍ਵਯਂ ਚਾਸੀਦਵਿਸ਼ਿष੍ਟਂ ਮਨੋਰਮਮ੍ ।। ੧੦.

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸੁਪ੍ਰਤੀਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਸੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀਆਂ।

ਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪ੍ਰਭਾ ਕਾਨ੍ਤਿਮਤੀ ਤਯੋਰੇਤੇ ਤੁ ਨਾਮਨੀ । ਤਯੋਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਮਂ ਰਾਜਾ ਨ ਲੇਭੇ ਯਤ੍ਨਵਾਨਪਿ ।। ੧੦.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਦ੍ਯੁਤਪ੍ਰਭਾ ਤੇ ਕਾਂਤਿਮਤੀ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।

ਯਦਾ ਤਦਾ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਾਤ੍ਰੇਯਂ ਵੀਤਕਲ੍ਮषਮ੍ । ਤੋषਯਾਮਾਸ ਵਿਧਿਨਾ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟੇ ਨਗੋਤ੍ਤਮੇ ।। ੧੦.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਰੇਯ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਸਕ ऋषਿਸ੍ਤੋषਿਤਸ੍ਤੇਨ ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਂ ਵਰਾਰ੍ਥਿਨਾ । ਵਰਂ ਦਿਦਿਤ੍ਸਯਾ ਯਾਵਦਬ੍ਰਵੀਦਤ੍ਰਿਜੋ ਮੁਨਿਃ ।। ੧੦.

ਰਾਜਾ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਰ ਮੰਗਣ ਵਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮੁਨੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਮੁਨੀ, ਜੋ ਅਤ੍ਰਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ।

ਤਾਵਦਿਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਕਰਿਣਾ ਗਤਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਨ ਤਸ੍ਯ ਹ । ਦੇਵਸੈਨ੍ਯੈਃ ਪਰਿਵृਤਸ੍ਤੂष੍ਣੀਮੇਵ ਮਹਾਬਲਃ ।। ੧੦.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਇੰਦਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹਾਥੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।