ਕੁਯੋਨਿਂ ਤੁ ਨ ਗਚ੍ਛੇਤ ਮਮ ਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਮਾੜੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਵਿਯੋਨਿਂ ਨ ਗਚ੍ਛੇਤ ਮਮ ਕਰ੍ਮਪਰਾਯਣਃ
ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾੜੀ ਜਾਤੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਮਤਾਯੁਕ੍ਤਃ ਸਮਲੋष੍ਠਾਸ਼੍ਮਕਾਂਚਨਃ
ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਸਮਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਮਿੱਟੀ, ਪੱਥਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ,
ਨਿਤ੍ਯਂ ਨੈਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਪਰੇਣਾਪਕृਤਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ 121.
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ ਹੋਈ ਨੁਕਸਾਨੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।
ਵ੍ਯਲੀਕਾਦ੍ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤੋ ਯਸ੍ਤਥ੍ਯੇਤਿਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਣੇ ਪੱਕਾ ਤੇ ਸੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—
ऋਤੁਕਾਲੇऽਪਿ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਯਃ ਅਪਤ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਸ੍ਵਕਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮ੍
ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਹੀ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਤੇ ਵਿਯੋਨਿਂ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਮ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਜਣਮ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਸੁੰਦਰਏ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰੁषਾਣਾਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਨਾਂ ਯਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਤੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ—
ਸ਼ੁਕ੍ਰੇਣ ਚਾਨ੍ਯਥਾ ਦृष੍ਟੋ ਗੌਤਮੇਨਾਪਿ ਚਾਨ੍ਯਥਾ
ਉਹ ਧਰਮ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਗੌਤਮ ਨੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ।
ਸ਼ਙ੍ਖੇਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ ਦृष੍ਟੋ ਲਿਖਿਤੇਨਾਪਿ ਚਾਨ੍ਯਥਾ
ਸ਼ੰਖ ਨੇ ਵੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਲਿਖਿਤ ਨੇ ਵੀ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ।
ਅਗ੍ਨਿਨਾ ਵਾਯੁਨਾ ਚੈਵ ਦृष੍ਟੋ ਧਰ੍ਮੋऽਨ੍ਯਥਾ ਧਰੇ
ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਨੇ ਵੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਧਰਤੀ।
ਕੁਬੇਰੇਣਾਨ੍ਯਥਾ ਦृष੍ਟਃ ਸ਼ਾਣ੍ਡਿਲ੍ਯੇਨਾਪਿ ਚਾਨ੍ਯਥਾ
ਕੁਬੇਰ ਨੇ ਵੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਡਿਲਯ ਨੇ ਵੀ।
ਪਿਤृਭਿਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਥਾ ਦृष੍ਟੋ ਹ੍ਯਨ੍ਯਥਾਪਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ
ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਵੀ।
ਸ੍ਵਕਂ ਪਾਲਯਤੇ ਧਰ੍ਮਂ ਸ੍ਵਮਤੇਨੈਵ ਭਾषਿਤਮ੍ 121.
ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਧਰਮ, ਆਪਣੇ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਪਾਲਦਾ ਹੈ।
ਨ ਨਿਨ੍ਦੇਦ੍ਧਰ੍ਮਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਆਤ੍ਮਧਰ੍ਮਪਥੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਪੱਕਾ ਖੜਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਧਰਮਕ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੇ।
ਵਿਯੋਨਿਂ ਸ ਨ ਗਚ੍ਛੇਤ ਮਮ ਲੋਕਾਯ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਮੁੜ ਜਣਮ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਰਨ੍ਤਿ ਪੁਰੁषਾ ਯੇਨ ਗਰ੍ਭਸਂਸਾਰਸਾਗਰਮ੍
ਇਸ ਰਾਹ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਜਣਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮੋਪਕਾਰਕਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੇਵਾਤਿਥਿਗੁਰੁਪ੍ਰਿਯਾਃ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਲਈ ਭਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਮਹਿਮਾਨ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ—
ਮਨਸਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀਂ ਚੈਵ ਯੋ ਗਚ੍ਛੇਨ੍ਨ ਕਦਾਚਨ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਕਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ—
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚੈਵ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਨ ਵਿਸ਼ੇषਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ
ਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—
ਯਃ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍ਕਪਿਲਾਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕੁਮਾਰੀਂ ਨ ਚ ਦੂषਯੇਤ੍
ਜੋ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਛੂਹਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—
ਜਲੇਨ ਮੇਹਯੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਗੁਰੁਭਕ੍ਤੋ ਨ ਜਲ੍ਪਕਃ
ਜੋ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—
ਸ ਚ ਗਰ੍ਭਂ ਨ ਗਚ੍ਛੇਤ ਮਮ ਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਮੁੜ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਜਨ੍ਮਾਭਾਵੋ ਨਾਮੈਕਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ 'ਜਨਮ ਰਹਿਤ' ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਇਕ ਸੌ ਇਕਵੀਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਕੋਕਾਮੁਖਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ ਗੁਹ੍ਯਾਨਾਂ ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਹੁਣ ਕੋਕਾਮੁਖ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ, ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਹੈ।
ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਮੈਥੁਨਂ ਯੋ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਅੱਠਵੀਂ ਜਾਂ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—
ਬਾਲ੍ਯੇ ਵਯਸ੍ਯਪਿ ਚ ਯੋ ਮਮ ਨਿਤ੍ਯਮਨੁਵ੍ਰਤਃ
ਜੋ ਬਚਪਨ ਜਾਂ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਆਯਾਸੇ ਜੀਵਤਿ ਨ ਯਃ ਪ੍ਰਵਿਭਾਗੀ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਜੋ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੰਡ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਖਾਸਲਤਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ—
ਵਿਕਰ੍ਮ ਨਾਭਿਕੁਰ੍ਵੀਤ ਕੌਮਾਰਵ੍ਰਤਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਜੋ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਗਲਤ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—
ਮਤ੍ਯਾ ਚ ਨਿਃਸ੍ਪृਹੋऽਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪਰਾਰ੍ਥੇष੍ਵਸ੍ਪृਹਃ ਸਦਾ ਇਮਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਵਰਾਰੋਹੇ ਦੇਵੈਰਪਿ ਦੁਰਾਸਦਮ੍
ਜੋ ਮਨੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਭ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਵਸਤੂ ਵੱਲ ਕਦੇ ਵੀ ਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਇਹ ਰਾਜ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ।