ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮੁਖੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਗृਹ੍ਯ ਜਲਾਂਜਲਿਮ੍ ।। ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਰਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਇਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਦੀਰਯੇਤ੍ । 120.
ਫਿਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਫੇਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਲੈ ਕੇ, ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ:
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਊਚੁਃ ਤਥਾ ਸ੍ਥਿਤਂ ਚਾਦਿਮਨਨ੍ਤਰੂਪਮਮੋਘਸਂਕਲ੍ਪਮਨਨ੍ਤਮੀਡੇ
ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਉਸ ਅਦਿ-ਰੂਪ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਦੇ ਅਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਅਨੰਤ ਦੀ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਤਤਸ੍ਤੇਨੈਵ ਕਾਲੇਨ ਪੁਨਰ੍ਗृਹ੍ਯ ਜਲਾਂਜਲਿਮ੍ ਨਮੋ ਨਾਰਾਯਣੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਇਮਂ ਮਂਤ੍ਰਮੁਦੀਰਯੇਤ੍
ਫਿਰ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਮੁੜ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਲੈ ਕੇ, ‘ਨਮੋ ਨਾਰਾਇਣ’ ਆਖ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ:
ਤਤਸ੍ਤੇਨੈਵ ਕਾਲੇਨ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵੈ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੁਖਃ
ਫਿਰ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ—
ਯਜਾਮਹੇ ਯਜ੍ਞਮਹੋ ਰੂਪਂ ਤੁ ਸਤ੍ਯਂ ऋਤਂ ਚ ਕਾਲਾਦਿਮਰੂਪਮਾਦ੍ਯਮ੍
ਅਸੀਂ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਯਜਨਾ, ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ, ਸਮੇਂ ਆਦਿਕ ਦੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਕਾष੍ਠਕृਤ੍ਯਸ੍ਤਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਫਿਰ, ਲੱਕੜ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ—
ਯਜਾਮਹੇ ਸੋਮਪਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਤੇ ਸੋਮਾਰ੍ਕਨੇਤ੍ਰਂ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਨੇਤ੍ਰਮ੍
ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੋਮ ਰਸ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸੌ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿषੁ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਸ੍ਵਨੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨਾ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਮ ਚ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍
ਦਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ, ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗੁਹ੍ਯਾਨਾਂ ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਯੋਗਾਨਾਂ ਪਰਮੋ ਨਿਧਿਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ਼ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੋਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ।
ਏਤਨ੍ਨ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮੂਰ੍ਖਾਯ ਪਿਸ਼ੁਨਾਯ ਸ਼ਠਾਯ ਚ 120.
ਇਹ ਗੱਲ ਮੂਰਖ, ਚੁਗਲਖੋਰ ਜਾਂ ਠੱਗ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਏਤਨ੍ਮਰਣਕਾਲੇऽਪਿ ਗੁਹ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਪ੍ਰਭਾषਿਤਮ੍
ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਵੀ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਲੋਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਰਾਜ਼ ਲੁਕਾਇਆ ਹੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯ ਏਤਤ੍ਪਠਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਲ੍ਪੋਚ੍ਛ੍ਰਾਯੀ ਦृਢਵ੍ਰਤਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਪੱਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ, ਕਲਪ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਉਹ...
ਯ ਏਤੇਨ ਵਿਧਾਨੇਨ ਤ੍ਰਿਸਨ੍ਧ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ ਕਾਰਯੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ...
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹਪੁਰਾਣੇ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਤ੍ਰਿਸਨ੍ਧ੍ਯਾਮਨ੍ਤ੍ਰੋਪਸ੍ਥਾਨਕਰਣਂ ਨਾਮ ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ, ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ ਮੰਤਰ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਸੌ ਵੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਜਨ੍ਮਾਭਾਵਃ ਯੇਨ ਗਰ੍ਭਂ ਨ ਗਚ੍ਛੇਤ ਤਚ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਹੁਣ ਜਨਮ ਨਾ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਸੁਣ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਕृਤ੍ਵਾਪਿ ਵਿਪੁਲਂ ਕਰ੍ਮ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਨ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਤਿ
ਚਾਹੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਕਰ ਲਵੇ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਮ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਮਰ੍ਥੋऽਨੁਗ੍ਰਹੇ ਰਤਃ
ਪਰ ਜੇ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ ਤੇ ਦਇਆ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ,
ਸ਼ੀਤੋष੍ਣਵਾਤਵਰ੍षਾਦਿਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਸਹਸ਼੍ਚ ਯਃ
ਜੋ ਠੰਢ, ਗਰਮੀ, ਹਵਾ, ਮੀਂਹ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,
ਸ੍ਵਦਾਰਨਿਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਰਦਾਰਵਿਵਰ੍ਜਕਃ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਸਂਵਿਭਾਜ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषਜ੍ਞੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਤ੍ਸਲਃ
ਜੋ ਸਮਝ ਕੇ ਵੰਡਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਕੁਯੋਨਿਂ ਤੁ ਨ ਗਚ੍ਛੇਤ ਮਮ ਲੋਕਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਮਾੜੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਵਿਯੋਨਿਂ ਨ ਗਚ੍ਛੇਤ ਮਮ ਕਰ੍ਮਪਰਾਯਣਃ
ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾੜੀ ਜਾਤੀ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਮਤਾਯੁਕ੍ਤਃ ਸਮਲੋष੍ਠਾਸ਼੍ਮਕਾਂਚਨਃ
ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਸਮਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਮਿੱਟੀ, ਪੱਥਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ,
ਨਿਤ੍ਯਂ ਨੈਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਪਰੇਣਾਪਕृਤਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ 121.
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ ਹੋਈ ਨੁਕਸਾਨੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।
ਵ੍ਯਲੀਕਾਦ੍ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤੋ ਯਸ੍ਤਥ੍ਯੇਤਿਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਣੇ ਪੱਕਾ ਤੇ ਸੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—
ऋਤੁਕਾਲੇऽਪਿ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਯਃ ਅਪਤ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਸ੍ਵਕਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਮ੍
ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਹੀ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਤੇ ਵਿਯੋਨਿਂ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਮ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਜਣਮ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਸੁੰਦਰਏ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰੁषਾਣਾਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਨਾਂ ਯਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਤੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ—
ਸ਼ੁਕ੍ਰੇਣ ਚਾਨ੍ਯਥਾ ਦृष੍ਟੋ ਗੌਤਮੇਨਾਪਿ ਚਾਨ੍ਯਥਾ
ਉਹ ਧਰਮ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਇਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਗੌਤਮ ਨੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ।
ਸ਼ਙ੍ਖੇਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ ਦृष੍ਟੋ ਲਿਖਿਤੇਨਾਪਿ ਚਾਨ੍ਯਥਾ
ਸ਼ੰਖ ਨੇ ਵੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਲਿਖਿਤ ਨੇ ਵੀ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ।